# Sự thật trần trụi về làm giàu - Đơn giản đến tàn nhẫn | Tầm nhìn tâm lý học

https://www.youtube.com/watch?v=5g5A8e1Yzt8

[00:04] Năm 2023, ngành công nghiệp phát triển.
[00:07] Năm 2023, ngành công nghiệp phát triển bản thân toàn cầu đạt doanh thu ước tính hơn 40 tỷ đô la.
[00:12] Cùng năm đó, tỷ lệ người tham gia các khóa học làm giàu thực sự thay đổi được tình trạng tài chính theo các nghiên cứu độc lập.
[00:19] Dao động quanh mức 3 đến 5%.
[00:22] Hai con số này đứng cạnh nhau như một câu đố không ai muốn giải.
[00:27] Bởi giải nó thì mất khách.
[00:29] Video này không bán hy vọng.
[00:31] Nó cũng không hứa hẹn con đường tắc nào giúp bạn nhanh chóng trở nên giàu có.
[00:35] Bởi phần lớn con đường tắc chỉ tồn tại trong slide thuyết trình của những người kiếm tiền từ việc vẽ ra chúng.
[00:39] Thay vào đó, đây là một cuộc truy dấu lần theo những cơ chế thực sự vận hành đằng sau chuyện làm giàu.
[00:45] Những thứ hiếm khi được nói thẳng vì nói thẳng thì không đẹp, không truyền cảm hứng và quan trọng nhất không kiếm được tiền.
[00:53] Mavelli viết cuốn sách Quân vương vào thế kỷ 16 không phải để dạy người ta trở nên xấu xa.
[00:58] Ông chỉ mô tả các quyền lực [âm nhạc] thực sự vận hành khác với cách người ta thích nghĩ về nó.
[01:02] Sự khác biệt đó theo ông chính là
[01:05] về nó.
[01:05] Sự khác biệt đó theo ông chính là nơi phần lớn người ta thất bại.
[01:07] Về nơi phần lớn người ta thất bại.
[01:08] Về chuyện tiền bạc, khoảng cách tương tự tồn tại và nó rộng hơn người ta tưởng.
[01:17] Phần một. Lời nói dối đầu tiên.
[01:17] Có một thí nghiệm tưởng tượng đơn giản.
[01:19] Nếu một phương pháp làm giàu thực sự hiệu quả và dễ áp dụng như người ta quảng cáo thì sau 10 năm những người dạy phương pháp đó lẽ ra phải thất nghiệp.
[01:27] Học trò của họ đã giàu cả rồi, còn gì để dạy nữa.
[01:30] Thị trường lẽ ra phải bảo hòa, nhu cầu lẽ ra phải cạn, nhưng thực tế thì ngược lại.
[01:35] Ngành đào tạo làm giàu không những không co lại mà còn nở ra mỗi năm.
[01:38] Các khóa học mới liên tục ra đời, những chuyên gia tài chính cá nhân mới liên tục xuất hiện và học viên.
[01:43] Phần lớn là những người đã từng tham gia khóa học khác trước đó vẫn tiếp tục đăng ký.
[01:51] Điều này chỉ có thể xảy ra nếu một trong hai thứ là thật hoặc phương pháp không hiệu quả như quảng cáo hoặc có một cơ chế nào đó khiến người học không thể áp dụng được.
[01:59] Dù là trường hợp nào thì lời
[02:06] Dụng được.
[02:06] Dù là trường hợp nào thì lời hứa ban đầu vẫn là lời nói dối, chỉ khác nhau ở chỗ nó là lời nói dối có ý thức hay vô thức.
[02:14] Phần lớn những người bán khóa học làm giàu không giàu lên từ việc áp dụng chính phương pháp họ dạy.
[02:16] Họ giàu lên từ việc bán khóa học.
[02:19] Đây không phải suy đoán ác ý, đây là mô hình kinh doanh.
[02:26] Một diễn giả nổi tiếng trong lĩnh vực tự do tài chính từng thừa nhận trong một podcast rằng nguồn thu nhập chính của anh ta đến từ phía diễn thuyết và bán sách, không phải từ đầu tư hay kinh doanh theo cách anh ta khuyên người khác làm.
[02:42] Anh ta nói điều này như một sự thật hiển nhiên, không hề xấu hổ.
[02:44] Bởi trong thế giới của anh ta đó là chuyện bình thường và đúng là nó bình thường.
[02:49] Bình thường đến mức không ai thắc mắc.
[02:52] Ở Việt Nam, hiện tượng này có một màu sắc riêng.
[02:54] Các khóa học tư duy triệu phú, đầu tư thông minh, tự do tài chính tuổi 30 m như nấm sâu mưa trong khoảng 10 năm trở lại đây.
[03:02] Mức giá dao động từ vài triệu đến vài chục triệu đồng.
[03:04] Một số
[03:06] triệu đến vài chục triệu đồng.
[03:08] Một số khóa cao cấp hơn có thể lên tới trăm triệu.
[03:11] Học viên được hứa hẹn sẽ thay đổi tư duy, sẽ nhìn thấy cơ hội, sẽ thoát khỏi vòng xoáy chuột.
[03:13] Cụm từ được dịch từ Rad Race trong cuốn sách nổi tiếng của Robert Kyosaki.
[03:19] Nhưng có một chi tiết ít người để ý.
[03:21] Phần lớn những người đứng lớp không có lịch sử kinh doanh hoặc đầu tư có thể kiểm chứng được trước khi họ bắt đầu dạy.
[03:23] Họ không giàu rồi mới dạy.
[03:25] Họ dạy rồi mới giàu.
[03:27] Và cái giàu đó đến từ tiền học phí, từ việc bán tài liệu, từ các chương trình nâng cao sau khóa học cơ bản.
[03:29] Mô hình này có tên gọi trong giới marketing Selling the Dream.
[03:32] Bán giấc mơ, không bán sản phẩm, không bán kỹ năng cụ thể mà bán một viễn cảnh.
[03:34] Viễn cảnh về một cuộc sống khác, một phiên bản khác của chính mình.
[03:37] Viễn cảnh đó càng hấp dẫn, người ta càng sẵn sàng trả tiền.
[03:39] Và bởi viễn cảnh là thứ vô hình nên nó không bao giờ có thể bị chứng minh là sai, chỉ có thể bị trì hoãng vô thời hạn.
[03:42] Bạn chưa thành công vì bạn chưa áp dụng đúng cách, bạn cần học thêm khóa nâng cao.
[04:09] cách, bạn cần học thêm khóa nâng cao.
[04:11] Bạn cần thay đổi tư duy sâu hơn nữa.
[04:11] Lỗi luôn nằm ở người mua, không bao giờ nằm ở sản phẩm.
[04:14] Maiavelli sẽ không ngạc nhiên trước điều này.
[04:17] Trong cuốn Quân Vương, ông viết khoảng cách giữa cách người ta sống và cách người ta nên sống lớn đến mức ai bỏ qua những gì đang xảy ra để theo đuổi những gì nên xảy ra.
[04:21] Người đó học cách tự hủy hoại mình thay vì [âm nhạc] học cách bảo tồn mình.
[04:29] Câu này thường được đọc trong ngữ cảnh quyền lực và cai trị.
[04:33] Nhưng nó áp dụng được cho cả chuyện tiền bạc.
[04:35] Phần lớn lời khuyên về làm giàu dựa trên cách mọi thứ nên vận hành.
[04:40] Chăm chỉ sẽ được đền đáp, tiết kiệm sẽ dẫn đến tích lũy, kiến thức sẽ chuyển hóa thành cơ hội.
[04:45] Nhưng cách mọi thứ thực sự vận hành thì khác và khoảng cách đó không ai muốn nói ra.
[04:53] Bởi nói ra thì buồn, thì mất động lực thì không bán được khóa học.
[04:56] Sự thật tàn nhẫn đầu tiên phần lớn những gì bạn được dạy về làm giàu, được thiết kế để làm giàu cho người dạy, không phải cho bạn.
[05:09] giàu cho người dạy, không phải cho bạn.
[05:11] Điều này không có nghĩa là tất cả đều lừa đảo.
[05:13] Có những người dạy thật, chia sẻ thật và có học viên thật sự thay đổi được cuộc sống.
[05:18] Nhưng tỷ lệ đó [âm nhạc] 3 đến 5%.
[05:22] Nói lên một điều, thành công không đến từ công thức, nó đến từ những thứ khác.
[05:26] Những thứ công thức không chứa đựng được.
[05:29] Vậy những thứ đó là gì?
[05:32] Đây là câu hỏi mà video này sẽ đi theo, không phải để đưa ra một công thức mới.
[05:36] Bởi làm vậy thì lại rơi vào chính cái phòng xoáy vừa mô tả.
[05:38] [âm nhạc] Mà để truy giấu những cơ chế thật sự, những yếu tố ít được nhắc đến, những gốc khuất mà ngành công nghiệp hy vọng không có lợi gì khi chiếu sáng, bất đối xứng, đòn bảy thời điểm, vốn xã hội, tâm lý học, sự đánh đổi.
[05:55] Những từ này nghe có vẻ khô khan.
[05:58] Chúng không truyền cảm hứng, chúng không khiến người ta hào hứng đăng ký khóa học, nhưng chúng mô tả thực tế chính xác hơn bất kỳ slide nào.
[06:04] Với hình ảnh xe sang và biệt thự, Makia Velli đã đúng ở một điểm.
[06:07] Hiểu cách thế giới vận
[06:10] đúng ở một điểm.
[06:11] Hiểu cách thế giới vận hành không đồng nghĩa với việc chấp nhận nó hay tán thành nó.
[06:14] Nhưng không hiểu thì không thể hành động có hiệu quả.
[06:17] Và không hành động có hiệu quả thì mọi nỗ lực.
[06:19] Dù chăm chỉ đến đâu cũng chỉ như chèo thuyền ngược vòng mà không biết có dòng nước.
[06:27] Câu hỏi đầu tiên cần đặt ra không phải làm sao để giàu?
[06:30] Câu hỏi đầu tiên là những gì tôi đang được kể về chuyện làm giàu.
[06:32] Ai là người hưởng lợi từ câu chuyện đó?
[06:37] Nếu câu trả lời không phải là bạn thì có lẽ đã đến lúc nghe một câu chuyện khác.
[06:43] Phần hai, bất đối xứng.
[06:45] Hai người cùng mua một căn hộ giá 2 tỷ đồng.
[06:48] Người thứ nhất làm công ăn lương, tích góp 10 năm, gom góp từ gia đình, vay thêm ngân hàng.
[06:52] Anh ta trả trước 30%, còn lại trả góp trong 20 năm với lãi suất trung bình khoảng 10% mỗi năm.
[07:00] Khi tất toán xong, tổng số tiền anh ta bỏ ra cho căn hộ đó vào khoảng 3 tỷ rưỡi đến 4 tỷ đồng, gần gấp đôi giá gốc.
[07:08] Người thứ hai có sẵn một tài sản khác,
[07:10] Người thứ hai có sẵn một tài sản khác, dùng nó làm tài sản đảm bảo để vay với lãi suất ưu đãi.
[07:15] Anh ta mua căn hộ cho thuê, dùng tiền thuê trả lãi vay.
[07:20] 5 năm sau, giá căn hộ tăng 40%, anh ta bán trả hết nợ gốc.
[07:24] bỏ túi khoảng chênh lệch.
[07:26] Số tiền thật sự bỏ ra từ đầu, gần như bằng không cùng một căn hộ, cùng một mức giá.
[07:31] Hai kết cục hoàn toàn khác.
[07:34] Đây không phải câu chuyện về ai thông minh hơn ai.
[07:36] Đây là câu chuyện về bất đối xứng, nguyên lý nền tảng nhất của tích lũy tài sản và cũng là thứ ích được nhắc đến nhất trong các khóa học làm giàu.
[07:47] Bất đối xứng, hiểu đơn giản là khi hai bên tham gia cùng một giao dịch nhưng không ở cùng một vị thế.
[07:52] Một bên có nhiều thông tin hơn, một bên có nhiều lựa chọn hơn, một bên chịu nhiều rủi ro hơn.
[07:57] Và thường thì ba thứ đó dồn về cùng một phía, phía yếu hơn.
[08:04] Kinh tế học gọi đây là Asymetric Information, thông tin bất đối xứng.
[08:10] Khái niệm này từng mang về giải Nobel cho ba nhà kinh
[08:12] từng mang về giải Nobel cho ba nhà kinh tế vào năm 2001.
[08:15] Nhưng nó không phải lý thuyết xa vời.
[08:18] Nó xảy ra mỗi ngày trong mỗi giao dịch ở mọi nơi.
[08:21] Khi bạn mua một chiếc xe cũ, người bán biết về chiếc xe nhiều hơn bạn.
[08:23] Khi bạn ký hợp đồng lao động, công ty biết về mức lương thị trường nhiều hơn bạn.
[08:25] Khi bạn mua bảo hiểm, công ty bảo hiểm có dữ liệu thống kê mà bạn không có.
[08:27] Khi bạn đầu tư vào một cổ phiếu, có những người khác đã biết thông tin mà bạn sẽ chỉ đọc được trên báo vài tuần sau.
[08:29] Trong mỗi trường hợp, người có ít thông tin hơn đưa ra quyết định dựa trên những gì họ biết, nhưng những gì họ biết luôn là một phần của bức tranh.
[08:32] Phần còn lại nằm ở phía bên kia và phía bên kia không có nghĩa vụ phải chia sẻ.
[08:34] Có một cách khác để nhìn bất đối xứng, không phải ai cũng chơi cùng một trò chơi.
[08:37] Người làm công an lương chơi trò đổi thời gian lấy tiền, quy tắc rõ ràng, làm nhiều giờ hơn được nhiều tiền hơn.
[08:39] Nhưng trò chơi này có một giới hạn cứng.
[08:41] Một ngày chỉ có 24 giờ và cơ thể con người cần
[09:14] chỉ có 24 giờ và cơ thể con người cần nghỉ ngơi.
[09:17] Cho dù bạn giỏi đến đâu, năng suất cao đến đâu, thu nhập của bạn vẫn bị trói vào số giờ bạn có thể làm việc.
[09:22] Người sở hữu tài sản chơi trò khác.
[09:25] Tro để tiền làm việc thay mình.
[09:27] Quy tắc cũng rõ ràng nhưng khác, tiền càng nhiều, tiền sinh ra càng nhiều.
[09:33] không có giới hạn 24 giờ, không có cơ thể nào cần nghỉ ngơi.
[09:36] 1 tỷ đồng đầu tư đúng chỗ có thể sinh lời trong lúc chủ nhân nó đang ngủ, đang đi du lịch hoặc đang không làm gì cả.
[09:45] Hai trò chơi này tồn tại [âm nhạc] song song trên cùng một sân, nhưng luật chơi hoàn toàn khác.
[09:50] Và điều quan trọng là người chơi trò [âm nhạc] thứ nhất thường không biết trò thứ hai tồn tại.
[09:55] Họ nghĩ mọi người đều đang chơi cùng một trò, chỉ khác ở mức độ chăm chỉ hoặc may mắn.
[09:59] Đây chính là lớp che phủ tinh vi nhất của bất đối xứng.
[10:04] [âm nhạc] Nó vô hình.
[10:06] Người ở phía yếu không nhìn thấy sự bất đối xứng nên họ không biết mình đang ở phía yếu.
[10:10] Một người bán hàng online nhỏ lẻ và một tập đoàn thương mại điện tử cùng bán một sản phẩm.
[10:13] Về mặt lý
[10:15] điện tử cùng bán một sản phẩm.
[10:15] Về mặt lý thuyết, họ cạnh tranh công bằng.
[10:18] Ai giá tốt hơn, dịch vụ tốt hơn thì thắng.
[10:22] Nhưng thực tế thì khác.
[10:24] Tập đoàn có dữ liệu về hành vi mua sắm của hàng triệu người dùng.
[10:26] Họ biết sản phẩm nào đang lên xu hướng trước khi xu hướng đó thành hình.
[10:31] Họ có thể đàm phán giá nhập thấp hơn vì mua số lượng lớn.
[10:33] Họ có thể chịu lỗ ở một sản phẩm để đè bẹp đối thủ rồi tăng giá [âm nhạc] sau khi đối thủ biến mất.
[10:40] Họ có đội ngũ luật sư để xử lý mọi rắc rối pháp lý.
[10:42] Họ có vốn để chờ đợi.
[10:45] Trong khi người bán nhỏ lẻ cần dòng tiền mỗi tháng để trả tiền nhà.
[10:48] Cùng một sân chơi, cùng một sản phẩm.
[10:51] Hai vị thế không thể so sánh.
[10:54] Người bán nhỏ lẻ có thể chăm chỉ gấp 10 lần, sáng tạo gấp 10 lần và [âm nhạc] vẫn thua.
[10:59] Không phải vì họ kém mà vì họ đang chơi một trò chơi [âm nhạc] mà luật không được thiết kế cho họ.
[11:06] Và câu hỏi đặt ra là bất đối xứng là lỗi hệ thống hay là thiết kế có chủ đích?
[11:09] Câu trả lời: Có lẽ là cả hai
[11:16] chủ đích?
[11:16] Câu trả lời: Có lẽ là cả hai tùy thuộc vào góc nhìn.
[11:19] Từ góc nhìn của người thiết kế hệ thống bất đối xứng là tự nhiên.
[11:21] Người có nhiều nguồn lực hơn, đương nhiên có nhiều lựa chọn hơn.
[11:23] Người có nhiều thông tin hơn đương nhiên đưa ra quyết định tốt hơn.
[11:25] Đây không phải âm mưu.
[11:28] Đây là vật lý của tiền bạc.
[11:30] Tiền chảy về chỗ trủng và chỗ trủng là nơi đã có sẵn nhiều tiền.
[11:32] Nhưng từ góc nhìn của người ở phía yếu, bất đối xứng được duy trì một cách có hệ thống.
[11:35] Thông tin quan trọng không được công khai.
[11:39] Kiến thức tài chính không nằm trong chương trình giáo dục phổ thông.
[11:41] Các cơ chế đoàn bẫy phức tạp được thiết kế theo cách mà chỉ người có sẵn tài sản mới tiếp cận được.
[11:43] Và quan trọng nhất, câu chuyện được kể về làm giàu, chăm chỉ, tiết kiệm, nắm bắt cơ hội, hoàn toàn bỏ qua yếu tố bất đối xứng.
[11:45] Như thể nó không tồn tại.
[11:46] Sự im lặng đó không phải ngẫu nhiên.
[11:48] Nó có chức năng.
[11:50] Một chi tiết nhỏ trong thế giới tài chính, các quỹ đầu tư lớn thường có quyền tiếp cận pre IPO shares, cổ phiếu của công ty trước khi công ty
[12:18] cổ phiếu của công ty trước khi công ty niêm yết trên sàn chứng khoán.
[12:20] Khi công ty lên sàn và giá cổ phiếu tăng vọt trong ngày đầu tiên, những người mua PR IPO đã có sẵn lợi nhuận.
[12:24] Còn nhà đầu tư nhỏ lẻ, những người chỉ có thể mua sau khi cổ phiếu lên sàn, thường mua ở đỉnh khi giá đã được đẩy lên bởi cơn sốt, cùng một cổ phiếu, cùng một công ty.
[12:37] Hai mức giá, hai vị thế, hai kết cục.
[12:41] Đây không phải gian lận, đây là luật chơi.
[12:44] Nhưng luật chơi này không được viết cho tất cả mọi người.
[12:49] Makia trong một đoạn khác của cuốn Quân Vương nhận xét rằng người ta thường bị lừa bởi vẻ ngoài của sự việc hơn là bản chất thật sự của nó.
[12:58] Họ nhìn thấy kết quả người giàu có, thành công, tự do nhưng không nhìn thấy cơ chế tạo ra kết quả đó.
[13:07] Và bởi không nhìn thấy cơ chế, họ nghĩ rằng chỉ cần bắt chước hành vi bề mặt là sẽ đạt được kết quả tương tự.
[13:13] Chăm chỉ như người giàu, tiết kiệm như người giàu, đọc sách như người giàu.
[13:18] Nhưng không ai nói cho họ rằng người giàu đang chơi một trò chơi
[13:20] rằng người giàu đang chơi một trò chơi khác.
[13:23] Rằng sự chăm chỉ của người giàu khác.
[13:23] Rằng sự chăm chỉ của người giàu được khuếch đại bởi đoàn bẫy.
[13:25] Rằng sự được khuếch đại bởi đoàn bẫy.
[13:27] Rằng sự tiết kiệm của người giàu là tiết kiệm trên một nền tài sản đã có
[13:29] sẵn.
[13:29] Rằng sách mà người giàu đọc có thể giống sách mà bạn đọc, nhưng
[13:34] thông tin họ có được từ mạng lưới riêng thì không có trong sách nào.
[13:38] Bắt chước hành vi mà không hiểu cơ chế giống như học thuộc lòng công thức mà
[13:40] không hiểu toán.
[13:42] Có thể giải được vài bài nhưng khi đề thay đổi thì bế tắc.
[13:44] Và sự thật tàn nhẫn ở đây là bạn không thua
[13:48] vì bạn kém.
[13:51] Bạn thua vì bạn đang chơi một trò chơi mà luật không được thiết kế
[13:54] cho bạn.
[13:56] Nhận ra điều này không phải để tuyệt vọng.
[13:58] Nhận ra điều này là bước đầu tiên để ngừng đổ lỗi cho bản thân về
[14:01] những thứ nằm ngoài tầm kiểm soát và bắt đầu tập trung vào những gì có thể thay
[14:04] đổi được.
[14:06] Bất đối xứng không thể bị xóa bỏ nhưng nó có thể được nhận
[14:08] diện và một khi nhận diện được ít nhất bạn biết mình đang đứng ở đâu trên bàn
[14:10] cờ.
[14:12] Câu hỏi tiếp theo là có cách nào để dịch chuyển vị thế không?
[14:15] Có cách nào để
[14:22] dịch chuyển vị thế không?
[14:24] Có cách nào để tiếp cận những đoàn bẫy mà phía bên kia đang dùng không?
[14:28] Câu trả lời là có nhưng không ai cho không.
[14:30] Phần ba, đoàn [âm nhạc] bảy và những thứ không được dạy.
[14:33] Một phép tính đơn giản, [âm nhạc] người thứ nhất làm việc 10 tiếng mỗi ngày, 300 ngày mỗi năm trong 30 năm.
[14:38] Tổng cộng 90.000 giờ lao động.
[14:41] Giả sử mỗi giờ được trả 100.000đ, mức khá cao cho lao động phổ thông.
[14:47] Tổng thu nhập cả đời là 9 tỷ đồng.
[14:51] Trừ chi phí sinh hoạt, nuôi con, [âm nhạc] y tế và những bất trắc không tên, số tiền tích lũy được sau 30 năm có thể dao động từ vài trăm triệu đến 1 hai tỷ.
[15:00] Nếu may mắn, người thứ hai dành 10.000 giờ đầu tiên khoảng 3 năm rưỡi nếu làm việc như người thứ nhất để xây dựng một hệ thống có thể là một doanh nghiệp nhỏ có thể là một sản phẩm số có thể là một mạng lưới phân phối.
[15:16] Hệ thống đó một khi [âm nhạc] vận hành tạo ra doanh thu mà không cần sự hiện diện liên tục của người tạo ra nó.
[15:23] tục của người tạo ra nó.
[15:26] Từ năm thứ tư trở đi, người này vẫn làm việc nhưng mỗi giờ làm việc của anh ta được nhân lên bởi hệ thống.
[15:31] 10 giờ của anh ta có thể tạo ra giá trị bằng 100 giờ, 1000 giờ hoặc hơn tùy thuộc vào quy mô hệ thống.
[15:37] Cùng một lượng thời gian ban đầu, cùng một mức nỗ lực, hai quỷ đạo hoàn toàn khác.
[15:41] Sự khác biệt đó có một cái tên đòn bẫy.
[15:44] Đòn bẫy trong vật lý là dùng một lực nhỏ để di chuyển một vật nặng.
[15:50] Archimedes từng nói, "Cho tôi một điểm tựa, tôi sẽ nâng cả trái đất trong tài chính và kinh doanh.
[15:58] Nguyên lý tương tự áp dụng, dùng một nguồn lực nhỏ để tạo ra kết quả lớn hơn nhiều lần so với khi không có đoòn bẫy.
[16:06] Có bốn loại đoàn bẫy chính mà người giàu sử dụng.
[16:09] Bốn thứ này quyết định phần lớn khoảng cách giàu nghèo nhưng gần như vắn mặt trong chương trình giáo dục phổ thông ở bất kỳ quốc gia nào.
[16:15] Thứ nhất là đoàn bẫy vốn dùng tiền để sinh ra tiền, [âm nhạc] đầu tư cho vay, mua tài sản sinh lời.
[16:20] 1 triệu đồng đầu tư với lãi suất 10% mỗi năm sẽ
[16:26] đồng đầu tư với lãi suất 10% mỗi năm sẽ thành hơn 17 triệu sau 30 năm nếu lãi
[16:29] thành hơn 17 triệu sau 30 năm nếu lãi được tái đầu tư.
[16:31] Đây là phép màu của lãi kép mà Albert Einstein được cho là đã
[16:34] kép mà Albert Einstein được cho là đã gọi là kỳ quan thứ tám của thế giới.
[16:37] gọi là kỳ quan thứ tám của thế giới.
[16:39] Người có vốn lớn hơn được lãi suất tốt hơn, tiếp cận cơ hội tốt hơn và quan
[16:42] hơn, tiếp cận cơ hội tốt hơn và quan trọng nhất có thể chờ đợi.
[16:44] [âm nhạc] Thời gian là bạn của vốn lớn và là kẻ
[16:46] Thời gian là bạn của vốn lớn và là kẻ thụ của vốn nhỏ.
[16:50] thụ của vốn nhỏ.
[16:50] Thứ hai là đoàn bảy lao động thuê người khác làm việc cho mình.
[16:52] Một người chỉ có 24 giờ mỗi ngày.
[16:55] Nhưng nếu thuê 10 người anh ta có 240 giờ.
[16:58] thuê 100 người, anh ta có 2400 giờ.
[17:01] Mỗi giờ làm việc của nhân viên sau khi trừ
[17:03] chi phí tạo ra một phần giá trị cho
[17:06] người chủ.
[17:08] Đây là cơ chế cơ bản của mọi doanh nghiệp sử dụng lao động.
[17:11] Thứ ba là đòn bảy công nghệ, phần mềm, máy móc, hệ
[17:14] thống tự động.
[17:14] Một ứng dụng điện thoại có thể phục vụ hàng triệu người dùng mà
[17:16] có thể phục vụ hàng triệu người dùng mà chi phí biên cho mỗi người dùng thêm gần
[17:18] chi phí biên cho mỗi người dùng thêm gần như bằng không.
[17:20] Một video trên YouTube có thể được xem hàng triệu lần mà người
[17:23] có thể được xem hàng triệu lần mà người tạo ra nó chỉ cần quay một lần.
[17:25] Công
[17:27] tạo ra nó chỉ cần quay một lần.
[17:28] Công nghệ cho phép nhân bản công sức [âm nhạc] mà không cần nhân bản thời gian.
[17:30] [âm nhạc] mà không cần nhân bản thời gian.
[17:33] Thứ tư là đòn bảy thời gian [âm nhạc] hay chính xác hơn là khả năng
[17:35] [âm nhạc] hay chính xác hơn là khả năng mua thời gian của người khác và bán thời gian của mình với giá cao hơn.
[17:38] mua thời gian của người khác và bán thời gian của mình với giá cao hơn.
[17:40] Người nghèo bán thời gian theo giờ hoặc theo tháng với mức giá cố định.
[17:42] tháng với mức giá cố định.
[17:45] Người giàu mua thời gian của người khác với giá thấp rồi đóng gói lại dưới dạng sản phẩm
[17:47] mua thời gian của người khác với giá thấp rồi đóng gói lại dưới dạng sản phẩm hoặc dịch vụ bán [âm nhạc] với giá cao hơn nhiều lần.
[17:49] hoặc dịch vụ bán [âm nhạc] với giá cao hơn nhiều lần.
[17:51] cao hơn nhiều lần.
[17:53] Khoảng chênh lệch đó là lợi nhuận.
[17:57] Điều đáng chú ý không phải là bốn loại đòn bẫy này tồn tại, bất kỳ ai đọc một cuốn sách kinh tế cơ bản cũng biết.
[18:00] bốn loại đòn bẫy này tồn tại, bất kỳ ai đọc một cuốn sách kinh tế cơ bản cũng biết.
[18:02] biết. Điều đáng chú ý là chúng không được dạy 12 năm giáo dục phổ thông, thêm 4 năm đại học nếu có điều kiện.
[18:04] Điều đáng chú ý là chúng không được dạy 12 năm giáo dục phổ thông, thêm 4 năm đại học nếu có điều kiện.
[18:07] được dạy 12 năm giáo dục phổ thông, thêm 4 năm đại học nếu có điều kiện.
[18:10] 4 năm đại học nếu có điều kiện. Trong suốt quảng thời gian đó, một người trẻ học về lịch sử, văn học, toán học, khoa học tự nhiên, ngoại [âm nhạc] ngữ, họ học cách giải phương trình bậc hai, cách phân tích một bài thơ, cách ghi nhớ các mốc lịch sử.
[18:12] suốt quảng thời gian đó, một người trẻ học về lịch sử, văn học, toán học, khoa học tự nhiên, ngoại [âm nhạc] ngữ, họ học cách giải phương trình bậc hai, cách phân tích một bài thơ, cách ghi nhớ các mốc lịch sử.
[18:15] học về lịch sử, văn học, toán học, khoa học tự nhiên, ngoại [âm nhạc] ngữ, họ học cách giải phương trình bậc hai, cách phân tích một bài thơ, cách ghi nhớ các mốc lịch sử.
[18:18] học tự nhiên, ngoại [âm nhạc] ngữ, họ học cách giải phương trình bậc hai, cách phân tích một bài thơ, cách ghi nhớ các mốc lịch sử.
[18:20] học cách giải phương trình bậc hai, cách phân tích một bài thơ, cách ghi nhớ các mốc lịch sử.
[18:22] phân tích một bài thơ, cách ghi nhớ các mốc lịch sử.
[18:25] mốc lịch sử. Tất cả những thứ đó đều có giá trị nhưng gần như không ai dạy họ về
[18:28] giá trị nhưng gần như không ai dạy họ về cơ chế vận hành của tiền bạc.
[18:30] cơ chế vận hành của tiền bạc.
[18:30] Không có môn học nào về lãi kép.
[18:32] Không có môn học nào về lãi kép.
[18:32] Không có bài giảng nào về sự khác biệt giữa thu nhập chủ động và thu nhập thụ động.
[18:34] giữa thu nhập chủ động và thu nhập thụ động.
[18:36] Không có thảo luận nào về đòn bẫy, về quy mô, về cách xây dựng hệ thống.
[18:38] nhập thụ động.
[18:38] Không có thảo luận nào về đòn bẫy, về quy mô, về cách xây dựng hệ thống.
[18:41] về cách xây dựng hệ thống.
[18:41] Những kiến thức này nếu có được xem là thực tiễn thuộc về đời sống nằm ngoài phạm vi học thuật.
[18:44] Những kiến thức này nếu có được xem là thực tiễn thuộc về đời sống nằm ngoài phạm vi học thuật.
[18:48] sống nằm ngoài phạm vi học thuật.
[18:50] Kết quả là phần lớn người trẻ bước vào đời với một bộ kỹ năng hoàn hảo cho việc trở thành người làm thuê.
[18:52] Kết quả là phần lớn người trẻ bước vào đời với một bộ kỹ năng hoàn hảo cho việc trở thành người làm thuê.
[18:55] cho việc trở thành người làm thuê.
[18:57] Họ biết cách tuân thủ quy trình hoàn thành deadline, làm việc trong hệ thống nhưng họ không được dạy cách xây dựng hệ thống.
[19:00] deadline, làm việc trong hệ thống nhưng họ không được dạy cách xây dựng hệ thống.
[19:02] họ không được dạy cách xây dựng hệ thống.
[19:03] Họ được đào tạo để trở thành một phần của đoàn bẫy người khác, không phải để tạo ra đoàn bẫy cho chính mình.
[19:06] dựng hệ thống.
[19:06] Họ được đào tạo để trở thành một phần của đoàn bẫy người khác, không phải để tạo ra đoàn bẫy cho chính mình.
[19:08] thành một phần của đoàn bẫy người khác, không phải để tạo ra đoàn bẫy cho chính mình.
[19:10] không phải để tạo ra đoàn bẫy cho chính mình.
[19:10] Sự vắn mặt này không phải ngẫu nhiên.
[19:13] nhiên.
[19:13] Một lực lượng lao động hiểu về đòn bẫy sẽ khó quản lý hơn.
[19:15] Một lực lượng lao động hiểu về đòn bẫy sẽ khó quản lý hơn.
[19:18] Một lực lượng lao động chỉ biết làm việc chăm chỉ.
[19:19] lượng lao động chỉ biết làm việc chăm chỉ.
[19:22] Tiếp đến chúng ta sẽ nói về lãi kép.
[19:27] về lãi kép.
[19:27] Thứ được gọi là phép màu.
[19:27] Thực ra chỉ là toán học lạnh lùng.
[19:29] Thực ra chỉ là toán học lạnh lùng.
[19:29] Công thức A = P nhân cho tổ hợp 1 cộng cho R mũ N.
[19:32] P là vốn gốc, N là lãi suất, N là số kỳ, A là số tiền cuối cùng.
[19:37] Không có gì thần bí nhưng hệ quả của nó thì đáng kinh ngạc với những ai lần đầu nhìn thấy.
[19:40] 100 triệu đồng đầu tư với lãi suất 8% mỗi năm.
[19:43] Sau 10 năm khoảng 216 triệu, sau 20 năm khoảng 466 triệu.
[19:47] Sau 30 năm hơn 1 tỷ, sau 40 năm gần 2 tỷ ha.
[19:50] Tiền không cộng tiền nhân.
[19:55] Nhưng đây là phần ít người nói lãi kép chỉ thực sự có sức mạnh khi vốn gốc đủ lớn và thời gian đủ dài.
[20:00] 100 triệu sau 30 năm thành 1 tỷ nghe ấn tượng.
[20:04] Nhưng 1 tỷ sau 30 năm không mua được gì nhiều hơn 100 triệu ngày hôm nay.
[20:06] Khi tính đến lạm phát, để lãi kép thực sự tạo ra sự giàu có, vốn gốc phải lớn hơn nhiều.
[20:09] Và để có vốn gốc lớn, bạn cần thứ khác ngoài tiết kiệm từ lương.
[20:11] Đây là vòng xoáy mà người có ít
[20:30] lương. Đây là vòng xoáy mà người có ít vốn mắc kẹt, cần vốn để tạo đoàn bẫy.
[20:33] vốn mắc kẹt, cần vốn để tạo đoàn bẫy. Nhưng không có đoàn bẫy thì khó tích lũy
[20:35] Nhưng không có đoàn bẫy thì khó tích lũy vốn. Người đã có vốn thì vốn tự sinh
[20:38] vốn. Người đã có vốn thì vốn tự sinh thêm. Người không có thì phải bán thời
[20:41] thêm. Người không có thì phải bán thời gian và thời gian không giống tiện,
[20:44] gian và thời gian không giống tiện, không thể tái đầu tư sau khi đã tiêu.
[20:47] không thể tái đầu tư sau khi đã tiêu. Một người viết sách mất hai năm để hoàn
[20:49] Một người viết sách mất hai năm để hoàn thành một cuốn. Nếu cuốn sách bán được,
[20:51] thành một cuốn. Nếu cuốn sách bán được, [âm nhạc] nó tiếp tục tạo ra doanh thu
[20:53] [âm nhạc] nó tiếp tục tạo ra doanh thu trong nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỹ
[20:55] trong nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỹ mà không cần người viết làm thêm bất cứ
[20:57] mà không cần người viết làm thêm bất cứ điều gì. Hai năm lao động được nhân lên
[20:59] điều gì. Hai năm lao động được nhân lên bởi hàng nghìn hàng triệu lượt mua. Đây
[21:02] bởi hàng nghìn hàng triệu lượt mua. Đây là đoàn bẫy công nghệ. Công nghệ in ấn
[21:05] là đoàn bẫy công nghệ. Công nghệ in ấn và phân phối cho phép nhân bản công sức.
[21:07] và phân phối cho phép nhân bản công sức. Một người làm công ăn lương cũng làm
[21:09] Một người làm công ăn lương cũng làm việc hai năm nhưng công sức của họ không
[21:11] việc hai năm nhưng công sức của họ không được nhân bản. Tháng này làm, tháng này
[21:14] được nhân bản. Tháng này làm, tháng này lĩnh [âm nhạc] lương, tháng sau nghĩ,
[21:17] lĩnh [âm nhạc] lương, tháng sau nghĩ, tháng sau không có tiền, không có gì
[21:19] tháng sau không có tiền, không có gì tích lũy, không có gì cộng dồn. Mỗi ngày
[21:22] tích lũy, không có gì cộng dồn. Mỗi ngày bắt đầu lại từ đầu, sự khác biệt không
[21:24] bắt đầu lại từ đầu, sự khác biệt không nằm ở mức độ chăm chỉ. Người làm công có
[21:27] nằm ở mức độ chăm chỉ. Người làm công có thể chăm chỉ hơn người viết sách rất
[21:28] thể chăm chỉ hơn người viết sách rất nhiều. [âm nhạc] Sự khác biệt nằm ở cấu
[21:31] nhiều. [âm nhạc] Sự khác biệt nằm ở cấu trúc của công việc. Một bên có đoàn bẫy,
[21:34] trúc của công việc. Một bên có đoàn bẫy, một bên không. Và đây là chỗ mà lời
[21:36] một bên không. Và đây là chỗ mà lời khuyên hãy chăm chỉ trở nên tàn nhẫn. Nó
[21:39] khuyên hãy chăm chỉ trở nên tàn nhẫn. Nó đúng nhưng nó thiếu. [âm nhạc] Chăm chỉ
[21:42] đúng nhưng nó thiếu. [âm nhạc] Chăm chỉ là điều kiện cần, không phải điều kiện
[21:44] là điều kiện cần, không phải điều kiện đủ. Chăm chỉ mà không có đoạn bẫy, giống
[21:47] đủ. Chăm chỉ mà không có đoạn bẫy, giống như chèo thuyền mà không có buồm, bạn
[21:50] như chèo thuyền mà không có buồm, bạn vẫn tiến về phía trước. Nhưng người có
[21:52] vẫn tiến về phía trước. Nhưng người có buồm sẽ đến nơi trước bạn rất lâu dù họ
[21:55] buồm sẽ đến nơi trước bạn rất lâu dù họ không chèo mạnh bằng bạn. Và có một câu
[21:58] không chèo mạnh bằng bạn. Và có một câu hỏi rất ít người hỏi tại sao những thứ
[22:00] hỏi rất ít người hỏi tại sao những thứ quan trọng đến vậy lại không được dạy?
[22:03] quan trọng đến vậy lại không được dạy? có nhiều cách trả lời. Có thể vì hệ
[22:05] có nhiều cách trả lời. Có thể vì hệ thống giáo dục được thiết kế từ thời đại
[22:07] thống giáo dục được thiết kế từ thời đại công nghiệp khi mục tiêu chính là tạo ra
[22:09] công nghiệp khi mục tiêu chính là tạo ra công nhân cho nhà máy. Những người tuân
[22:12] công nhân cho nhà máy. Những người tuân thủ đúng [âm nhạc] giờ làm việc theo ca
[22:14] thủ đúng [âm nhạc] giờ làm việc theo ca có thể vì người thiết kế chương trình
[22:16] có thể vì người thiết kế chương trình học không hiểu về tài chính, có thể vì
[22:18] học không hiểu về tài chính, có thể vì đây là những kiến thức thực tiễn mà học
[22:21] đây là những kiến thức thực tiễn mà học thuật truyền thống xem nhẹ, nhưng cũng
[22:23] thuật truyền thống xem nhẹ, nhưng cũng có thể vì một lý do khác. Kiến thức về
[22:26] có thể vì một lý do khác. Kiến thức về đoàn bẫy. Nếu phổ biến rộng rãi sẽ thay
[22:29] đoàn bẫy. Nếu phổ biến rộng rãi sẽ thay đổi cấu trúc quyền lực. [âm nhạc] Một xã
[22:31] đổi cấu trúc quyền lực. [âm nhạc] Một xã hội mà ai cũng hiểu về đòn bẫy sẽ không
[22:33] hội mà ai cũng hiểu về đòn bẫy sẽ không dễ dàng chấp nhận bán thời gian với giá
[22:35] dễ dàng chấp nhận bán thời gian với giá rẻ. Một lực lượng lao động hiểu về giá
[22:38] rẻ. Một lực lượng lao động hiểu về giá trị thẳng dư sẽ đòi hỏi nhiều hơn. Một
[22:41] trị thẳng dư sẽ đòi hỏi nhiều hơn. Một thế hệ trẻ hiểu về [âm nhạc] lãi kép sẽ
[22:43] thế hệ trẻ hiểu về [âm nhạc] lãi kép sẽ bắt đầu tích lũy sớm hơn và vòng xoáy
[22:46] bắt đầu tích lũy sớm hơn và vòng xoáy giàu nghèo dù không biến mất sẽ quay
[22:49] giàu nghèo dù không biến mất sẽ quay chậm lại. Có thể đây là suy đoán xa xôi.
[22:52] chậm lại. Có thể đây là suy đoán xa xôi. Nhưng khoảng trống này sự vắng mặt của
[22:54] Nhưng khoảng trống này sự vắng mặt của giáo dục tài chính cơ bản trong chương
[22:56] giáo dục tài chính cơ bản trong chương trình phổ thông ở hầu hết các quốc gia
[22:59] trình phổ thông ở hầu hết các quốc gia tồn tại quá lâu và quá nhất quán để chỉ
[23:02] tồn tại quá lâu và quá nhất quán để chỉ là sự trùng hợp. Sự thật tàn nhẫn thứ
[23:05] là sự trùng hợp. Sự thật tàn nhẫn thứ ba. Đòn bẫy không phải bí mật. Nó nằm
[23:08] ba. Đòn bẫy không phải bí mật. Nó nằm đó, ai cũng có thể tìm hiểu nhưng nó
[23:11] đó, ai cũng có thể tìm hiểu nhưng nó không được dạy. Và sự không được dạy đó
[23:14] không được dạy. Và sự không được dạy đó tạo ra một khoảng cách mà phần lớn mọi
[23:16] tạo ra một khoảng cách mà phần lớn mọi người không biết mình đang đứng ở phía
[23:18] người không biết mình đang đứng ở phía nào. Biết về đoàn bẫy không có nghĩa là
[23:20] nào. Biết về đoàn bẫy không có nghĩa là tự động có đoàn bẫy, nhưng không biết
[23:23] tự động có đoàn bẫy, nhưng không biết thì chắc chắn không có. Phần bốn, trò
[23:26] thì chắc chắn không có. Phần bốn, trò chơi có tổng bằng không?
[23:29] chơi có tổng bằng không? Một căn nhà được bán, người bán là một
[23:32] Một căn nhà được bán, người bán là một gia đình cần tiền gấp. Có thể vì nợ nần,
[23:35] gia đình cần tiền gấp. Có thể vì nợ nần, có thể vì bệnh tật, có thể vì một biến
[23:37] có thể vì bệnh tật, có thể vì một biến cố nào đó không muốn kể. Họ rao giá thấp
[23:39] cố nào đó không muốn kể. Họ rao giá thấp hơn thị trường 15% để bán nhanh. Một nhà
[23:42] hơn thị trường 15% để bán nhanh. Một nhà đầu tư mua được giữ 6 tháng, sơn sửa qua
[23:46] đầu tư mua được giữ 6 tháng, sơn sửa qua loa, bán lại đúng giá thị trường. Lợi
[23:48] loa, bán lại đúng giá thị trường. Lợi nhuận: Sau khi trừ chi phí vài trăm
[23:51] nhuận: Sau khi trừ chi phí vài trăm triệu. Câu hỏi: Vài trăm triệu đó từ đâu
[23:54] triệu. Câu hỏi: Vài trăm triệu đó từ đâu ra? Không có giá trị mới nào được tạo
[23:57] ra? Không có giá trị mới nào được tạo ra. Căn nhà vẫn là căn nhà đó, vị trí
[24:00] ra. Căn nhà vẫn là căn nhà đó, vị trí vẫn vậy, diện tích vẫn vậy, lớp sơn mới
[24:03] vẫn vậy, diện tích vẫn vậy, lớp sơn mới không đáng giá vài trăm triệu. Số tiền
[24:05] không đáng giá vài trăm triệu. Số tiền nhà đầu tư kiếm được về bản chất là số
[24:08] nhà đầu tư kiếm được về bản chất là số tiền mà gia đình kia mất đi. Phần chên
[24:10] tiền mà gia đình kia mất đi. Phần chên lệch giữa giá họ bán và giá họ đáng ra
[24:13] lệch giữa giá họ bán và giá họ đáng ra có thể bán nếu không bị dồn vào thế kẹt.
[24:15] có thể bán nếu không bị dồn vào thế kẹt. Đây không phải lừa đảo. Giao dịch hoàn
[24:18] Đây không phải lừa đảo. Giao dịch hoàn toàn hợp pháp. Hai bên tự nguyện ký hợp
[24:20] toàn hợp pháp. Hai bên tự nguyện ký hợp đồng nhưng nó cũng không phải [âm nhạc]
[24:22] đồng nhưng nó cũng không phải [âm nhạc] tạo ra giá trị theo nghĩa mà sách dạy
[24:25] tạo ra giá trị theo nghĩa mà sách dạy làm giàu hay nói. Nó là chuyển giá trị
[24:28] làm giàu hay nói. Nó là chuyển giá trị từ túi người này sang túi người khác.
[24:31] từ túi người này sang túi người khác. Kinh tế học phân biệt hai loại trò chơi.
[24:34] Kinh tế học phân biệt hai loại trò chơi. Trò chơi có tổng dương, tất cả người
[24:36] Trò chơi có tổng dương, tất cả người chơi cùng có thể thắng. Khi hai người
[24:38] chơi cùng có thể thắng. Khi hai người hợp tác [âm nhạc] làm ra một sản phẩm mà
[24:40] hợp tác [âm nhạc] làm ra một sản phẩm mà cả hai không thể tự làm một mình, tổng
[24:43] cả hai không thể tự làm một mình, tổng giá trị tạo ra lớn hơn tổng giá trị đầu
[24:45] giá trị tạo ra lớn hơn tổng giá trị đầu vào, [âm nhạc] cả hai cùng được lợi. Đây
[24:48] vào, [âm nhạc] cả hai cùng được lợi. Đây là nền tảng của thương mại và hợp tác.
[24:51] là nền tảng của thương mại và hợp tác. Lý do con người tụ tập thành xã hội, trò
[24:54] Lý do con người tụ tập thành xã hội, trò chơi có tổng bằng không. Người này thắng
[24:56] chơi có tổng bằng không. Người này thắng bao nhiêu, người kia thua bấy nhiêu.
[24:59] bao nhiêu, người kia thua bấy nhiêu. Tổng lợi ích và tổng thiệt hại triệt
[25:01] Tổng lợi ích và tổng thiệt hại triệt tiêu nhau. Poker là ví dụ kinh điển.
[25:05] tiêu nhau. Poker là ví dụ kinh điển. Tiền trên bàn không tự sinh ra, nó chỉ
[25:07] Tiền trên bàn không tự sinh ra, nó chỉ di chuyển từ người thua sang [âm nhạc]
[25:09] di chuyển từ người thua sang [âm nhạc] người thắng. Phần lớn sách dạy làm giàu
[25:11] người thắng. Phần lớn sách dạy làm giàu trình bày mọi thứ như trò chơi có tổng
[25:13] trình bày mọi thứ như trò chơi có tổng dương, tạo ra giá trị, phục vụ khách
[25:16] dương, tạo ra giá trị, phục vụ khách hàng, giải quyết vấn đề, win win. Những
[25:19] hàng, giải quyết vấn đề, win win. Những cụng từ này nghe hay và đôi khi chúng
[25:21] cụng từ này nghe hay và đôi khi chúng đúng nhưng chúng che đi một sự thật khó
[25:24] đúng nhưng chúng che đi một sự thật khó chịu. [âm nhạc] Rất nhiều cách làm giàu
[25:26] chịu. [âm nhạc] Rất nhiều cách làm giàu khi nhìn kỹ là trò chơi có tổng bằng
[25:28] khi nhìn kỹ là trò chơi có tổng bằng không. Người giàu lên không phải vì tạo
[25:31] không. Người giàu lên không phải vì tạo ra thứ gì mới mà vì lấy được thứ gì đó
[25:34] ra thứ gì mới mà vì lấy được thứ gì đó từ người khác, hợp pháp, tinh vi và
[25:37] từ người khác, hợp pháp, tinh vi và thường thì vô hình. Chuỗi thức ăn trong
[25:40] thường thì vô hình. Chuỗi thức ăn trong một giao dịch bất động sản, nếu nhìn kỹ
[25:42] một giao dịch bất động sản, nếu nhìn kỹ nó dài hơn người ta tưởng. Người mua
[25:45] nó dài hơn người ta tưởng. Người mua cuối cùng thường là một gia đình trẻ cần
[25:47] cuối cùng thường là một gia đình trẻ cần chỗ ở, trả giá cao nhất. Họ vay ngân
[25:50] chỗ ở, trả giá cao nhất. Họ vay ngân hàng, trả góp 20 năm, chịu lãi suất.
[25:54] hàng, trả góp 20 năm, chịu lãi suất. Tổng số tiền họ bỏ ra như đã nói ở phần
[25:57] Tổng số tiền họ bỏ ra như đã nói ở phần trước, thường gấp đôi giá gốc. Trước họ
[26:00] trước, thường gấp đôi giá gốc. Trước họ [âm nhạc] là nhà đầu tư, người mua căn
[26:02] [âm nhạc] là nhà đầu tư, người mua căn nhà từ chủ cũ với giá thấp, giữ một thời
[26:05] nhà từ chủ cũ với giá thấp, giữ một thời gian, bán lại [âm nhạc] với giá cao hơn.
[26:08] gian, bán lại [âm nhạc] với giá cao hơn. Lợi nhuận của nhà đầu tư đến từ hai
[26:09] Lợi nhuận của nhà đầu tư đến từ hai nguồn: Phần chênh lệch với chủ cũ, người
[26:12] nguồn: Phần chênh lệch với chủ cũ, người bán rẻ vì hoàn cảnh và phần chênh lệch
[26:15] bán rẻ vì hoàn cảnh và phần chênh lệch với người mua cuối, người trả cao vì
[26:18] với người mua cuối, người trả cao vì cần. Bên cạnh đó là môi giới, người kết
[26:21] cần. Bên cạnh đó là môi giới, người kết nối các bên lấy phí hoa hồng từ mỗi giao
[26:24] nối các bên lấy phí hoa hồng từ mỗi giao dịch. Môi giới có lợi khi giá cao hơn,
[26:27] dịch. Môi giới có lợi khi giá cao hơn, khi giao dịch nhiều hơn, [âm nhạc] khi
[26:29] khi giao dịch nhiều hơn, [âm nhạc] khi thị trường sôi động hơn. Họ không quan
[26:31] thị trường sôi động hơn. Họ không quan tâm ai thắng ai thua, chỉ quan tâm trò
[26:34] tâm ai thắng ai thua, chỉ quan tâm trò chơi tiếp tục diễn ra. Phía sau là ngân
[26:37] chơi tiếp tục diễn ra. Phía sau là ngân hàng, người cho vay và thu lãi. Ngân
[26:40] hàng, người cho vay và thu lãi. Ngân hàng kiếm tiền từ khoảng cách giữa lãi
[26:41] hàng kiếm tiền từ khoảng cách giữa lãi suất huy động và lãi suất [âm nhạc] cho
[26:43] suất huy động và lãi suất [âm nhạc] cho vay. Người mua nhà trả góp càng lâu,
[26:45] vay. Người mua nhà trả góp càng lâu, ngân hàng càng lợi. Rủi ro vỡ nợ được
[26:48] ngân hàng càng lợi. Rủi ro vỡ nợ được giảm thiểu bằng tài sản thế chấp. Chính
[26:50] giảm thiểu bằng tài sản thế chấp. Chính căn nhà mà người mua đang cố gắng sở
[26:53] căn nhà mà người mua đang cố gắng sở hữu. Ai trong chuỗi này tạo ra [âm nhạc]
[26:55] hữu. Ai trong chuỗi này tạo ra [âm nhạc] giá trị? Ai chỉ đang trích xuất giá trị?
[26:58] giá trị? Ai chỉ đang trích xuất giá trị? Câu trả lời không đơn giản. Môi giới
[27:01] Câu trả lời không đơn giản. Môi giới cung cấp thông tin và kết nối có
[27:03] cung cấp thông tin và kết nối có [âm nhạc] giá trị. Ngân hàng cung cấp
[27:05] [âm nhạc] giá trị. Ngân hàng cung cấp vốn cho người chưa có đủ tiền có giá
[27:09] vốn cho người chưa có đủ tiền có giá [âm nhạc] trị. Nhà đầu tư trong một số
[27:11] [âm nhạc] trị. Nhà đầu tư trong một số trường hợp cải tạo và nâng cấp bất động
[27:14] trường hợp cải tạo và nâng cấp bất động sản có giá trị. Nhưng phần lớn lợi nhuận
[27:17] sản có giá trị. Nhưng phần lớn lợi nhuận trong chuỗi này không đến từ giá trị
[27:19] trong chuỗi này không đến từ giá trị được [âm nhạc] tạo ra. Nó đến từ vị thế.
[27:22] được [âm nhạc] tạo ra. Nó đến từ vị thế. Ai có thông tin hơn, ai có vốn [âm nhạc]
[27:24] Ai có thông tin hơn, ai có vốn [âm nhạc] hơn, ai có thời gian chờ đợi hơn và
[27:27] hơn, ai có thời gian chờ đợi hơn và người ở cuối chuỗi. Gia đình trẻ
[27:29] người ở cuối chuỗi. Gia đình trẻ [âm nhạc] cần chỗ ở, thường là người trả
[27:33] [âm nhạc] cần chỗ ở, thường là người trả giá cho tất cả. Makia Velli hiểu điều
[27:36] giá cho tất cả. Makia Velli hiểu điều này từ thế kỷ 16. [âm nhạc] Dù ông nói
[27:38] này từ thế kỷ 16. [âm nhạc] Dù ông nói về quyền lực chứ không nói về tiền bạc.
[27:40] về quyền lực chứ không nói về tiền bạc. Trong quân vương, ông nhận xét rằng của
[27:43] Trong quân vương, ông nhận xét rằng của cải của một người thường đến từ sự mất
[27:45] cải của một người thường đến từ sự mất mát của người khác. Một lãnh chúa mở
[27:48] mát của người khác. Một lãnh chúa mở rộng lãnh thổ không phải bằng cách tạo
[27:50] rộng lãnh thổ không phải bằng cách tạo ra đất mới. Ông ta lấy đất từ lãnh chúa
[27:52] ra đất mới. Ông ta lấy đất từ lãnh chúa khác. Một thương nhân giàu lên không chỉ
[27:55] khác. Một thương nhân giàu lên không chỉ vì hàng hóa tốt mà còn vì mua rẻ từ nơi
[27:58] vì hàng hóa tốt mà còn vì mua rẻ từ nơi này, bán đắt ở nơi khác và giữ khoản
[28:01] này, bán đắt ở nơi khác và giữ khoản chênh lệch cho mình. Điều này không có
[28:03] chênh lệch cho mình. Điều này không có nghĩa là tất cả hoạt động kinh tế đều là
[28:05] nghĩa là tất cả hoạt động kinh tế đều là trò chơi có tổng [âm nhạc] bằng không.
[28:07] trò chơi có tổng [âm nhạc] bằng không. sản xuất, sáng tạo, phát minh. Những thứ
[28:11] sản xuất, sáng tạo, phát minh. Những thứ này thực [âm nhạc] sự tạo ra giá trị
[28:13] này thực [âm nhạc] sự tạo ra giá trị mới. Một người làm bánh mì tạo ra thứ có
[28:15] mới. Một người làm bánh mì tạo ra thứ có giá trị từ bột, nước [âm nhạc] và men.
[28:18] giá trị từ bột, nước [âm nhạc] và men. Tổng giá trị đầu ra lớn hơn tổng giá trị
[28:20] Tổng giá trị đầu ra lớn hơn tổng giá trị đầu vào. Một lập trình viên viết phần
[28:22] đầu vào. Một lập trình viên viết phần mềm tạo ra [âm nhạc] công cụ mà trước đó
[28:25] mềm tạo ra [âm nhạc] công cụ mà trước đó không tồn tại, nhưng có một ranh giới mờ
[28:27] không tồn tại, nhưng có một ranh giới mờ giữa tạo ra và lấy đi. Và ranh giới đó
[28:31] giữa tạo ra và lấy đi. Và ranh giới đó trong thực tế thường bị xóa nhòa một
[28:33] trong thực tế thường bị xóa nhòa một cách có chủ đích. Một công ty công nghệ
[28:35] cách có chủ đích. Một công ty công nghệ mua lại một startup nhỏ. Startup đó có
[28:38] mua lại một startup nhỏ. Startup đó có một sản phẩm tốt, một đội ngũ giỏi và
[28:41] một sản phẩm tốt, một đội ngũ giỏi và một tương lai đầy hứa hẹn. [âm nhạc]
[28:43] một tương lai đầy hứa hẹn. [âm nhạc] Công ty lớn trả giá cao gấp 10 lần doanh
[28:46] Công ty lớn trả giá cao gấp 10 lần doanh thu hàng năm của startup. Nhìn bề ngoài
[28:48] thu hàng năm của startup. Nhìn bề ngoài đây là Winwin. Những người sáng lập
[28:51] đây là Winwin. Những người sáng lập startup trở thành triệu phú. Công ty lớn
[28:53] startup trở thành triệu phú. Công ty lớn có thêm sản phẩm và nhân tài. Tổng giá
[28:56] có thêm sản phẩm và nhân tài. Tổng giá trị dường như tăng lên. Nhưng nhìn kỹ
[28:59] trị dường như tăng lên. Nhưng nhìn kỹ hơn, sau khi mua lại, công ty lớn thường
[29:02] hơn, sau khi mua lại, công ty lớn thường đóng cửa sản phẩm của Startup.
[29:04] đóng cửa sản phẩm của Startup. Không phải vì sản phẩm tệ mà vì nó cạnh
[29:07] Không phải vì sản phẩm tệ mà vì nó cạnh tranh với sản phẩm hiện có của họ. Đội
[29:09] tranh với sản phẩm hiện có của họ. Đội ngủ bị phân tán hoặc nghĩ việc sau vài
[29:12] ngủ bị phân tán hoặc nghĩ việc sau vài năm. Giá trị mà Startup đáng ra có thể
[29:15] năm. Giá trị mà Startup đáng ra có thể tạo ra trong 10 năm tới. Nếu tiếp tục
[29:18] tạo ra trong 10 năm tới. Nếu tiếp tục độc lập biến mất, người dùng mất đi một
[29:21] độc lập biến mất, người dùng mất đi một lựa chọn. Thị trường bớt cạnh tranh,
[29:23] lựa chọn. Thị trường bớt cạnh tranh, công ty lớn mạnh hơn không phải vì tạo
[29:26] công ty lớn mạnh hơn không phải vì tạo ra giá trị mới mà vì loại bỏ đối thủ. Số
[29:29] ra giá trị mới mà vì loại bỏ đối thủ. Số tiền trả cho startup đến từ đâu? Từ lợi
[29:32] tiền trả cho startup đến từ đâu? Từ lợi nhuận tương lai mà công ty lớn sẽ có nhờ
[29:34] nhuận tương lai mà công ty lớn sẽ có nhờ ít cạnh tranh hơn. Nghĩa là từ túi người
[29:37] ít cạnh tranh hơn. Nghĩa là từ túi người tiêu dùng sẽ phải trả giá cao hơn hoặc
[29:40] tiêu dùng sẽ phải trả giá cao hơn hoặc chấp nhận [âm nhạc] sản phẩm kém hơn.
[29:42] chấp nhận [âm nhạc] sản phẩm kém hơn. Một giao dịch được gọi là tạo giá trị có
[29:45] Một giao dịch được gọi là tạo giá trị có thể thực chất [âm nhạc] là tiêu diệt giá
[29:47] thể thực chất [âm nhạc] là tiêu diệt giá trị. Chỉ là giá trị bị tiêu diệt không
[29:50] trị. Chỉ là giá trị bị tiêu diệt không nằm trong bảng cân đối [âm nhạc] kế
[29:51] nằm trong bảng cân đối [âm nhạc] kế toán. Trong thị trường chứng khoán, trò
[29:54] toán. Trong thị trường chứng khoán, trò chơi tổng bằng không hiện ra rõ hơn. Mỗi
[29:56] chơi tổng bằng không hiện ra rõ hơn. Mỗi khi một người mua cổ phiếu với kỳ vọng
[29:58] khi một người mua cổ phiếu với kỳ vọng giá lên, có một người khác bán cổ phiếu
[30:00] giá lên, có một người khác bán cổ phiếu với kỳ vọng giá không lên nữa hoặc ít
[30:03] với kỳ vọng giá không lên nữa hoặc ít nhất đã lên đủ rồi, một trong hai người
[30:06] nhất đã lên đủ rồi, một trong hai người sẽ sai. Nếu giá lên, người bán mất cơ
[30:09] sẽ sai. Nếu giá lên, người bán mất cơ hội, nếu giá xuống người mua mất tiền.
[30:12] hội, nếu giá xuống người mua mất tiền. Tổng lợi nhuận của tất cả nhà đầu tư
[30:14] Tổng lợi nhuận của tất cả nhà đầu tư trong [âm nhạc] một giao dịch cụ thể
[30:15] trong [âm nhạc] một giao dịch cụ thể bằng 0 trừ đi phí giao dịch, thực ra là
[30:18] bằng 0 trừ đi phí giao dịch, thực ra là số âm. Về dài hạn, thị trường chứng
[30:21] số âm. Về dài hạn, thị trường chứng khoán có thể là trò chơi tổng dương khi
[30:23] khoán có thể là trò chơi tổng dương khi các công ty thực sự phát triển và tạo ra
[30:26] các công ty thực sự phát triển và tạo ra giá trị, giá cổ phiếu tăng theo. Nhưng
[30:28] giá trị, giá cổ phiếu tăng theo. Nhưng phần lớn giao dịch hàng ngày không liên
[30:30] phần lớn giao dịch hàng ngày không liên quan gì đến giá trị thực của công ty. Đó
[30:32] quan gì đến giá trị thực của công ty. Đó là trò đoán xem người khác sẽ làm gì.
[30:35] là trò đoán xem người khác sẽ làm gì. Mua khi nghĩ người khác sẽ mua, bán khi
[30:37] Mua khi nghĩ người khác sẽ mua, bán khi nghĩ người khác sẽ bán. Một trò chơi tâm
[30:40] nghĩ người khác sẽ bán. Một trò chơi tâm lý mà người có thông tin nhiều hơn, công
[30:43] lý mà người có thông tin nhiều hơn, công cụ nhanh hơn, vốn lớn hơn sẽ thắng những
[30:46] cụ nhanh hơn, vốn lớn hơn sẽ thắng những người còn lại. Các quỹ đầu tư lớn có
[30:48] người còn lại. Các quỹ đầu tư lớn có thuật toán giao dịch trong phần nghìn
[30:49] thuật toán giao dịch trong phần nghìn giây. Nhà đầu tư cá nhân gõ lệnh bằng
[30:52] giây. Nhà đầu tư cá nhân gõ lệnh bằng tay, cuộc chơi công bằng, ai tin thì
[30:55] tay, cuộc chơi công bằng, ai tin thì tin. Sự thật mà ít người muốn thừa nhận.
[30:58] tin. Sự thật mà ít người muốn thừa nhận. Phần lớn bí quyết làm giàu khi phân tích
[31:00] Phần lớn bí quyết làm giàu khi phân tích kỹ thuộc về loại trích xất giá trị hơn
[31:02] kỹ thuộc về loại trích xất giá trị hơn là tạo ra giá trị, mua rẻ, bán đắt, nghe
[31:06] là tạo ra giá trị, mua rẻ, bán đắt, nghe như kinh doanh cơ bản. Nhưng rẻ thường
[31:10] như kinh doanh cơ bản. Nhưng rẻ thường có nghĩa là ai đó đang ở thế yếu, đòn
[31:13] có nghĩa là ai đó đang ở thế yếu, đòn bảy tài chính, nghe như công cụ thông
[31:15] bảy tài chính, nghe như công cụ thông minh nhưng lãi suất phải được trả bởi ai
[31:18] minh nhưng lãi suất phải được trả bởi ai đó, thường là người vay, đầu tư sớm vào
[31:21] đó, thường là người vay, đầu tư sớm vào công ty tiềm năng, nghe như phần thưởng
[31:23] công ty tiềm năng, nghe như phần thưởng cho tầm nhìn nhưng cũng là lợi thế của
[31:25] cho tầm nhìn nhưng cũng là lợi thế của người có mạng lưới và thông tin mà người
[31:28] người có mạng lưới và thông tin mà người khác không có. Không phải tất cả những
[31:30] khác không có. Không phải tất cả những điều này đều xấu, một số hình thức trích
[31:32] điều này đều xấu, một số hình thức trích xuất giá trị được xã hội chấp nhận và
[31:34] xuất giá trị được xã hội chấp nhận và thậm chí khuyến khích [âm nhạc] đó là
[31:36] thậm chí khuyến khích [âm nhạc] đó là cách thị trường vận hành. Nhưng gọi nó
[31:39] cách thị trường vận hành. Nhưng gọi nó là tạo ra giá trị hay phục vụ khách hàng
[31:41] là tạo ra giá trị hay phục vụ khách hàng thì không chính xác. Đó là cách người ta
[31:44] thì không chính xác. Đó là cách người ta làm cho việc lấy tiền từ túi người khác
[31:47] làm cho việc lấy tiền từ túi người khác nghe có vẻ cao thượng hơn. Và một câu
[31:49] nghe có vẻ cao thượng hơn. Và một câu hỏi không dễ trả lời là khi nào làm giàu
[31:52] hỏi không dễ trả lời là khi nào làm giàu là tạo ra, khi nào là lấy đi. Một bác sĩ
[31:55] là tạo ra, khi nào là lấy đi. Một bác sĩ giỏi chữa bệnh cứu người, kiếm được
[31:57] giỏi chữa bệnh cứu người, kiếm được nhiều tiền, rõ ràng là tạo ra giá trị.
[32:00] nhiều tiền, rõ ràng là tạo ra giá trị. [âm nhạc] Một luật sư giỏi giúp công ty
[32:02] [âm nhạc] Một luật sư giỏi giúp công ty tránh thuế hợp pháp, kiếm được nhiều
[32:04] tránh thuế hợp pháp, kiếm được nhiều tiền, giá trị cho khách hàng. Nhưng xã
[32:07] tiền, giá trị cho khách hàng. Nhưng xã hội mất đi nguồn thu cho đường xá,
[32:09] hội mất đi nguồn thu cho đường xá, trường học, [âm nhạc] bệnh viện. Một nhà
[32:11] trường học, [âm nhạc] bệnh viện. Một nhà đầu tư mua cổ phiếu của công ty tốt, giá
[32:13] đầu tư mua cổ phiếu của công ty tốt, giá tăng, anh ta giàu lên, anh ta có tạo ra
[32:16] tăng, anh ta giàu lên, anh ta có tạo ra gì không? Hay chỉ đang ở đúng chỗ, đúng
[32:18] gì không? Hay chỉ đang ở đúng chỗ, đúng lúc ranh giới không rõ ràng? Và có lẽ sự
[32:21] lúc ranh giới không rõ ràng? Và có lẽ sự không rõ ràng đó có ích cho những người
[32:23] không rõ ràng đó có ích cho những người không muốn nhìn kỹ vào nguồn gốc tài sản
[32:25] không muốn nhìn kỹ vào nguồn gốc tài sản của mình. Sự thật tàn nhẫn thứ tư, không
[32:28] của mình. Sự thật tàn nhẫn thứ tư, không phải ai giàu lên cũng tạo ra giá trị
[32:30] phải ai giàu lên cũng tạo ra giá trị tương ứng. Rất nhiều người giàu lên nhờ
[32:33] tương ứng. Rất nhiều người giàu lên nhờ ở đúng vị trí trong chuỗi thức ăn, nơi
[32:36] ở đúng vị trí trong chuỗi thức ăn, nơi có thể trích xuất giá trị từ những người
[32:37] có thể trích xuất giá trị từ những người ở vị trí thấp hơn. Hiểu điều này không
[32:40] ở vị trí thấp hơn. Hiểu điều này không phải để phán xét đúng sai, hiểu điều này
[32:42] phải để phán xét đúng sai, hiểu điều này để nhìn rõ hơn. Khi ai đó hứa dạy bạn
[32:45] để nhìn rõ hơn. Khi ai đó hứa dạy bạn tạo ra giá trị, hãy hỏi kỹ hơn giá trị
[32:48] tạo ra giá trị, hãy hỏi kỹ hơn giá trị đó từ đâu ra và ai đang trả giá cho nó.
[32:52] đó từ đâu ra và ai đang trả giá cho nó. Phần năm thời điểm và sự tàn nhẫn của
[32:56] Phần năm thời điểm và sự tàn nhẫn của đồng hồ. Năm 2005, một người đàn ông ở
[33:00] đồng hồ. Năm 2005, một người đàn ông ở ngoại thành Hà Nội mua một mảnh đất 200
[33:03] ngoại thành Hà Nội mua một mảnh đất 200 m²ông với giá 50 triệu đồng. Anh ta
[33:05] m²ông với giá 50 triệu đồng. Anh ta không có chiến lược gì đặc biệt, chỉ là
[33:08] không có chiến lược gì đặc biệt, chỉ là tiền nhàn [âm nhạc] rỗi, đất rẻ mua để
[33:10] tiền nhàn [âm nhạc] rỗi, đất rẻ mua để đó. 10 năm sau, mảnh đất đó được định
[33:13] đó. 10 năm sau, mảnh đất đó được định giá 3 tỷ. năm 2020, giá chạm mốc 8 tỷ,
[33:19] giá 3 tỷ. năm 2020, giá chạm mốc 8 tỷ, lợi nhuận sau 15 năm, gấp 160 lần vốn
[33:23] lợi nhuận sau 15 năm, gấp 160 lần vốn gốc, cùng khu vực đó, cùng năm đó, một
[33:26] gốc, cùng khu vực đó, cùng năm đó, một người trẻ hơn, chăm chỉ hơn, học vấn
[33:30] người trẻ hơn, chăm chỉ hơn, học vấn hơn, hiểu biết về tài chính nhiều hơn,
[33:33] hơn, hiểu biết về tài chính nhiều hơn, muốn mua một mảnh tương tự, anh ta
[33:35] muốn mua một mảnh tương tự, anh ta [âm nhạc] cần 8 tỷ. Với mức lương 20
[33:38] [âm nhạc] cần 8 tỷ. Với mức lương 20 triệu mỗi tháng và tỷ lệ tiết kiệm 50%,
[33:41] triệu mỗi tháng và tỷ lệ tiết kiệm 50%, anh ta cần 66 năm để gom đủ tiền. không
[33:44] anh ta cần 66 năm để gom đủ tiền. không tính lạm phát, không tính giá đất tiếp
[33:46] tính lạm phát, không tính giá đất tiếp tục tăng. Hai người cùng một mảnh đất,
[33:50] tục tăng. Hai người cùng một mảnh đất, cùng một nỗ lực, hai số phận hoàn toàn
[33:53] cùng một nỗ lực, hai số phận hoàn toàn khác. Sự khác biệt không nằm ở ai giỏi
[33:56] khác. Sự khác biệt không nằm ở ai giỏi hơn, nó nằm ở ai đến trước. Thời điểm là
[34:00] hơn, nó nằm ở ai đến trước. Thời điểm là yếu tố quyết định nhất trong làm giàu,
[34:02] yếu tố quyết định nhất trong làm giàu, nhưng cũng là yếu tố ít được kiểm soát
[34:04] nhưng cũng là yếu tố ít được kiểm soát nhất. Bạn có thể học thêm kiến thức, bạn
[34:07] nhất. Bạn có thể học thêm kiến thức, bạn có thể rèn thêm kỹ năng, bạn có thể mở
[34:10] có thể rèn thêm kỹ năng, bạn có thể mở rộng mạng lưới nhưng bạn không thể chọn
[34:12] rộng mạng lưới nhưng bạn không thể chọn năm mình sinh ra. Những người giàu từ
[34:14] năm mình sinh ra. Những người giàu từ bất động sản trong thập niên 2000 ở Việt
[34:16] bất động sản trong thập niên 2000 ở Việt Nam không nhất thiết giỏi hơn những
[34:18] Nam không nhất thiết giỏi hơn những người đang cố gắng mua nhà ngày hôm nay.
[34:20] người đang cố gắng mua nhà ngày hôm nay. Họ chỉ ở đúng độ tuổi, đúng thời điểm
[34:23] Họ chỉ ở đúng độ tuổi, đúng thời điểm khi cửa sổ cơ hội còn mở. Cửa sổ đó giờ
[34:26] khi cửa sổ cơ hội còn mở. Cửa sổ đó giờ đã đóng hoặc ít nhất đã hẹp đi rất
[34:30] đã đóng hoặc ít nhất đã hẹp đi rất nhiều. Điều này không có nghĩa là không
[34:32] nhiều. Điều này không có nghĩa là không còn cơ hội nào. Nhưng cơ hội thay đổi,
[34:35] còn cơ hội nào. Nhưng cơ hội thay đổi, cách tiếp cận cơ hội thay đổi và quan
[34:37] cách tiếp cận cơ hội thay đổi và quan trọng nhất cái giá phải trả để nắm bắt
[34:40] trọng nhất cái giá phải trả để nắm bắt cơ hội thay đổi cùng một nỗ lực. Cùng
[34:43] cơ hội thay đổi cùng một nỗ lực. Cùng một [âm nhạc] chiến lược áp dụng ở hai
[34:45] một [âm nhạc] chiến lược áp dụng ở hai thời điểm khác nhau sẽ cho kết quả khác
[34:47] thời điểm khác nhau sẽ cho kết quả khác nhau. Đôi khi khác nhau một trời một
[34:50] nhau. Đôi khi khác nhau một trời một vực. Khái niệm cửa sổ cơ hội trong kinh
[34:54] vực. Khái niệm cửa sổ cơ hội trong kinh tế học mô tả một giai đoạn ngắn. Khi
[34:56] tế học mô tả một giai đoạn ngắn. Khi điều kiện thuận lợi hội tụ cho phép
[34:58] điều kiện thuận lợi hội tụ cho phép những hành động bình thường tạo ra kết
[35:00] những hành động bình thường tạo ra kết quả phi thường. Trước cửa sổ đó cơ hội
[35:02] quả phi thường. Trước cửa sổ đó cơ hội chưa chính, sau cửa sổ đó cơ hội đã qua.
[35:05] chưa chính, sau cửa sổ đó cơ hội đã qua. Chỉ những ai ở đúng vị trí, đúng lúc với
[35:08] Chỉ những ai ở đúng vị trí, đúng lúc với đúng nguồn lực mới có thể bước qua. Thị
[35:11] đúng nguồn lực mới có thể bước qua. Thị trường bất động sản Việt Nam giai đoạn
[35:13] trường bất động sản Việt Nam giai đoạn 2000 đến năm 2010 là một cửa sổ như vậy.
[35:17] 2000 đến năm 2010 là một cửa sổ như vậy. Giá đất [âm nhạc] còn thấp so với thu
[35:18] Giá đất [âm nhạc] còn thấp so với thu nhập, tín dụng bắt đầu nới lỏng, đô thị
[35:21] nhập, tín dụng bắt đầu nới lỏng, đô thị hóa tăng tốc. Người có một ít vốn có thể
[35:24] hóa tăng tốc. Người có một ít vốn có thể chỉ vài chục triệu [âm nhạc] hoặc một
[35:26] chỉ vài chục triệu [âm nhạc] hoặc một vài trăm triệu, họ có thể mua đất chờ
[35:28] vài trăm triệu, họ có thể mua đất chờ đợi và trở nên giàu có chỉ nhờ thời gian
[35:31] đợi và trở nên giàu có chỉ nhờ thời gian trôi qua. Thị trường chứng khoán giai
[35:34] trôi qua. Thị trường chứng khoán giai đoạn 200627 [âm nhạc]
[35:36] đoạn 200627 [âm nhạc] là một cửa sổ khác. VN Index tăng từ 300
[35:40] là một cửa sổ khác. VN Index tăng từ 300 lên hơn 1100 điểm trong chưa đầy 2 năm.
[35:44] lên hơn 1100 điểm trong chưa đầy 2 năm. Những người vào sớm [âm nhạc] thậm chí
[35:45] Những người vào sớm [âm nhạc] thậm chí không hiểu gì về phân tích cơ bản hay kỹ
[35:47] không hiểu gì về phân tích cơ bản hay kỹ thuật vẫn kiếm được tiền chỉ vì họ ở đó
[35:50] thuật vẫn kiếm được tiền chỉ vì họ ở đó khi sống lên. Thị trường tiền mã hóa
[35:53] khi sống lên. Thị trường tiền mã hóa giai đoạn 2016
[35:55] giai đoạn 2016 2017 cũng vậy. Bitcoin tăng từ vài trăm
[35:58] 2017 cũng vậy. Bitcoin tăng từ vài trăm đô lên gần 20.000 đô. Những người mua
[36:01] đô lên gần 20.000 đô. Những người mua sớm vì tò mò, vì thích công nghệ, vì bạn
[36:04] sớm vì tò mò, vì thích công nghệ, vì bạn bè rủ rê, không nhất thiết vì hiểu biết
[36:07] bè rủ rê, không nhất thiết vì hiểu biết sâu sắc. Trở thành triệu phú đô la trên
[36:09] sâu sắc. Trở thành triệu phú đô la trên giấy. Mỗi cửa sổ có đặc điểm riêng nhưng
[36:13] giấy. Mỗi cửa sổ có đặc điểm riêng nhưng chúng có một điểm chung. Khi đám đông
[36:15] chúng có một điểm chung. Khi đám đông nhận ra cửa sổ đang mở, thường thì nó đã
[36:17] nhận ra cửa sổ đang mở, thường thì nó đã sắp đóng. Có một nghịch lý mà ít sách
[36:20] sắp đóng. Có một nghịch lý mà ít sách dạy làm giàu đề cập. Phần lớn lời khuyên
[36:23] dạy làm giàu đề cập. Phần lớn lời khuyên được đút kết từ kinh nghiệm quá khứ
[36:26] được đút kết từ kinh nghiệm quá khứ nhưng điều kiện quá khứ không lặp lại.
[36:28] nhưng điều kiện quá khứ không lặp lại. Một người thành công từ bất động sản
[36:30] Một người thành công từ bất động sản những năm 2000 có thể chân thành chia sẻ
[36:32] những năm 2000 có thể chân thành chia sẻ bí quyết mua đất giữ lâu, đừng bán vội.
[36:36] bí quyết mua đất giữ lâu, đừng bán vội. Lời khuyên này đúng với [âm nhạc] thời
[36:38] Lời khuyên này đúng với [âm nhạc] thời của anh ta. Nhưng áp dụng vào năm 2024
[36:42] của anh ta. Nhưng áp dụng vào năm 2024 khi giá đất đã tăng hàng chục lần khi tỉ
[36:44] khi giá đất đã tăng hàng chục lần khi tỉ lệ giá nhà so với thu nhập ở các thành
[36:46] lệ giá nhà so với thu nhập ở các thành phố lớn thuộc hàng cao nhất thế giới khi
[36:48] phố lớn thuộc hàng cao nhất thế giới khi lãi suất vay không còn rẻ. Lời khuyên đó
[36:51] lãi suất vay không còn rẻ. Lời khuyên đó có thể dẫn đến thảm họa. Một người giàu
[36:53] có thể dẫn đến thảm họa. Một người giàu từ chứng khoán năm 2007 có thể nói, "Cứ
[36:56] từ chứng khoán năm 2007 có thể nói, "Cứ mua cổ phiếu tốt thị trường sẽ thưởng."
[36:59] mua cổ phiếu tốt thị trường sẽ thưởng." Nhưng người nghe theo lời khuyên này vào
[37:01] Nhưng người nghe theo lời khuyên này vào đầu năm 2008 khi thị trường sụp đổ 80%
[37:05] đầu năm 2008 khi thị trường sụp đổ 80% sẽ mất gần như tất cả và phải chờ hơn 10
[37:07] sẽ mất gần như tất cả và phải chờ hơn 10 năm để hòa vốn. Lời khuyên không sai.
[37:11] năm để hòa vốn. Lời khuyên không sai. Người đưa lời khuyên không có ý lừa
[37:13] Người đưa lời khuyên không có ý lừa nhưng bối cảnh đã thay đổi và lời khuyên
[37:16] nhưng bối cảnh đã thay đổi và lời khuyên không chứa đựng được bối cảnh. Đây là
[37:18] không chứa đựng được bối cảnh. Đây là chỗ mà ngành công nghiệp dạy làm giàu,
[37:20] chỗ mà ngành công nghiệp dạy làm giàu, có một lỗ hổng cấu trúc. Sách và khóa
[37:22] có một lỗ hổng cấu trúc. Sách và khóa học cần nội dung có vẻ phổ quát, áp dụng
[37:25] học cần nội dung có vẻ phổ quát, áp dụng được mọi lúc cho mọi người. 10. Nguyên
[37:28] được mọi lúc cho mọi người. 10. Nguyên tắc bất biến của người giàu. Bí quyết tự
[37:30] tắc bất biến của người giàu. Bí quyết tự do tài chính không phụ thuộc thời đại.
[37:32] do tài chính không phụ thuộc thời đại. Những tiêu đề này bán được vì chúng hứa
[37:34] Những tiêu đề này bán được vì chúng hứa hẹn một công thức vượt thời gian. Nhưng
[37:36] hẹn một công thức vượt thời gian. Nhưng thực tế rất ít thứ trong tài chính là
[37:39] thực tế rất ít thứ trong tài chính là bất biến. Lãi suất thay đổi theo chu kỳ.
[37:42] bất biến. Lãi suất thay đổi theo chu kỳ. Thị trường có giai đoạn bùng nổ và suy
[37:44] Thị trường có giai đoạn bùng nổ và suy thoái. Công nghệ làm biến mất những
[37:46] thoái. Công nghệ làm biến mất những ngành nghề cũ và tạo ra ngành nghề mới.
[37:50] ngành nghề cũ và tạo ra ngành nghề mới. Nhân khẩu học thay đổi. Một xã hội trẻ
[37:52] Nhân khẩu học thay đổi. Một xã hội trẻ hoạt động khác một xã hội già. Địa chính
[37:55] hoạt động khác một xã hội già. Địa chính trị thay đổi. Chuỗi cung ứng toàn cầu có
[37:58] trị thay đổi. Chuỗi cung ứng toàn cầu có thể bị đảo lộn chỉ trong vài năm.
[38:00] thể bị đảo lộn chỉ trong vài năm. [âm nhạc] Trong môi trường biến động như
[38:01] [âm nhạc] Trong môi trường biến động như vậy. Một công thức cố định là ảo tưởng.
[38:04] vậy. Một công thức cố định là ảo tưởng. Điều thực sự quan trọng là khả năng đọc
[38:07] Điều thực sự quan trọng là khả năng đọc bối cảnh, nhận diện cửa sổ đang mở và
[38:10] bối cảnh, nhận diện cửa sổ đang mở và hành động trước khi đám đông kịp nhận
[38:12] hành động trước khi đám đông kịp nhận ra. Nhưng khả năng này không dạy được
[38:14] ra. Nhưng khả năng này không dạy được qua sách. Nó đòi hỏi thông tin, mạng
[38:17] qua sách. Nó đòi hỏi thông tin, mạng lưới [âm nhạc] và một phần may mắn không
[38:19] lưới [âm nhạc] và một phần may mắn không nhỏ. Có một cách khác để nhìn vấn đề
[38:21] nhỏ. Có một cách khác để nhìn vấn đề thời điểm. Qua lăn kính thế hệ, mỗi thế
[38:24] thời điểm. Qua lăn kính thế hệ, mỗi thế hệ bước vào đời trong một bối cảnh kinh
[38:26] hệ bước vào đời trong một bối cảnh kinh tế khác nhau. Thế hệ sinh ra trong những
[38:29] tế khác nhau. Thế hệ sinh ra trong những năm 50 60 ở Việt Nam trải qua chiến
[38:31] năm 50 60 ở Việt Nam trải qua chiến tranh khó khăn nhưng cũng chứng kiến
[38:34] tranh khó khăn nhưng cũng chứng kiến thời kỳ đổi mới khi cơ hội mở ra cho
[38:36] thời kỳ đổi mới khi cơ hội mở ra cho những ai dám làm ăn. Thế hệ sinh ra
[38:39] những ai dám làm ăn. Thế hệ sinh ra trong những năm 70 80 vào đời đúng lúc
[38:42] trong những năm 70 80 vào đời đúng lúc bất động sản và chứng khoán bắt đầu cất
[38:44] bất động sản và chứng khoán bắt đầu cất cánh. Thế hệ sinh ra trong những năm 9
[38:46] cánh. Thế hệ sinh ra trong những năm 9 10 đến 2000 đối mặt với một thực tế
[38:49] 10 đến 2000 đối mặt với một thực tế khác. Giá nhà đã cao, thị trường đã
[38:52] khác. Giá nhà đã cao, thị trường đã đông, cạnh tranh đã khốc liệt, không thế
[38:55] đông, cạnh tranh đã khốc liệt, không thế hệ nào giỏi hơn thế hệ nào, nhưng cơ hội
[38:58] hệ nào giỏi hơn thế hệ nào, nhưng cơ hội phân bổ không đều [âm nhạc] theo thời
[38:59] phân bổ không đều [âm nhạc] theo thời gian. Và điều này tạo ra một hiện tượng
[39:02] gian. Và điều này tạo ra một hiện tượng mà các nhà xã hội học gọi là coord
[39:05] mà các nhà xã hội học gọi là coord effect, hiệu ứng đồng đoàn. Số phần kinh
[39:07] effect, hiệu ứng đồng đoàn. Số phần kinh tế của bạn được định hình một phần bởi
[39:10] tế của bạn được định hình một phần bởi năm bạn sinh ra, bởi bối cảnh bạn bước
[39:12] năm bạn sinh ra, bởi bối cảnh bạn bước vào đời, [âm nhạc] bởi những cửa sổ cơ
[39:14] vào đời, [âm nhạc] bởi những cửa sổ cơ hội mở hay đóng trong giai đoạn bạn có
[39:17] hội mở hay đóng trong giai đoạn bạn có năng lực tài chính đầu tiên. Một người
[39:19] năng lực tài chính đầu tiên. Một người 25 tuổi, năm 2005 với 100 triệu đồng có
[39:23] 25 tuổi, năm 2005 với 100 triệu đồng có lựa chọn rất khác so với một người 25
[39:26] lựa chọn rất khác so với một người 25 tuổi, năm 2024 với cùng số tiền đó.
[39:30] tuổi, năm 2024 với cùng số tiền đó. Không phải vì người sau kém cõi hơn mà
[39:32] Không phải vì người sau kém cõi hơn mà vì 100 triệu năm 2005 [âm nhạc]
[39:35] vì 100 triệu năm 2005 [âm nhạc] có thể mua được đất, còn 100 triệu năm
[39:39] có thể mua được đất, còn 100 triệu năm 2024 không mua được gì. Sự tàn nhẫn của
[39:42] 2024 không mua được gì. Sự tàn nhẫn của đồng hồ nằm ở chỗ [âm nhạc] nó không chờ
[39:44] đồng hồ nằm ở chỗ [âm nhạc] nó không chờ ai. Cửa sổ cơ hội mở trong im lặng. Khi
[39:47] ai. Cửa sổ cơ hội mở trong im lặng. Khi bạn còn trẻ, bạn không có vốn. Khi bạn
[39:50] bạn còn trẻ, bạn không có vốn. Khi bạn có vốn, cửa sổ có thể đã đóng. Khi bạn
[39:54] có vốn, cửa sổ có thể đã đóng. Khi bạn nhận ra cửa sổ đang mở, có thể bạn đã ở
[39:57] nhận ra cửa sổ đang mở, có thể bạn đã ở sai vị trí để bước qua. Và khi bạn học
[39:59] sai vị trí để bước qua. Và khi bạn học được bài học từ cửa sổ đã đóng, kiến
[40:01] được bài học từ cửa sổ đã đóng, kiến thức đó không áp dụng được cho cửa sổ
[40:03] thức đó không áp dụng được cho cửa sổ tiếp theo vì mỗi cửa sổ có luật chơi
[40:06] tiếp theo vì mỗi cửa sổ có luật chơi riêng. [âm nhạc] Những người giàu hiểu
[40:07] riêng. [âm nhạc] Những người giàu hiểu điều này, họ không tìm kiếm công thức
[40:09] điều này, họ không tìm kiếm công thức bất biến, họ tìm kiếm cái gọi là thời
[40:12] bất biến, họ tìm kiếm cái gọi là thời điểm. Họ đọc tín hiệu từ thị trường, từ
[40:15] điểm. Họ đọc tín hiệu từ thị trường, từ chính sách, từ xu hướng công nghệ, từ
[40:17] chính sách, từ xu hướng công nghệ, từ dòng tiền. Họ di chuyển nhanh khi thấy
[40:20] dòng tiền. Họ di chuyển nhanh khi thấy cơ hội và rút lui nhanh khi thấy rủi ro.
[40:23] cơ hội và rút lui nhanh khi thấy rủi ro. Họ không trung thành với bất kỳ chiến
[40:25] Họ không trung thành với bất kỳ chiến lược nào. Họ trung thành với việc ở đúng
[40:28] lược nào. Họ trung thành với việc ở đúng chỗ, đúng lúc. Còn phần lớn mọi người
[40:30] chỗ, đúng lúc. Còn phần lớn mọi người thì tin vào công thức. Họ nghĩ rằng nếu
[40:33] thì tin vào công thức. Họ nghĩ rằng nếu làm đúng các bước, tiết kiệm, đầu tư,
[40:36] làm đúng các bước, tiết kiệm, đầu tư, kiên nhẫn, hạt kết quả sẽ đến. Họ không
[40:40] kiên nhẫn, hạt kết quả sẽ đến. Họ không sai, nhưng họ thiếu một biến số. Thời
[40:43] sai, nhưng họ thiếu một biến số. Thời điểm cùng một công thức áp dụng sai thời
[40:46] điểm cùng một công thức áp dụng sai thời điểm [âm nhạc] có thể cho kết quả ngược
[40:48] điểm [âm nhạc] có thể cho kết quả ngược lại hoàn toàn. Vậy nếu thời điểm quan
[40:50] lại hoàn toàn. Vậy nếu thời điểm quan trọng đến vậy và thời điểm không kiểm
[40:52] trọng đến vậy và thời điểm không kiểm soát được thì còn gì để làm? Câu hỏi này
[40:55] soát được thì còn gì để làm? Câu hỏi này không có câu trả lời dễ chịu. Một phần
[40:57] không có câu trả lời dễ chịu. Một phần của sự thật tàn nhẫn là không phải mọi
[41:01] của sự thật tàn nhẫn là không phải mọi thứ đều có giải pháp, không phải mọi nỗ
[41:03] thứ đều có giải pháp, không phải mọi nỗ lực đều được đền đáp tương xứng, không
[41:06] lực đều được đền đáp tương xứng, không phải ai chăm chỉ và thông minh cũng sẽ
[41:09] phải ai chăm chỉ và thông minh cũng sẽ giàu. Bởi còn yếu tố thời điểm, yếu tố
[41:12] giàu. Bởi còn yếu tố thời điểm, yếu tố may mắn, yếu tố xuất phát điểm. Nhưng
[41:14] may mắn, yếu tố xuất phát điểm. Nhưng hiểu được điều này cũng là một dạng giải
[41:16] hiểu được điều này cũng là một dạng giải phóng. [âm nhạc] Nó giải phóng bạn khỏi
[41:18] phóng. [âm nhạc] Nó giải phóng bạn khỏi cảm giác tội lỗi khi không đạt được thứ
[41:20] cảm giác tội lỗi khi không đạt được thứ người khác đạt được. Nó giải phóng bạn
[41:22] người khác đạt được. Nó giải phóng bạn khỏi ảo tưởng rằng chỉ cần cố gắng hơn
[41:25] khỏi ảo tưởng rằng chỉ cần cố gắng hơn là sẽ thành công. [âm nhạc] Và quan
[41:27] là sẽ thành công. [âm nhạc] Và quan trọng nhất, nó cho phép bạn nhìn thực tế
[41:29] trọng nhất, nó cho phép bạn nhìn thực tế đúng như nó là để đưa ra quyết định dựa
[41:32] đúng như nó là để đưa ra quyết định dựa trên thực tế, không phải dựa trên hy
[41:34] trên thực tế, không phải dựa trên hy vọng. [âm nhạc] Sự thật tàn nhẫn thứ
[41:36] vọng. [âm nhạc] Sự thật tàn nhẫn thứ năm, thời điểm quyết định phần lớn kết
[41:38] năm, thời điểm quyết định phần lớn kết quả nhưng bạn không chọn được thời
[41:40] quả nhưng bạn không chọn được thời [âm nhạc] điểm. Điều duy nhất có thể làm
[41:43] [âm nhạc] điểm. Điều duy nhất có thể làm là nhận diện cửa sổ khi nó mở và chấp
[41:46] là nhận diện cửa sổ khi nó mở và chấp nhận rằng đôi khi cửa sổ dành cho bạn đã
[41:49] nhận rằng đôi khi cửa sổ dành cho bạn đã đóng từ trước khi bạn kịp nhìn thấy nó.
[41:52] đóng từ trước khi bạn kịp nhìn thấy nó. Phần sáu, vốn xã hội và những cánh cửa
[41:55] Phần sáu, vốn xã hội và những cánh cửa đóng. Tháng năm 2021, [âm nhạc] một dự
[41:59] đóng. Tháng năm 2021, [âm nhạc] một dự án bất động sản ở vùng ven Sài Gòn được
[42:01] án bất động sản ở vùng ven Sài Gòn được chia sẻ trong một nhóm kín trên
[42:02] chia sẻ trong một nhóm kín trên Telegram. Khoảng 200 thành viên, toàn
[42:05] Telegram. Khoảng 200 thành viên, toàn những người đã có quan hệ làm ăn với
[42:07] những người đã có quan hệ làm ăn với nhau từ trước. Giá mở bán nội bộ 18
[42:10] nhau từ trước. Giá mở bán nội bộ 18 triệu 1 m²ông, không quảng cáo, không
[42:13] triệu 1 m²ông, không quảng cáo, không báo chí, không môi giới bên ngoài. Chỉ
[42:16] báo chí, không môi giới bên ngoài. Chỉ những ai trong nhóm mới biết, 3 tháng
[42:18] những ai trong nhóm mới biết, 3 tháng sau, dự án chính thức ra mắt công chúng.
[42:21] sau, dự án chính thức ra mắt công chúng. Giá công bố 25 triệu 1 m²ông. Báo chí
[42:24] Giá công bố 25 triệu 1 m²ông. Báo chí đưa tin môi giới chào hạn. Người mua xếp
[42:27] đưa tin môi giới chào hạn. Người mua xếp hàng đăng ký. Những người mua từ đợt nội
[42:30] hàng đăng ký. Những người mua từ đợt nội bộ nếu bán ra ngay lúc đó đã lãi gần 40%
[42:33] bộ nếu bán ra ngay lúc đó đã lãi gần 40% mà không cần làm gì. Chỉ cần biết thông
[42:36] mà không cần làm gì. Chỉ cần biết thông tin trước. Câu hỏi làm sao để vào được
[42:39] tin trước. Câu hỏi làm sao để vào được nhóm 200 người đó? Câu trả lời ngắn gọn.
[42:42] nhóm 200 người đó? Câu trả lời ngắn gọn. [âm nhạc] Bạn không vào được. Bạn phải
[42:44] [âm nhạc] Bạn không vào được. Bạn phải đã ở trong đó từ trước. Hoặc bạn phải
[42:47] đã ở trong đó từ trước. Hoặc bạn phải biết ai đó đã ở trong đó và người đó
[42:50] biết ai đó đã ở trong đó và người đó phải tin tưởng bạn đủ để kéo bạn vào.
[42:53] phải tin tưởng bạn đủ để kéo bạn vào. Đây không phải ngoại lệ, đây là cách
[42:55] Đây không phải ngoại lệ, đây là cách phần lớn cơ hội thực sự được phân phối.
[42:57] phần lớn cơ hội thực sự được phân phối. Có một loại vốn mà sách dạy làm giàu
[42:59] Có một loại vốn mà sách dạy làm giàu hiếm khi đề cập thẳng. Vốn xã hội, vốn
[43:02] hiếm khi đề cập thẳng. Vốn xã hội, vốn tài chính đo bằng tiền trong tài khoản,
[43:05] tài chính đo bằng tiền trong tài khoản, vốn tri thức đo bằng bằng cấp và kỹ
[43:08] vốn tri thức đo bằng bằng cấp và kỹ năng. Nhưng vốn xã hội mạng lưới quan hệ
[43:12] năng. Nhưng vốn xã hội mạng lưới quan hệ xuất thân gia đình, vị trí [âm nhạc]
[43:13] xuất thân gia đình, vị trí [âm nhạc] trong các vòng tròn quyền lực không có
[43:15] trong các vòng tròn quyền lực không có thước đo rõ ràng. Nó vô hình nhưng tác
[43:19] thước đo rõ ràng. Nó vô hình nhưng tác động của nó thì hữu hình đến tàn nhẫn.
[43:22] động của nó thì hữu hình đến tàn nhẫn. Thông tin là [âm nhạc] tiền bạc. Câu này
[43:25] Thông tin là [âm nhạc] tiền bạc. Câu này ai cũng biết. Nhưng ít người hỏi thông
[43:28] ai cũng biết. Nhưng ít người hỏi thông tin chảy qua đâu trước khi đến với công
[43:29] tin chảy qua đâu trước khi đến với công chúng. Nó chảy qua mạng lưới, qua những
[43:32] chúng. Nó chảy qua mạng lưới, qua những bữa ăn tối giữa những người [âm nhạc]
[43:34] bữa ăn tối giữa những người [âm nhạc] cùng tầng lớp, qua những cuộc gọi điện
[43:36] cùng tầng lớp, qua những cuộc gọi điện giữa bạn học cũ giờ đã thành giám đốc,
[43:39] giữa bạn học cũ giờ đã thành giám đốc, qua những tin nhắn trong group chat mà
[43:41] qua những tin nhắn trong group chat mà bạn không được mời vào khi thông tin ra
[43:43] bạn không được mời vào khi thông tin ra đến công chúng. Qua báo chí, qua mạng xã
[43:46] đến công chúng. Qua báo chí, qua mạng xã hội, [âm nhạc] qua các kênh chính thức,
[43:49] hội, [âm nhạc] qua các kênh chính thức, nó đã qua nhiều lớp lọc. Những người ở
[43:51] nó đã qua nhiều lớp lọc. Những người ở trong mạng lưới đã hành động xong, cơ
[43:54] trong mạng lưới đã hành động xong, cơ hội tốt nhất đã được chia. Phần còn lại,
[43:58] hội tốt nhất đã được chia. Phần còn lại, phần mà đám đông tiếp cận được thường là
[44:00] phần mà đám đông tiếp cận được thường là phần đã bị định giá đầy đủ hoặc thậm chí
[44:03] phần đã bị định giá đầy đủ hoặc thậm chí đã bị thổi phòng để bán lại cho người
[44:05] đã bị thổi phòng để bán lại cho người đến sau. Makia Vell trong những bức thư
[44:08] đến sau. Makia Vell trong những bức thư gửi bạn bè từng nhận xét rằng [âm nhạc]
[44:10] gửi bạn bè từng nhận xét rằng [âm nhạc] quyền lực không nằm ở việc biết nhiều mà
[44:12] quyền lực không nằm ở việc biết nhiều mà ở việc biết đúng người. Một người có
[44:15] ở việc biết đúng người. Một người có quan hệ với những kẻ quyền thế [âm nhạc]
[44:16] quan hệ với những kẻ quyền thế [âm nhạc] sẽ được chia sẻ thông tin mà người khác
[44:18] sẽ được chia sẻ thông tin mà người khác không có. Anh ta sẽ được cảnh báo trước
[44:21] không có. Anh ta sẽ được cảnh báo trước về nguy hiểm. Anh ta sẽ được mời vào
[44:24] về nguy hiểm. Anh ta sẽ được mời vào những cơ hội [âm nhạc] trước khi cơ hội
[44:25] những cơ hội [âm nhạc] trước khi cơ hội trở nên công khai. Điều này đúng ở
[44:28] trở nên công khai. Điều này đúng ở Florence thế kỷ 16, nó vẫn đúng ở Việt
[44:31] Florence thế kỷ 16, nó vẫn đúng ở Việt Nam thế kỷ 21. Một người xuất thân từ
[44:34] Nam thế kỷ 21. Một người xuất thân từ gia đình, có truyền thống kinh doanh,
[44:36] gia đình, có truyền thống kinh doanh, không chỉ thừa kế tiền bạc, anh ta thừa
[44:38] không chỉ thừa kế tiền bạc, anh ta thừa kế mạng lưới. Anh ta lớn lên giữa những
[44:41] kế mạng lưới. Anh ta lớn lên giữa những cuộc trò chuyện về làm ăn, về thị
[44:43] cuộc trò chuyện về làm ăn, về thị trường, về cơ hội và rủi ro. Anh ta được
[44:46] trường, về cơ hội và rủi ro. Anh ta được giới thiệu với đối tác của cha mẹ từ khi
[44:48] giới thiệu với đối tác của cha mẹ từ khi còn nhỏ. Khi anh ta trưởng thành và bắt
[44:50] còn nhỏ. Khi anh ta trưởng thành và bắt đầu kinh doanh riêng. Anh ta không bắt
[44:52] đầu kinh doanh riêng. Anh ta không bắt [âm nhạc] đầu từ số không. Anh ta bắt
[44:54] [âm nhạc] đầu từ số không. Anh ta bắt đầu từ một vị trí mà người khác phải mất
[44:57] đầu từ một vị trí mà người khác phải mất hàng chục năm mới xây dựng được. Nếu xây
[44:59] hàng chục năm mới xây dựng được. Nếu xây dựng được, một người xuất thân từ gia
[45:01] dựng được, một người xuất thân từ gia đình, công nhân hoặc nông [âm nhạc] dân
[45:03] đình, công nhân hoặc nông [âm nhạc] dân cũng có thể thành công. Nhưng anh ta
[45:05] cũng có thể thành công. Nhưng anh ta phải xây dựng mạng lưới từ đầu. Anh ta
[45:08] phải xây dựng mạng lưới từ đầu. Anh ta phải tự tìm đường vào những vòng tròn mà
[45:10] phải tự tìm đường vào những vòng tròn mà người kia [âm nhạc] được sinh ra trong
[45:11] người kia [âm nhạc] được sinh ra trong đó. Anh ta phải chứng minh bản thân
[45:13] đó. Anh ta phải chứng minh bản thân nhiều lần hơn, phải vượt qua nhiều bộ
[45:15] nhiều lần hơn, phải vượt qua nhiều bộ lọc hơn, phải chờ đợi lâu hơn để được
[45:17] lọc hơn, phải chờ đợi lâu hơn để được tin tưởng. Cùng một năng lực, cùng một
[45:19] tin tưởng. Cùng một năng lực, cùng một nỗ lực. Hai điểm xuất phát nhau sẽ dẫn
[45:22] nỗ lực. Hai điểm xuất phát nhau sẽ dẫn đến hai quỷ đạo khác nhau. Không phải
[45:24] đến hai quỷ đạo khác nhau. Không phải bất công theo nghĩa ai đó cố tình hại ai
[45:26] bất công theo nghĩa ai đó cố tình hại ai đó mà bất công theo nghĩa sân chơi không
[45:29] đó mà bất công theo nghĩa sân chơi không bằng phẳng từ đầu. Có một thí nghiệm tư
[45:31] bằng phẳng từ đầu. Có một thí nghiệm tư duy đơn giản. Giả sử bạn có một thông
[45:34] duy đơn giản. Giả sử bạn có một thông tin giá trị, một cơ hội đầu tư tốt, một
[45:37] tin giá trị, một cơ hội đầu tư tốt, một dự án sắp tăng giá, một vị trí tuyển
[45:40] dự án sắp tăng giá, một vị trí tuyển dụng hấp dẫn. Bạn sẽ chia sẻ thông tin
[45:42] dụng hấp dẫn. Bạn sẽ chia sẻ thông tin đó với ai? Câu trả lời của hầu hết mọi
[45:45] đó với ai? Câu trả lời của hầu hết mọi người, với người thân, bạn bè thân,
[45:48] người, với người thân, bạn bè thân, những người mình tin tưởng. Đây là hành
[45:50] những người mình tin tưởng. Đây là hành vi hoàn toàn tự nhiên. [âm nhạc] Không
[45:52] vi hoàn toàn tự nhiên. [âm nhạc] Không ai có nghĩa vụ chia sẻ thông tin giá trị
[45:54] ai có nghĩa vụ chia sẻ thông tin giá trị với người lạ. Nhưng hệ quả của hành vi
[45:56] với người lạ. Nhưng hệ quả của hành vi này khi nhân lên hàng triệu lần trong xã
[45:58] này khi nhân lên hàng triệu lần trong xã hội là thông tin giá trị luôn chảy trong
[46:01] hội là thông tin giá trị luôn chảy trong các mạng lưới kín trước khi tràn ra
[46:03] các mạng lưới kín trước khi tràn ra ngoài. Những người ở trong mạng lưới
[46:04] ngoài. Những người ở trong mạng lưới được ưu tiên. Những người ở ngoài phải
[46:07] được ưu tiên. Những người ở ngoài phải chờ đợi phần thừa. Và đây là chỗ mà xuất
[46:10] chờ đợi phần thừa. Và đây là chỗ mà xuất thân trở nên quyết định. Bạn sinh ra
[46:12] thân trở nên quyết định. Bạn sinh ra trong mạng lưới nào quyết định loại
[46:14] trong mạng lưới nào quyết định loại thông tin bạn được tiếp cận từ nhỏ. Con
[46:17] thông tin bạn được tiếp cận từ nhỏ. Con của một chủ doanh nghiệp nghe về cơ hội
[46:19] của một chủ doanh nghiệp nghe về cơ hội kinh doanh trên [âm nhạc] bàn ăn tối.
[46:21] kinh doanh trên [âm nhạc] bàn ăn tối. Con của một công nhân nghe về ca làm
[46:23] Con của một công nhân nghe về ca làm thêm và giá cả sinh hoạt. Không ai sai,
[46:26] thêm và giá cả sinh hoạt. Không ai sai, [âm nhạc] không ai đúng, chỉ là hai thế
[46:28] [âm nhạc] không ai đúng, chỉ là hai thế giới thông tin khác nhau. Vốn xã hội
[46:31] giới thông tin khác nhau. Vốn xã hội không chỉ là quen biết nhiều người, nó
[46:33] không chỉ là quen biết nhiều người, nó là quen biết đúng người, ở đúng vị trí,
[46:36] là quen biết đúng người, ở đúng vị trí, với đúng mức độ tin tưởng. Một người có
[46:38] với đúng mức độ tin tưởng. Một người có thể có hàng nghìn connections trên
[46:40] thể có hàng nghìn connections trên Linkin, hàng nghìn bạn bè trên Facebook,
[46:43] Linkin, hàng nghìn bạn bè trên Facebook, nhưng vẫn không có vốn xã hội thực sự.
[46:45] nhưng vẫn không có vốn xã hội thực sự. Bởi vốn xã hội không đo bằng số lượng mà
[46:49] Bởi vốn xã hội không đo bằng số lượng mà đo bằng chất lượng, bằng khả năng gọi
[46:51] đo bằng chất lượng, bằng khả năng gọi một cuộc điện thoại và nhận được thông
[46:53] một cuộc điện thoại và nhận được thông tin mà người khác không có. Bằng khả
[46:56] tin mà người khác không có. Bằng khả năng nhờ một lời giới thiệu và được tin
[46:58] năng nhờ một lời giới thiệu và được tin tưởng ngay lập tức, các nhà xã hội học
[47:00] tưởng ngay lập tức, các nhà xã hội học phân biệt giữa Bonding [âm nhạc] Capital
[47:02] phân biệt giữa Bonding [âm nhạc] Capital và Bridging Capital. Bonding Capital là
[47:05] và Bridging Capital. Bonding Capital là vốn từ những quan hệ gần gũi, cùng tầng
[47:07] vốn từ những quan hệ gần gũi, cùng tầng lớp, cùng nhóm. Briding Capital là vốn
[47:11] lớp, cùng nhóm. Briding Capital là vốn từ những quan hệ nối giữa các nhóm khác
[47:12] từ những quan hệ nối giữa các nhóm khác nhau, các tầng lớp khác nhau. Người giàu
[47:15] nhau, các tầng lớp khác nhau. Người giàu thường có cả hai. Họ vừa có mạng lưới
[47:17] thường có cả hai. Họ vừa có mạng lưới chặt chẽ trong tầng lớp của mình, vừa có
[47:19] chặt chẽ trong tầng lớp của mình, vừa có những cầu nối sang các lĩnh vực khác.
[47:21] những cầu nối sang các lĩnh vực khác. Người ở ngoài các mạng lưới này phải xây
[47:23] Người ở ngoài các mạng lưới này phải xây dựng từ đầu. Nhưng xây dựng vốn xã hội
[47:26] dựng từ đầu. Nhưng xây dựng vốn xã hội không giống xây dựng vốn tài chính. Bạn
[47:29] không giống xây dựng vốn tài chính. Bạn không thể tiết kiệm quan hệ như tiết
[47:31] không thể tiết kiệm quan hệ như tiết kiệm tiện. Quan hệ đòi hỏi thời gian, sự
[47:34] kiệm tiện. Quan hệ đòi hỏi thời gian, sự tin tưởng và thường là sự tương đồng về
[47:37] tin tưởng và thường là sự tương đồng về vị thế. Một người nghèo rất khó kết bạn
[47:40] vị thế. Một người nghèo rất khó kết bạn thân với một người giàu. Không phải vì
[47:42] thân với một người giàu. Không phải vì ai kỳ thị ai mà vì hai người sống trong
[47:45] ai kỳ thị ai mà vì hai người sống trong hai thế giới khác nhau với những mối
[47:47] hai thế giới khác nhau với những mối quan tâm khác nhau, những vòng tròn xã
[47:49] quan tâm khác nhau, những vòng tròn xã hội khác nhau. Có một hiện [âm nhạc]
[47:51] hội khác nhau. Có một hiện [âm nhạc] tượng mà các nhà nghiên cứu gọi là
[47:54] tượng mà các nhà nghiên cứu gọi là assaultative mating, kết đôi [âm nhạc]
[47:56] assaultative mating, kết đôi [âm nhạc] cùng tận. Người ta có xu hướng kết hôn
[47:59] cùng tận. Người ta có xu hướng kết hôn với người cùng tầng lớp, cùng học vấn,
[48:02] với người cùng tầng lớp, cùng học vấn, cùng xuất thân. Bác sĩ lấy bác sĩ, luật
[48:05] cùng xuất thân. Bác sĩ lấy bác sĩ, luật sư lấy doanh nhân, con nhà giàu lấy con
[48:07] sư lấy doanh nhân, con nhà giàu lấy con nhà giàu. Hệ quả của xu hướng này là vốn
[48:10] nhà giàu. Hệ quả của xu hướng này là vốn xã hội tích tụ theo thế hệ gia đình giàu
[48:13] xã hội tích tụ theo thế hệ gia đình giàu [âm nhạc] kết nối với gia đình giàu, tạo
[48:15] [âm nhạc] kết nối với gia đình giàu, tạo ra mạng lưới ngày càng dày đặc và khép
[48:17] ra mạng lưới ngày càng dày đặc và khép kín. Gia đình nghèo kết nối với gia đình
[48:19] kín. Gia đình nghèo kết nối với gia đình nghèo, mạng lưới cũng có, nhưng thông
[48:22] nghèo, mạng lưới cũng có, nhưng thông tin và cơ hội chảy trong mạng lưới đó
[48:24] tin và cơ hội chảy trong mạng lưới đó khác xa với mạng lưới bên kia. Điều này
[48:26] khác xa với mạng lưới bên kia. Điều này không phải âm mưu. Không ai ngồi xuống
[48:29] không phải âm mưu. Không ai ngồi xuống bàn tính cách ngăn người nghèo tiếp cận
[48:31] bàn tính cách ngăn người nghèo tiếp cận cơ hội. Nó chỉ là kết quả tự nhiên của
[48:34] cơ hội. Nó chỉ là kết quả tự nhiên của cách xã hội vận hành. Người ta thích ở
[48:36] cách xã hội vận hành. Người ta thích ở gần người giống mình, tin tưởng người
[48:38] gần người giống mình, tin tưởng người giống mình, chia sẻ với người giống
[48:40] giống mình, chia sẻ với người giống mình. Nhưng kết quả tự nhiên đó tạo ra
[48:43] mình. Nhưng kết quả tự nhiên đó tạo ra một hệ thống mà cơ hội phân bổ không đều
[48:46] một hệ thống mà cơ hội phân bổ không đều và sự không đều đó được củng cố qua từng
[48:48] và sự không đều đó được củng cố qua từng thế hệ. Một chi tiết nhỏ nhưng đáng chú
[48:51] thế hệ. Một chi tiết nhỏ nhưng đáng chú ý trong các trường đại học danh tiếng,
[48:54] ý trong các trường đại học danh tiếng, phần lớn sinh viên đến từ gia đình thuộc
[48:56] phần lớn sinh viên đến từ gia đình thuộc tầng lớp trên của [âm nhạc] xã hội. Điều
[48:58] tầng lớp trên của [âm nhạc] xã hội. Điều này không phải vì con nhà giàu thông
[49:00] này không phải vì con nhà giàu thông minh hơn, nó là vì con nhà giàu được
[49:02] minh hơn, nó là vì con nhà giàu được chuẩn bị tốt hơn. Học trường tốt hơn từ
[49:05] chuẩn bị tốt hơn. Học trường tốt hơn từ nhỏ, được luyện thi bài bản hơn, có thời
[49:07] nhỏ, được luyện thi bài bản hơn, có thời gian tập trung học hơn vì không phải lo
[49:10] gian tập trung học hơn vì không phải lo chuyện cơ máu. Và quan trọng không kém,
[49:12] chuyện cơ máu. Và quan trọng không kém, họ có mạng lưới, họ biết ai đó đã học
[49:15] họ có mạng lưới, họ biết ai đó đã học trường đó, biết cách viết đơn sinh học,
[49:17] trường đó, biết cách viết đơn sinh học, [âm nhạc] biết những quy tắc ngầm mà
[49:18] [âm nhạc] biết những quy tắc ngầm mà người ngoài không biết. Khi tốt nghiệp,
[49:21] người ngoài không biết. Khi tốt nghiệp, họ lại có lợi thế. Mạng lưới cựu sinh
[49:23] họ lại có lợi thế. Mạng lưới cựu sinh viên, quan hệ từ gia đình, những lời
[49:25] viên, quan hệ từ gia đình, những lời giới thiệu từ người quen vào những vị
[49:27] giới thiệu từ người quen vào những vị trí tốt. Vòng xoáy tiếp tục có những
[49:30] trí tốt. Vòng xoáy tiếp tục có những người phá vỡ được vòng xoáy này. Có
[49:32] người phá vỡ được vòng xoáy này. Có những câu chuyện từ nghèo khó vươn lên
[49:34] những câu chuyện từ nghèo khó vươn lên thành công rực rỡ. Nhưng những câu
[49:36] thành công rực rỡ. Nhưng những câu chuyện đó nổi bật chính vì chúng là
[49:38] chuyện đó nổi bật chính vì chúng là ngoại lệ. Nếu ai cũng làm được, chúng
[49:40] ngoại lệ. Nếu ai cũng làm được, chúng không đáng kể thành chuyện. Câu hỏi mà
[49:43] không đáng kể thành chuyện. Câu hỏi mà ít người hỏi thẳng. Vốn xã hội có thể
[49:46] ít người hỏi thẳng. Vốn xã hội có thể xây dựng được hay phần lớn là thừa kế?
[49:49] xây dựng được hay phần lớn là thừa kế? Câu trả lời trung thực. Cả hai, nhưng
[49:52] Câu trả lời trung thực. Cả hai, nhưng phần thừa kế thường lớn hơn phần xây
[49:54] phần thừa kế thường lớn hơn phần xây dựng. Bạn có thể mở rộng mạng lưới qua
[49:56] dựng. Bạn có thể mở rộng mạng lưới qua công việc, qua học tập, qua các hoạt
[49:59] công việc, qua học tập, qua các hoạt động xã hội. Bạn có thể cố gắng len vào
[50:01] động xã hội. Bạn có thể cố gắng len vào những vòng tròn cao hơn vị thế hiện tại
[50:03] những vòng tròn cao hơn vị thế hiện tại của mình. Nhưng quá trình đó chậm, khó
[50:06] của mình. Nhưng quá trình đó chậm, khó khăn và không có gì đảm bảo. Trong khi
[50:09] khăn và không có gì đảm bảo. Trong khi đó, người sinh ra đã ở trong những vòng
[50:11] đó, người sinh ra đã ở trong những vòng tròn ấy không cần cố gắng. Họ chỉ cần
[50:14] tròn ấy không cần cố gắng. Họ chỉ cần không làm hỏng những gì đã có sẵn. Mavì
[50:17] không làm hỏng những gì đã có sẵn. Mavì từng viết rằng một người mới nổi lên
[50:19] từng viết rằng một người mới nổi lên phải làm việc gấp 10 lần một người đã có
[50:21] phải làm việc gấp 10 lần một người đã có sẵn vị thế để đạt được cùng một kết quả.
[50:24] sẵn vị thế để đạt được cùng một kết quả. Người có sẵn vị thế được cho qua dễ
[50:26] Người có sẵn vị thế được cho qua dễ dàng, được tin tưởng nhanh chóng, được
[50:28] dàng, được tin tưởng nhanh chóng, được tha thứ khi mắt lỗi. Người mới nổi bị
[50:31] tha thứ khi mắt lỗi. Người mới nổi bị soi xét kỹ hơn, bị nghi ngờ lâu hơn, bị
[50:33] soi xét kỹ hơn, bị nghi ngờ lâu hơn, bị đánh giá khắc khe hơn. Điều này không
[50:36] đánh giá khắc khe hơn. Điều này không công bằng nhưng công bằng và thực tế là
[50:39] công bằng nhưng công bằng và thực tế là hai thứ khác nhau. Sự thật tàn nhẫn thứ
[50:41] hai thứ khác nhau. Sự thật tàn nhẫn thứ sáu, phần lớn cơ hội thật sự tốt được
[50:44] sáu, phần lớn cơ hội thật sự tốt được chia trong những mạng lưới kín trước khi
[50:46] chia trong những mạng lưới kín trước khi đến với công chúng. Và việc bạn có ở
[50:48] đến với công chúng. Và việc bạn có ở trong mạng lưới đó hay không phụ thuộc
[50:50] trong mạng lưới đó hay không phụ thuộc rất lớn [âm nhạc] vào xuất thân. Thứ bạn
[50:52] rất lớn [âm nhạc] vào xuất thân. Thứ bạn không chọn được. Điều này không có nghĩa
[50:54] không chọn được. Điều này không có nghĩa là không thể làm gì nhưng nó có nghĩa là
[50:57] là không thể làm gì nhưng nó có nghĩa là khoảng cách [âm nhạc] giữa có thể và dễ
[50:59] khoảng cách [âm nhạc] giữa có thể và dễ dàng lớn hơn nhiều so với những vị sách
[51:02] dàng lớn hơn nhiều so với những vị sách dạy làm giàu muốn bạn tin. Phần 7. Tâm
[51:05] dạy làm giàu muốn bạn tin. Phần 7. Tâm lý học của sự tàn nhẫn. Năm 1972,
[51:10] lý học của sự tàn nhẫn. Năm 1972, nhà tâm lý học Wter Miss thực hiện một
[51:13] nhà tâm lý học Wter Miss thực hiện một thí nghiệm đơn giản với trẻ em tại đại
[51:15] thí nghiệm đơn giản với trẻ em tại đại học Stanford. Mỗi đứa trẻ được đặt một
[51:17] học Stanford. Mỗi đứa trẻ được đặt một mình trong phòng với một viên kẹo dẻo
[51:19] mình trong phòng với một viên kẹo dẻo luật chơi. Nếu chờ được 15 phút không ăn
[51:23] luật chơi. Nếu chờ được 15 phút không ăn sẽ được thưởng thêm một viên nữa. Nếu
[51:25] sẽ được thưởng thêm một viên nữa. Nếu không chờ được chỉ có một viên. Một số
[51:28] không chờ được chỉ có một viên. Một số trẻ ăn ngay. Một số cố gắng nhìn đi chỗ
[51:31] trẻ ăn ngay. Một số cố gắng nhìn đi chỗ khác, tự đánh lạc hướng và chờ được. M
[51:34] khác, tự đánh lạc hướng và chờ được. M theo dõi những đứa trẻ này trong nhiều
[51:36] theo dõi những đứa trẻ này trong nhiều thập kỷ sau đó. Kết quả nhóm chờ được có
[51:39] thập kỷ sau đó. Kết quả nhóm chờ được có xu hướng đạt điểm SAT cao hơn, thu nhập
[51:42] xu hướng đạt điểm SAT cao hơn, thu nhập cao hơn, sức khỏe tốt hơn, tỷ lệ ly hôn
[51:45] cao hơn, sức khỏe tốt hơn, tỷ lệ ly hôn thấp hơn, thí nghiệm kẹo dẻo trở thành
[51:48] thấp hơn, thí nghiệm kẹo dẻo trở thành một trong những nghiên cứu nổi tiếng
[51:49] một trong những nghiên cứu nổi tiếng nhất về delayed gratification, khả năng
[51:52] nhất về delayed gratification, khả năng trì hoảng thỏa mãn. Nó được trích dẫn
[51:55] trì hoảng thỏa mãn. Nó được trích dẫn trong hàng trăm cuốn sách về thành công
[51:56] trong hàng trăm cuốn sách về thành công và làm giàu như một bằng chứng rằng kỷ
[51:59] và làm giàu như một bằng chứng rằng kỷ luật bản thân là chìa khóa của mọi thứ
[52:02] luật bản thân là chìa khóa của mọi thứ nhưng có một chi tiết ít được nhắc đến.
[52:04] nhưng có một chi tiết ít được nhắc đến. Phần lớn những đứa trẻ trong thí nghiệm
[52:06] Phần lớn những đứa trẻ trong thí nghiệm đến từ gia đình trung lưu trở lên học
[52:09] đến từ gia đình trung lưu trở lên học tại trường mẫu giáo của Stanford. Khi
[52:12] tại trường mẫu giáo của Stanford. Khi các nhà nghiên cứu sau này lặp lại thí
[52:14] các nhà nghiên cứu sau này lặp lại thí nghiệm với nhóm trẻ đa dạng hơn về xuất
[52:16] nghiệm với nhóm trẻ đa dạng hơn về xuất thân, họ phát hiện rằng khả năng chờ đợi
[52:19] thân, họ phát hiện rằng khả năng chờ đợi có tương quan mạnh với hoàn cảnh gia
[52:20] có tương quan mạnh với hoàn cảnh gia đình. Trẻ em từ gia đình ổn định, có đủ
[52:23] đình. Trẻ em từ gia đình ổn định, có đủ ăn, có người lớn đáng tin cậy, dễ chờ
[52:26] ăn, có người lớn đáng tin cậy, dễ chờ đợi hơn. Trẻ em từ gia đình bất ổn,
[52:29] đợi hơn. Trẻ em từ gia đình bất ổn, thiếu thốn, khó chờ đợi hơn không phải
[52:32] thiếu thốn, khó chờ đợi hơn không phải vì thiếu kỷ luật mà vì kinh nghiệm sống
[52:35] vì thiếu kỷ luật mà vì kinh nghiệm sống dạy chúng rằng lời hứa thường không được
[52:37] dạy chúng rằng lời hứa thường không được giữ. Khả năng trì hoãng thỏa mãn hóa ra
[52:41] giữ. Khả năng trì hoãng thỏa mãn hóa ra không chỉ là đặc điểm tính cách, nó là
[52:43] không chỉ là đặc điểm tính cách, nó là sản phẩm của hoàn cảnh. Tuy nhiên, có
[52:46] sản phẩm của hoàn cảnh. Tuy nhiên, có một điều không thể phủ nhận. Những người
[52:48] một điều không thể phủ nhận. Những người tích lũy được tài sản lớn thường có một
[52:50] tích lũy được tài sản lớn thường có một số đặc điểm tâm lý khác biệt so với số
[52:53] số đặc điểm tâm lý khác biệt so với số đông. Khả năng trì hoảng thỏa mãn là một
[52:56] đông. Khả năng trì hoảng thỏa mãn là một trong số đó. Dù nguồn gốc của khả năng
[52:58] trong số đó. Dù nguồn gốc của khả năng này phức tạp hơn người ta tưởng
[53:00] này phức tạp hơn người ta tưởng [âm nhạc] nhưng còn những đặc điểm khác
[53:02] [âm nhạc] nhưng còn những đặc điểm khác ít được ca ngợi hơn. Khả năng chịu đựng
[53:05] ít được ca ngợi hơn. Khả năng chịu đựng sự khó chịu của người khác, khả năng nói
[53:07] sự khó chịu của người khác, khả năng nói không mà không cảm thấy tội lỗi, khả
[53:10] không mà không cảm thấy tội lỗi, khả năng đặt lợi ích của mình lên trước
[53:12] năng đặt lợi ích của mình lên trước trong những tình huống mà người bình
[53:13] trong những tình huống mà người bình thường sẽ nhường nhịn. Khả năng nhìn
[53:15] thường sẽ nhường nhịn. Khả năng nhìn người khác như công cụ hoặc nguồn lực
[53:18] người khác như công cụ hoặc nguồn lực thay vì như những cá thể có cảm xúc và
[53:20] thay vì như những cá thể có cảm xúc và nhu cầu riêng. Những đặc điểm này có tên
[53:22] nhu cầu riêng. Những đặc điểm này có tên gọi trong tâm lý học Dark Tride gồm tự
[53:27] gọi trong tâm lý học Dark Tride gồm tự yêu bản thân thái quá, Nasisin, thao
[53:30] yêu bản thân thái quá, Nasisin, thao túng người khác, Machiavelis
[53:33] túng người khác, Machiavelis và thiếu [âm nhạc] đồng cảm Popathy. Ba
[53:35] và thiếu [âm nhạc] đồng cảm Popathy. Ba đặc điểm này ở mức độ cực đoan được xem
[53:38] đặc điểm này ở mức độ cực đoan được xem là rối loạn nhân cách, nhưng ở mức độ
[53:41] là rối loạn nhân cách, nhưng ở mức độ vừa phải, chúng thường xuất hiện ở những
[53:43] vừa phải, chúng thường xuất hiện ở những người thành công trong kinh doanh, tài
[53:45] người thành công trong kinh doanh, tài chính [âm nhạc] và các vị trí quyền lực.
[53:47] chính [âm nhạc] và các vị trí quyền lực. Một nghiên cứu năm 2010 của nhà tâm lý
[53:50] Một nghiên cứu năm 2010 của nhà tâm lý học Pabi phát hiện rằng tỷ lệ người có
[53:53] học Pabi phát hiện rằng tỷ lệ người có đặc điểm psychopati trong giới quản lý
[53:55] đặc điểm psychopati trong giới quản lý cấp cao [âm nhạc] gấp bốn lần so với dân
[53:58] cấp cao [âm nhạc] gấp bốn lần so với dân số chung. Không phải những kẻ giết người
[54:00] số chung. Không phải những kẻ giết người hàng loạt mà là những người có khả năng
[54:02] hàng loạt mà là những người có khả năng ra quyết định lạnh lùng, không bị cảm
[54:04] ra quyết định lạnh lùng, không bị cảm xúc chi phối, không mất ngủ vì sa thải
[54:06] xúc chi phối, không mất ngủ vì sa thải nhân viên hay phá sản đối thủ. Điều này
[54:09] nhân viên hay phá sản đối thủ. Điều này không có nghĩa là tất cả người giàu
[54:10] không có nghĩa là tất cả người giàu [âm nhạc] đều là psychopath. Phần lớn
[54:13] [âm nhạc] đều là psychopath. Phần lớn không phải. Nhưng nó gợi ý rằng một số
[54:16] không phải. Nhưng nó gợi ý rằng một số đặc điểm tâm lý thường bị xem là tiêu
[54:17] đặc điểm tâm lý thường bị xem là tiêu cực, lạnh lùng, tự [âm nhạc] tôn, thiếu
[54:20] cực, lạnh lùng, tự [âm nhạc] tôn, thiếu đồng cảm, lại có thể là lợi thế trong
[54:22] đồng cảm, lại có thể là lợi thế trong môi trường kinh doanh. Tại sao? Bởi vì
[54:24] môi trường kinh doanh. Tại sao? Bởi vì môi trường kinh doanh thường đòi hỏi
[54:26] môi trường kinh doanh thường đòi hỏi những quyết định mà người bình thường
[54:28] những quyết định mà người bình thường không muốn đưa ra. Sa thải một nhân viên
[54:30] không muốn đưa ra. Sa thải một nhân viên đã gắn bó 10 năm vì công ty cần cắt giảm
[54:33] đã gắn bó 10 năm vì công ty cần cắt giảm chi phí, từ chối tăng lương cho đội ngũ
[54:35] chi phí, từ chối tăng lương cho đội ngũ dù biết họ xứng đáng. Vì lợi nhuận quan
[54:37] dù biết họ xứng đáng. Vì lợi nhuận quan trọng hơn. Bán một sản phẩm mà mình biết
[54:40] trọng hơn. Bán một sản phẩm mà mình biết không tốt như quảng cáo. Vì thị trường
[54:42] không tốt như quảng cáo. Vì thị trường chấp nhận, chấm dứt quan hệ đối tác với
[54:45] chấp nhận, chấm dứt quan hệ đối tác với người đã giúp mình lúc khó khăn vì bây
[54:47] người đã giúp mình lúc khó khăn vì bây giờ có lựa chọn tốt hơn. Một người có
[54:50] giờ có lựa chọn tốt hơn. Một người có nhiều đồng cảm sẽ đau khổ khi đưa ra
[54:52] nhiều đồng cảm sẽ đau khổ khi đưa ra những quyết định này. Anh ta sẽ do dự,
[54:55] những quyết định này. Anh ta sẽ do dự, sẽ trì hoãng, sẽ tìm cách thỏa hiệp. Một
[54:58] sẽ trì hoãng, sẽ tìm cách thỏa hiệp. Một người ít đồng cảm hơn sẽ ra quyết định
[55:00] người ít đồng cảm hơn sẽ ra quyết định nhanh hơn, dứt [âm nhạc] khoát hơn và
[55:02] nhanh hơn, dứt [âm nhạc] khoát hơn và trong nhiều trường hợp nó hiệu quả hơn
[55:04] trong nhiều trường hợp nó hiệu quả hơn về mặt tài chính. Có một thí nghiệm tư
[55:07] về mặt tài chính. Có một thí nghiệm tư duy mà các nhà kinh tế học hành vi hay
[55:09] duy mà các nhà kinh tế học hành vi hay dùng. Ultimatum game. Hai người chơi.
[55:12] dùng. Ultimatum game. Hai người chơi. Người A được cho 100 đồng và phải đề
[55:15] Người A được cho 100 đồng và phải đề xuất cách chia với người B. Người B có
[55:17] xuất cách chia với người B. Người B có quyền chấp nhận hoặc từ chối. Nếu chấp
[55:20] quyền chấp nhận hoặc từ chối. Nếu chấp nhận cả hai nhận tiền theo cách chia.
[55:22] nhận cả hai nhận tiền theo cách chia. Nếu từ chối, cả hai không [âm nhạc] được
[55:24] Nếu từ chối, cả hai không [âm nhạc] được gì. Logic thuần túy nói rằng người B nên
[55:27] gì. Logic thuần túy nói rằng người B nên chấp nhận bất kỳ đề xuất nào lớn hơn
[55:29] chấp nhận bất kỳ đề xuất nào lớn hơn không vì có còn hơn không. Nhưng thực tế
[55:33] không vì có còn hơn không. Nhưng thực tế khi người A đề xuất chi quá ít kiểu 90
[55:35] khi người A đề xuất chi quá ít kiểu 90 10, người B thường từ chối dù điều đó có
[55:38] 10, người B thường từ chối dù điều đó có nghĩa là mất cả 10 đồng lẽ ra có thể
[55:41] nghĩa là mất cả 10 đồng lẽ ra có thể nhận. Tại sao? Vì cảm giác bất công, vì
[55:45] nhận. Tại sao? Vì cảm giác bất công, vì tự trọng, vì muốn trừng phạt sự tham lam
[55:48] tự trọng, vì muốn trừng phạt sự tham lam [âm nhạc] dù phải trả giá. Người bình
[55:50] [âm nhạc] dù phải trả giá. Người bình thường chơi theo cảm xúc. Người có đặc
[55:52] thường chơi theo cảm xúc. Người có đặc điểm đá trio, chơi theo logic. Họ đề
[55:55] điểm đá trio, chơi theo logic. Họ đề xuất mức thấp nhất mà họ nghĩ người kia
[55:57] xuất mức thấp nhất mà họ nghĩ người kia sẽ chấp nhận và họ chấp nhận bất kỳ đề
[56:00] sẽ chấp nhận và họ chấp nhận bất kỳ đề xuất nào lớn hơn không. Khi ở vị trí
[56:02] xuất nào lớn hơn không. Khi ở vị trí người B, họ không để [âm nhạc] tự trọng
[56:04] người B, họ không để [âm nhạc] tự trọng hay cảm giác công bằng cản trở việc tối
[56:06] hay cảm giác công bằng cản trở việc tối đa hóa lợi ích. Trong một trò chơi đơn
[56:09] đa hóa lợi ích. Trong một trò chơi đơn lẽ, sự khác biệt này không đáng kể.
[56:12] lẽ, sự khác biệt này không đáng kể. Nhưng cuộc sống là hàng nghìn trò chơi
[56:14] Nhưng cuộc sống là hàng nghìn trò chơi nối tiếp nhau. Người chơi theo logic
[56:16] nối tiếp nhau. Người chơi theo logic tích lũy lợi thế nhỏ qua mỗi trò và lợi
[56:19] tích lũy lợi thế nhỏ qua mỗi trò và lợi thế nhỏ cộng dồn thành khoảng cách lớn.
[56:22] thế nhỏ cộng dồn thành khoảng cách lớn. Ở đây có một câu hỏi khó. Những đặc điểm
[56:24] Ở đây có một câu hỏi khó. Những đặc điểm này là bẩm sinh hay học được. Nghiên cứu
[56:27] này là bẩm sinh hay học được. Nghiên cứu cho thấy một phần là bẩm sinh. Di truyền
[56:31] cho thấy một phần là bẩm sinh. Di truyền đóng vai trò trong mức độ đồng cảm,
[56:33] đóng vai trò trong mức độ đồng cảm, trong khả năng tự kiểm soát, trong xu
[56:35] trong khả năng tự kiểm soát, trong xu hướng tự tôn. Nhưng một phần lớn cũng
[56:38] hướng tự tôn. Nhưng một phần lớn cũng đến từ môi trường và kinh nghiệm sống.
[56:40] đến từ môi trường và kinh nghiệm sống. Một người lớn lên trong môi trường mà sự
[56:42] Một người lớn lên trong môi trường mà sự nhân nhượng luôn bị lợi dụng [âm nhạc]
[56:44] nhân nhượng luôn bị lợi dụng [âm nhạc] sẽ học cách cứng rắn hơn. Một người trải
[56:46] sẽ học cách cứng rắn hơn. Một người trải qua thất bại và thấy rằng sự đồng cảm
[56:48] qua thất bại và thấy rằng sự đồng cảm không cứu được mình [âm nhạc] sẽ bớt
[56:50] không cứu được mình [âm nhạc] sẽ bớt đồng cảm đi. Một người sống trong môi
[56:52] đồng cảm đi. Một người sống trong môi trường kinh doanh khốc liệt đủ lâu sẽ
[56:54] trường kinh doanh khốc liệt đủ lâu sẽ phát triển những đặc điểm cần thiết để
[56:56] phát triển những đặc điểm cần thiết để tồn tại hoặc bị đào thải. Nói cách khác,
[56:59] tồn tại hoặc bị đào thải. Nói cách khác, làm có thể đòi hỏi bạn trở thành một
[57:01] làm có thể đòi hỏi bạn trở thành một phiên bản khác của chính mình. Một phiên
[57:03] phiên bản khác của chính mình. Một phiên bản lạnh lùng hơn, tính toán hơn, ít bị
[57:06] bản lạnh lùng hơn, tính toán hơn, ít bị [âm nhạc] cảm xúc chi phối hơn. Không
[57:08] [âm nhạc] cảm xúc chi phối hơn. Không phải ai cũng sẵn sàng trả cái giá đó và
[57:10] phải ai cũng sẵn sàng trả cái giá đó và không phải ai trả cái giá đó cũng nhận
[57:13] không phải ai trả cái giá đó cũng nhận ra mình đang trả. Một chi tiết thường bị
[57:15] ra mình đang trả. Một chi tiết thường bị bỏ qua trong các câu chuyện thành công.
[57:18] bỏ qua trong các câu chuyện thành công. Người kể chuyện thường là người đã thay
[57:20] Người kể chuyện thường là người đã thay đổi. [âm nhạc] Một doanh nhân kể về hành
[57:22] đổi. [âm nhạc] Một doanh nhân kể về hành trình từ tây trắng đến triệu phú. Anh ta
[57:24] trình từ tây trắng đến triệu phú. Anh ta nói về kỷ luật, về tầm nhìn, về sự kiên
[57:27] nói về kỷ luật, về tầm nhìn, về sự kiên trì. Nhưng anh ta ít khi nói về những
[57:29] trì. Nhưng anh ta ít khi nói về những mối quan hệ đã mất dọc đường. Về những
[57:31] mối quan hệ đã mất dọc đường. Về những người bạn cũ không còn liên lạc vì
[57:33] người bạn cũ không còn liên lạc vì [âm nhạc] không còn cùng tận. về những
[57:35] [âm nhạc] không còn cùng tận. về những lần anh ta chọn công việc thay vì gia
[57:37] lần anh ta chọn công việc thay vì gia đình và bây giờ không thể quay lại. Về
[57:40] đình và bây giờ không thể quay lại. Về sự cô đơn kỳ lạ khi ở đỉnh cao, khi
[57:42] sự cô đơn kỳ lạ khi ở đỉnh cao, khi không biết ai thích mình vì mình, ai
[57:44] không biết ai thích mình vì mình, ai thích mình [âm nhạc] vì tiền. Anh ta
[57:46] thích mình [âm nhạc] vì tiền. Anh ta không nói về những thứ đó vì chúng không
[57:48] không nói về những thứ đó vì chúng không phù hợp với câu chuyện thành công và
[57:51] phù hợp với câu chuyện thành công và cũng có thể vì anh ta đã trở thành người
[57:53] cũng có thể vì anh ta đã trở thành người không còn thấy những thứ đó quan trọng
[57:55] không còn thấy những thứ đó quan trọng nữa. Đây là cái giá tâm lý của làm giàu
[57:57] nữa. Đây là cái giá tâm lý của làm giàu mà [âm nhạc] ít ai đề cập. Không phải sự
[57:59] mà [âm nhạc] ít ai đề cập. Không phải sự hy sinh rõ ràng như mất ngủ hay mất thời
[58:02] hy sinh rõ ràng như mất ngủ hay mất thời gian mà là sự thay đổi từ từ trong cách
[58:04] gian mà là sự thay đổi từ từ trong cách nhìn thế giới, cách đánh giá con người,
[58:07] nhìn thế giới, cách đánh giá con người, cách định nghĩa thế nào là quan trọng.
[58:09] cách định nghĩa thế nào là quan trọng. Bạn có thể giàu lên và nhận ra rằng
[58:11] Bạn có thể giàu lên và nhận ra rằng người bạn trở thành không còn giống
[58:13] người bạn trở thành không còn giống người bạn từng là và không biết điều đó
[58:16] người bạn từng là và không biết điều đó tốt hay xấu. Có một câu hỏi mà sách dạy
[58:18] tốt hay xấu. Có một câu hỏi mà sách dạy làm giàu không bao giờ đặt ra. Nếu để
[58:21] làm giàu không bao giờ đặt ra. Nếu để làm giàu, bạn phải trở thành một người
[58:23] làm giàu, bạn phải trở thành một người mà phiên bản hiện tại của bạn sẽ không
[58:25] mà phiên bản hiện tại của bạn sẽ không thích thì có đáng không? Câu hỏi này
[58:27] thích thì có đáng không? Câu hỏi này không có câu trả lời đúng sai. Có người
[58:29] không có câu trả lời đúng sai. Có người sẵn sàng thay đổi và không hối hận. Có
[58:32] sẵn sàng thay đổi và không hối hận. Có người thay đổi và hối hận nhưng đã quá
[58:34] người thay đổi và hối hận nhưng đã quá muộn. Có người từ chối thay đổi và chấp
[58:37] muộn. Có người từ chối thay đổi và chấp nhận không giàu bằng người khác. Nhưng
[58:39] nhận không giàu bằng người khác. Nhưng câu hỏi đó cần được đặt ra [âm nhạc]
[58:40] câu hỏi đó cần được đặt ra [âm nhạc] trước khi bắt đầu hành trình không phải
[58:42] trước khi bắt đầu hành trình không phải sau khi đã đi quá xa để quay lại. Sự
[58:45] sau khi đã đi quá xa để quay lại. Sự thật tàn nhẫn thứ bảy. Làm dầu thường
[58:47] thật tàn nhẫn thứ bảy. Làm dầu thường đòi hỏi những đặc điểm tâm lý mà xã hội
[58:49] đòi hỏi những đặc điểm tâm lý mà xã hội không ca ngợi. Sự lạnh lùng, sự tính
[58:52] không ca ngợi. Sự lạnh lùng, sự tính [âm nhạc] toán, khả năng đặt bản thân
[58:54] [âm nhạc] toán, khả năng đặt bản thân lên trước. Không phải ai cũng có những
[58:56] lên trước. Không phải ai cũng có những đặc điểm này và có lẽ không phải ai cũng
[58:59] đặc điểm này và có lẽ không phải ai cũng nên cố gắng phát triển chúng. Phần tám,
[59:02] nên cố gắng phát triển chúng. Phần tám, những thứ phải bỏ lại.
[59:05] những thứ phải bỏ lại. Một khảo sát nhỏ với hơn 2000 triệu phú
[59:07] Một khảo sát nhỏ với hơn 2000 triệu phú tự thân ở Mỹ hỏi một câu đơn giản, nếu
[59:10] tự thân ở Mỹ hỏi một câu đơn giản, nếu được làm lại, bạn có chọn con đường
[59:12] được làm lại, bạn có chọn con đường tương tự không? 68% trả lời có, nhưng
[59:16] tương tự không? 68% trả lời có, nhưng 32%
[59:18] 32% gần 1/3 trả lời [âm nhạc] không hoặc
[59:21] gần 1/3 trả lời [âm nhạc] không hoặc không chắc chắn. Con số 32% đó không
[59:24] không chắc chắn. Con số 32% đó không xuất hiện trên bìa sách dạy làm giàu. Nó
[59:27] xuất hiện trên bìa sách dạy làm giàu. Nó không được nhắc đến trong các bài diễn
[59:28] không được nhắc đến trong các bài diễn thuyết truyền cảm hứng, nhưng nó tồn tại
[59:31] thuyết truyền cảm hứng, nhưng nó tồn tại im [âm nhạc] lặng như một vết nứt trên
[59:33] im [âm nhạc] lặng như một vết nứt trên bề mặt bóng loáng của thành công. 1/3
[59:36] bề mặt bóng loáng của thành công. 1/3 những người đã đạt được thứ mà phần lớn
[59:37] những người đã đạt được thứ mà phần lớn người khác ao ước, [âm nhạc] sự giàu có,
[59:40] người khác ao ước, [âm nhạc] sự giàu có, nhìn lại và không chắc nó đáng giá. Họ
[59:42] nhìn lại và không chắc nó đáng giá. Họ biết điều gì đó mà người ngoài không
[59:44] biết điều gì đó mà người ngoài không biết. Họ đã trả một cái giá mà người
[59:46] biết. Họ đã trả một cái giá mà người ngoài không nhìn thấy. Kinh tế học có
[59:48] ngoài không nhìn thấy. Kinh tế học có một khái niệm gọi là opportunity cost.
[59:51] một khái niệm gọi là opportunity cost. Chi phí cơ hội. Khi bạn chọn một thứ,
[59:54] Chi phí cơ hội. Khi bạn chọn một thứ, bạn từ bỏ những thứ khác mà bạn có thể
[59:56] bạn từ bỏ những thứ khác mà bạn có thể chọn. [âm nhạc] Chi phí thực sự của một
[59:58] chọn. [âm nhạc] Chi phí thực sự của một quyết định không chỉ là tiền bạc bỏ ra
[01:00:01] quyết định không chỉ là tiền bạc bỏ ra mà còn là giá trị của những lựa chọn bị
[01:00:03] mà còn là giá trị của những lựa chọn bị bỏ qua. Khái niệm này thường được áp
[01:00:06] bỏ qua. Khái niệm này thường được áp dụng cho các quyết định tài chính, mua
[01:00:08] dụng cho các quyết định tài chính, mua nhà hay đầu tư chứng khoán, học thạc sĩ
[01:00:10] nhà hay đầu tư chứng khoán, học thạc sĩ hay đi làm ngay. Nhưng nó áp dụng được
[01:00:13] hay đi làm ngay. Nhưng nó áp dụng được cho cả những thứ không đo được bằng
[01:00:15] cho cả những thứ không đo được bằng tiền. Mỗi giờ dành cho công việc là một
[01:00:17] tiền. Mỗi giờ dành cho công việc là một giờ không dành cho gia đình.
[01:00:19] giờ không dành cho gia đình. >> [âm nhạc]
[01:00:19] >> [âm nhạc] >> Mỗi năm dồn sức cho sự nghiệp là một năm
[01:00:22] >> Mỗi năm dồn sức cho sự nghiệp là một năm con cái lớn lên mà bạn chỉ nhìn thấy qua
[01:00:25] con cái lớn lên mà bạn chỉ nhìn thấy qua ảnh. [âm nhạc] Mỗi mối quan hệ bị bỏ bê
[01:00:28] ảnh. [âm nhạc] Mỗi mối quan hệ bị bỏ bê vì bận quá là một sợi dây có thể không
[01:00:30] vì bận quá là một sợi dây có thể không bao giờ nối lại được. Người ta thường
[01:00:32] bao giờ nối lại được. Người ta thường nghĩ rằng sau khi vào họ sẽ có thời gian
[01:00:35] nghĩ rằng sau khi vào họ sẽ có thời gian cho những thứ đã bỏ lỡ. Nhưng thời gian
[01:00:37] cho những thứ đã bỏ lỡ. Nhưng thời gian không hoạt động như vậy, thời gian không
[01:00:39] không hoạt động như vậy, thời gian không chờ, con cái lớn lên và không cần bạn
[01:00:42] chờ, con cái lớn lên và không cần bạn nữa. Cha mẹ già đi và ra đi. Bạn bè tìm
[01:00:45] nữa. Cha mẹ già đi và ra đi. Bạn bè tìm được người khác để chia sẻ, cơ thể xuống
[01:00:48] được người khác để chia sẻ, cơ thể xuống cấp và không còn khả năng tận hưởng
[01:00:50] cấp và không còn khả năng tận hưởng những thứ từng ao ước. Tiền có thể tích
[01:00:52] những thứ từng ao ước. Tiền có thể tích lũy, thời gian thì không. Một nghiên cứu
[01:00:55] lũy, thời gian thì không. Một nghiên cứu của đại học Harvard theo dõi hơn 700
[01:00:57] của đại học Harvard theo dõi hơn 700 người đàn ông trong suốt 75 năm từ khi
[01:01:00] người đàn ông trong suốt 75 năm từ khi họ còn trẻ cho đến khi qua đời. Để tìm
[01:01:03] họ còn trẻ cho đến khi qua đời. Để tìm hiểu điều gì thực sự tạo nên một cuộc
[01:01:04] hiểu điều gì thực sự tạo nên một cuộc sống hạnh phúc và khỏe mạnh. Đây là một
[01:01:07] sống hạnh phúc và khỏe mạnh. Đây là một trong những nghiên cứu dài nhất trong
[01:01:08] trong những nghiên cứu dài nhất trong lịch sử tâm lý học. Kết luận được tóm
[01:01:11] lịch sử tâm lý học. Kết luận được tóm gọn bởi giám đốc nghiên cứu Robert
[01:01:13] gọn bởi giám đốc nghiên cứu Robert Wardinger. Những mối quan hệ tốt giữ cho
[01:01:15] Wardinger. Những mối quan hệ tốt giữ cho chúng ta hạnh phúc và khỏe mạnh hơn. Đó
[01:01:18] chúng ta hạnh phúc và khỏe mạnh hơn. Đó là thông điệp không phải tiền bạc, không
[01:01:21] là thông điệp không phải tiền bạc, không phải danh vọng, không phải thành tựu sự
[01:01:23] phải danh vọng, không phải thành tựu sự nghiệp. mà là chất lượng của các mối
[01:01:26] nghiệp. mà là chất lượng của các mối quan hệ với bạn đời, với gia đình, với
[01:01:29] quan hệ với bạn đời, với gia đình, với bạn bè. Những người có mối quan hệ ấm áp
[01:01:32] bạn bè. Những người có mối quan hệ ấm áp ở tuổi 50 [âm nhạc]
[01:01:33] ở tuổi 50 [âm nhạc] là những người khỏe mạnh nhất ở tuổi 80.
[01:01:36] là những người khỏe mạnh nhất ở tuổi 80. Những người cô đơn có tỉ lệ suy giảm sức
[01:01:38] Những người cô đơn có tỉ lệ suy giảm sức khỏe và trí nhớ cao hơn. Những người có
[01:01:40] khỏe và trí nhớ cao hơn. Những người có nhiều tiền nhưng ít kết nối, không hạnh
[01:01:42] nhiều tiền nhưng ít kết nối, không hạnh phúc hơn. [âm nhạc] Những người có ít
[01:01:43] phúc hơn. [âm nhạc] Những người có ít tiền nhưng nhiều kết nối. Nghiên cứu này
[01:01:46] tiền nhưng nhiều kết nối. Nghiên cứu này không nói rằng tiền không quan trọng,
[01:01:48] không nói rằng tiền không quan trọng, nghèo đói tạo ra căng thẳng và bất hạnh
[01:01:50] nghèo đói tạo ra căng thẳng và bất hạnh thực sự. Nhưng nó nói rằng sau một
[01:01:52] thực sự. Nhưng nó nói rằng sau một ngưỡng nhất định thêm tiền không thêm
[01:01:54] ngưỡng nhất định thêm tiền không thêm hạnh phúc, trong khi bớt quan hệ luôn
[01:01:56] hạnh phúc, trong khi bớt quan hệ luôn bớt hạnh phúc.
[01:01:57] bớt hạnh phúc. >> [âm nhạc]
[01:01:58] >> [âm nhạc] >> Có một hiện tượng mà các nhà tâm lý học
[01:02:00] >> Có một hiện tượng mà các nhà tâm lý học gọi là Hedonic Tradmill. Máy chạy bộ
[01:02:03] gọi là Hedonic Tradmill. Máy chạy bộ khoái lạc. Con người có xu hướng thích
[01:02:05] khoái lạc. Con người có xu hướng thích nghi nhanh chóng với hoàn cảnh mới. Mua
[01:02:07] nghi nhanh chóng với hoàn cảnh mới. Mua xe mới, hạnh phúc một tháng rồi quen.
[01:02:10] xe mới, hạnh phúc một tháng rồi quen. Tăng lương, [âm nhạc] vui một thời gian
[01:02:12] Tăng lương, [âm nhạc] vui một thời gian rồi bình thường, chuyển nhà lớn hơn,
[01:02:14] rồi bình thường, chuyển nhà lớn hơn, thỏa mãn một lúc rồi lại muốn lớn hơn
[01:02:17] thỏa mãn một lúc rồi lại muốn lớn hơn nữa. Máy chạy bộ này có nghĩa là dù bạn
[01:02:20] nữa. Máy chạy bộ này có nghĩa là dù bạn kiếm được bao nhiêu, mức hạnh phúc cơ
[01:02:22] kiếm được bao nhiêu, mức hạnh phúc cơ bản sẽ quay về gần như cũ.
[01:02:24] bản sẽ quay về gần như cũ. >> [âm nhạc]
[01:02:24] >> [âm nhạc] >> Sau một thời gian thích nghi, bạn chạy
[01:02:26] >> Sau một thời gian thích nghi, bạn chạy mãi mà không đến đâu, chỉ là tốc độ máy
[01:02:29] mãi mà không đến đâu, chỉ là tốc độ máy tăng lên. Nhưng máy chạy bộ này không áp
[01:02:31] tăng lên. Nhưng máy chạy bộ này không áp dụng [âm nhạc] đều cho mọi thứ. Nghiên
[01:02:33] dụng [âm nhạc] đều cho mọi thứ. Nghiên cứu cho thấy người ta thích nghi nhanh
[01:02:35] cứu cho thấy người ta thích nghi nhanh với những thứ vật chất như [âm nhạc]
[01:02:37] với những thứ vật chất như [âm nhạc] nhà, xe, đồ dùng, nhưng thích nghi chậm
[01:02:40] nhà, xe, đồ dùng, nhưng thích nghi chậm hơn với những thứ phi vật chất như quan
[01:02:42] hơn với những thứ phi vật chất như quan hệ, sức khỏe và ý nghĩa cuộc sống. Mất
[01:02:45] hệ, sức khỏe và ý nghĩa cuộc sống. Mất một người thân không bao giờ quen được.
[01:02:47] một người thân không bao giờ quen được. Sức khỏe xuống dốc không phải thứ có thể
[01:02:49] Sức khỏe xuống dốc không phải thứ có thể bỏ qua. Nói cách khác, những thứ mà
[01:02:52] bỏ qua. Nói cách khác, những thứ mà người ta thường hy sinh để làm giàu,
[01:02:54] người ta thường hy sinh để làm giàu, thời gian, quan hệ, sức khỏe lại là
[01:02:57] thời gian, quan hệ, sức khỏe lại là những thứ quan trọng nhất cho hạnh phúc
[01:02:59] những thứ quan trọng nhất cho hạnh phúc lâu dài. Còn những thứ mà tiền mua được
[01:03:01] lâu dài. Còn những thứ mà tiền mua được [âm nhạc] lại là những thứ ít tác động
[01:03:02] [âm nhạc] lại là những thứ ít tác động nhất. Một sự đánh đổi kỳ lạ, hy sinh cái
[01:03:05] nhất. Một sự đánh đổi kỳ lạ, hy sinh cái quan trọng để đổi lấy cái ít quan trọng
[01:03:07] quan trọng để đổi lấy cái ít quan trọng hơn. Thống kê về những người giàu tự
[01:03:09] hơn. Thống kê về những người giàu tự thân cho thấy một bức [âm nhạc] tranh
[01:03:11] thân cho thấy một bức [âm nhạc] tranh không mấy đẹp đẽ về đời sống cá nhân, tỷ
[01:03:13] không mấy đẹp đẽ về đời sống cá nhân, tỷ lệ ly hôn trong nhóm doanh nhân thành
[01:03:15] lệ ly hôn trong nhóm doanh nhân thành đạt cao hơn trung bình. Một phần vì áp
[01:03:18] đạt cao hơn trung bình. Một phần vì áp lực công việc đè nặng lên hôn nhân, một
[01:03:21] lực công việc đè nặng lên hôn nhân, một phần vì sự thay đổi về vị thế xã hội,
[01:03:23] phần vì sự thay đổi về vị thế xã hội, tạo ra khoảng cách với người bạn đời.
[01:03:26] tạo ra khoảng cách với người bạn đời. Một phần vì những đặc điểm tính cách
[01:03:27] Một phần vì những đặc điểm tính cách giúp thành công trong kinh doanh, tập
[01:03:29] giúp thành công trong kinh doanh, tập trung, tham vọng, ưu tiên bản thân lại
[01:03:32] trung, tham vọng, ưu tiên bản thân lại là những đặc điểm gây khó khăn trong
[01:03:33] là những đặc điểm gây khó khăn trong quan hệ thân mật. Tỷ lệ mắc các vấn đề
[01:03:36] quan hệ thân mật. Tỷ lệ mắc các vấn đề sức khỏe liên quan đến căng thẳng, tim
[01:03:38] sức khỏe liên quan đến căng thẳng, tim mạch, tiêu hóa, mất ngủ cũng cao hơn
[01:03:41] mạch, tiêu hóa, mất ngủ cũng cao hơn trong nhóm này. Thành công không miễn
[01:03:43] trong nhóm này. Thành công không miễn phí, cơ thể trả giá cho những đêm thức
[01:03:45] phí, cơ thể trả giá cho những đêm thức khuya, những bữa ăn vội vàng, những năm
[01:03:47] khuya, những bữa ăn vội vàng, những năm tháng căng thẳng triền miên. Và có một
[01:03:49] tháng căng thẳng triền miên. Và có một thống kê ít được nhắc đến, tỷ lệ người
[01:03:52] thống kê ít được nhắc đến, tỷ lệ người giàu cảm thấy cô đơn cao đáng ngạc
[01:03:54] giàu cảm thấy cô đơn cao đáng ngạc nhiên. Khi bạn ở vị trí cao, ít người có
[01:03:57] nhiên. Khi bạn ở vị trí cao, ít người có thể hiểu những gì bạn đang trải qua. Bạn
[01:03:59] thể hiểu những gì bạn đang trải qua. Bạn không biết ai thích bạn vì bạn, ai đến
[01:04:02] không biết ai thích bạn vì bạn, ai đến gần vì lợi ích. Mỗi mối quan hệ mới đều
[01:04:04] gần vì lợi ích. Mỗi mối quan hệ mới đều mang theo nghi ngờ. Sự giàu có tạo ra
[01:04:07] mang theo nghi ngờ. Sự giàu có tạo ra một bức tường vô hình, ngăn cách bạn với
[01:04:09] một bức tường vô hình, ngăn cách bạn với phần còn lại của thế giới. Một doanh
[01:04:11] phần còn lại của thế giới. Một doanh nhân Việt Nam từng chia sẻ trong một
[01:04:13] nhân Việt Nam từng chia sẻ trong một buổi phỏng vấn hiếm hoi về đời tư. Ông
[01:04:15] buổi phỏng vấn hiếm hoi về đời tư. Ông có ba người con nhưng không nhớ sinh
[01:04:17] có ba người con nhưng không nhớ sinh nhật của đứa nào. Trong 20 năm xây dựng
[01:04:20] nhật của đứa nào. Trong 20 năm xây dựng sự nghiệp, [âm nhạc] ông chưa bao giờ dự
[01:04:21] sự nghiệp, [âm nhạc] ông chưa bao giờ dự buổi họp phụ huynh nào của con. Ông
[01:04:23] buổi họp phụ huynh nào của con. Ông không biết tên bạn thân của chúng. Khi
[01:04:25] không biết tên bạn thân của chúng. Khi con trai lớn tốt nghiệp đại học, ông
[01:04:27] con trai lớn tốt nghiệp đại học, ông ngồi dưới hàng ghế như một người xa
[01:04:29] ngồi dưới hàng ghế như một người xa [âm nhạc] lạ. Tôi xây dựng đế chế cho
[01:04:31] [âm nhạc] lạ. Tôi xây dựng đế chế cho chúng. Ông nói, "Nhưng chúng không cần
[01:04:33] chúng. Ông nói, "Nhưng chúng không cần đế chế, chúng cần một [âm nhạc] người
[01:04:35] đế chế, chúng cần một [âm nhạc] người cha." Ông nói điều này, ở tuổi 60, khi
[01:04:38] cha." Ông nói điều này, ở tuổi 60, khi đã quá muộn để làm lại, tiền có thể mua
[01:04:41] đã quá muộn để làm lại, tiền có thể mua được nhiều thứ. Nhưng không mua được 20
[01:04:43] được nhiều thứ. Nhưng không mua được 20 năm đã qua, câu chuyện này không phải
[01:04:45] năm đã qua, câu chuyện này không phải ngoại lệ. [âm nhạc] Nó là mẫu số chung
[01:04:47] ngoại lệ. [âm nhạc] Nó là mẫu số chung của rất nhiều người đã đánh đổi hiện tại
[01:04:49] của rất nhiều người đã đánh đổi hiện tại để xây dựng tương lai rồi nhận ra rằng
[01:04:51] để xây dựng tương lai rồi nhận ra rằng khi tương lai đến, những người họ muốn
[01:04:53] khi tương lai đến, những người họ muốn chia sẻ đã không còn ở đó nữa. Có một
[01:04:56] chia sẻ đã không còn ở đó nữa. Có một cách nhìn [âm nhạc] khác về sự đánh đổi
[01:04:57] cách nhìn [âm nhạc] khác về sự đánh đổi này. Không phải ai cũng trả cùng một
[01:04:59] này. Không phải ai cũng trả cùng một giá. Một số người có khả năng làm việc
[01:05:02] giá. Một số người có khả năng làm việc điên cuồng mà vẫn duy trì được quan hệ.
[01:05:04] điên cuồng mà vẫn duy trì được quan hệ. Họ có người bạn đời thấu hiểu và hỗ trợ.
[01:05:06] Họ có người bạn đời thấu hiểu và hỗ trợ. [âm nhạc] Họ có gia đình mở rộng giúp
[01:05:07] [âm nhạc] Họ có gia đình mở rộng giúp chăm sóc con cái. Họ có sức khỏe bẩm
[01:05:10] chăm sóc con cái. Họ có sức khỏe bẩm sinh tốt, chịu được căng thẳng mà không
[01:05:12] sinh tốt, chịu được căng thẳng mà không gục ngã. Họ may mắn nhưng phần lớn không
[01:05:15] gục ngã. Họ may mắn nhưng phần lớn không may mắn như vậy. Họ phải chọn [âm nhạc]
[01:05:17] may mắn như vậy. Họ phải chọn [âm nhạc] dù không ai nói thẳng với họ rằng họ
[01:05:19] dù không ai nói thẳng với họ rằng họ đang chọn. Sách dạy làm giàu thường
[01:05:21] đang chọn. Sách dạy làm giàu thường trình bày mọi thứ như thể bạn có thể có
[01:05:23] trình bày mọi thứ như thể bạn có thể có tất cả. Giàu có và hạnh phúc, thành công
[01:05:27] tất cả. Giàu có và hạnh phúc, thành công và gia đình êm ấm. sự nghiệp và sức
[01:05:30] và gia đình êm ấm. sự nghiệp và sức khỏe. Workli balance, làm việc thông
[01:05:33] khỏe. Workli balance, làm việc thông [âm nhạc] minh, không làm việc vất vả.
[01:05:35] [âm nhạc] minh, không làm việc vất vả. Những cụm từ này nghe hay nhưng chúng
[01:05:37] Những cụm từ này nghe hay nhưng chúng che đi một thực tế. Ở một mức độ nào đó,
[01:05:40] che đi một thực tế. Ở một mức độ nào đó, các mục tiêu này cạnh tranh với nhau.
[01:05:42] các mục tiêu này cạnh tranh với nhau. Thời gian là nguồn lực có hạn, năng
[01:05:45] Thời gian là nguồn lực có hạn, năng lượng là nguồn lực có hạn, sự chú ý là
[01:05:48] lượng là nguồn lực có hạn, sự chú ý là nguồn lực có hạn. Khi bạn dồn nhiều hơn
[01:05:50] nguồn lực có hạn. Khi bạn dồn nhiều hơn vào một thứ, bạn phải bớt đi ở những thứ
[01:05:53] vào một thứ, bạn phải bớt đi ở những thứ khác. Đây không phải bi quan, đây là
[01:05:55] khác. Đây không phải bi quan, đây là toán học. Một điều nữa ít được nhắc đến,
[01:05:58] toán học. Một điều nữa ít được nhắc đến, cái giá của việc làm giàu không chỉ là
[01:06:00] cái giá của việc làm giàu không chỉ là những thứ bạn mất mà còn là những thứ
[01:06:02] những thứ bạn mất mà còn là những thứ bạn không bao giờ có. Những cuốn sách
[01:06:04] bạn không bao giờ có. Những cuốn sách bạn không đọc vì bận kiếm tiền, những
[01:06:07] bạn không đọc vì bận kiếm tiền, những chuyến đi bạn không thực hiện vì không
[01:06:09] chuyến đi bạn không thực hiện vì không có thời gian, những sở [âm nhạc] thích
[01:06:11] có thời gian, những sở [âm nhạc] thích bạn không theo đuổi vì không tạo ra giá
[01:06:14] bạn không theo đuổi vì không tạo ra giá trị. Những buổi chiều nhàn rỗi không làm
[01:06:17] trị. Những buổi chiều nhàn rỗi không làm [âm nhạc] gì cả, chỉ ngồi nhìn mây trôi.
[01:06:19] [âm nhạc] gì cả, chỉ ngồi nhìn mây trôi. Thứ xa xỉ mà người bận rộn không có
[01:06:22] Thứ xa xỉ mà người bận rộn không có quyền hưởng. Có một loại nghèo mà người
[01:06:24] quyền hưởng. Có một loại nghèo mà người giàu tiền bạc thường mắc phải. Nghèo
[01:06:26] giàu tiền bạc thường mắc phải. Nghèo trải nghiệm. Họ có thể mua vé máy bay
[01:06:29] trải nghiệm. Họ có thể mua vé máy bay hạng nhất đến bất kỳ đâu nhưng không có
[01:06:31] hạng nhất đến bất kỳ đâu nhưng không có thời gian đi. Họ có thể mua những cuốn
[01:06:33] thời gian đi. Họ có thể mua những cuốn sách đắc nhất nhưng không có thời gian
[01:06:35] sách đắc nhất nhưng không có thời gian đọc. Họ có thể mua những bữa ăn ngon
[01:06:37] đọc. Họ có thể mua những bữa ăn ngon nhất nhưng ăn vội vàng giữa hai cuộc
[01:06:39] nhất nhưng ăn vội vàng giữa hai cuộc học. Cuộc sống co lại còn công việc và
[01:06:42] học. Cuộc sống co lại còn công việc và kết quả. [âm nhạc] Mọi thứ khác trở
[01:06:44] kết quả. [âm nhạc] Mọi thứ khác trở thành phụ thành sau, thành khi nào rảnh
[01:06:46] thành phụ thành sau, thành khi nào rảnh sẽ làm. Nhưng khi nào rảnh thường không
[01:06:49] sẽ làm. Nhưng khi nào rảnh thường không bao giờ đến. Câu hỏi mà ít người tự hỏi
[01:06:52] bao giờ đến. Câu hỏi mà ít người tự hỏi trước khi bắt đầu. [âm nhạc] Nếu biết
[01:06:54] trước khi bắt đầu. [âm nhạc] Nếu biết trước cái giá, liệu lựa chọn có khác đi
[01:06:57] trước cái giá, liệu lựa chọn có khác đi không? Có người sẽ nói có. Họ sẵn sàng
[01:07:00] không? Có người sẽ nói có. Họ sẵn sàng chấp nhận ít tiền hơn để có nhiều thời
[01:07:02] chấp nhận ít tiền hơn để có nhiều thời gian hơn. [âm nhạc] Họ tha sống bình
[01:07:04] gian hơn. [âm nhạc] Họ tha sống bình thường mà gia đình êm ấm còn hơn giàu có
[01:07:06] thường mà gia đình êm ấm còn hơn giàu có mà cô đơn. Họ không cần biệt thự, chỉ
[01:07:09] mà cô đơn. Họ không cần biệt thự, chỉ cần một căn nhà nhỏ [âm nhạc] với những
[01:07:11] cần một căn nhà nhỏ [âm nhạc] với những người thương yêu, có người sẽ nói không.
[01:07:13] người thương yêu, có người sẽ nói không. Họ chấp nhận cái giá đó. Họ có mục tiêu
[01:07:16] Họ chấp nhận cái giá đó. Họ có mục tiêu lớn hơn bản thân, có tham vọng không thể
[01:07:18] lớn hơn bản thân, có tham vọng không thể kìm nén, có thứ muốn chứng minh với thế
[01:07:21] kìm nén, có thứ muốn chứng minh với thế giới hoặc với chính mình. Sự giàu có với
[01:07:23] giới hoặc với chính mình. Sự giàu có với họ không chỉ là tiền, nó là thước đo giá
[01:07:26] họ không chỉ là tiền, nó là thước đo giá trị, là bằng chứng của năng lực, là di
[01:07:28] trị, là bằng chứng của năng lực, là di sản để lại. Không có câu trả lời đúng
[01:07:31] sản để lại. Không có câu trả lời đúng sai, chỉ có câu trả lời phù hợp với từng
[01:07:33] sai, chỉ có câu trả lời phù hợp với từng người. Nhưng câu hỏi đó cần được hỏi
[01:07:36] người. Nhưng câu hỏi đó cần được hỏi trước khi bắt đầu, không phải sau khi đã
[01:07:39] trước khi bắt đầu, không phải sau khi đã trả giá. Sự thật tàn nhẫn thứ tám, bạn
[01:07:42] trả giá. Sự thật tàn nhẫn thứ tám, bạn không thể có tất cả làm. đòi hỏi hy
[01:07:45] không thể có tất cả làm. đòi hỏi hy sinh, thời gian, quan hệ, [âm nhạc] sức
[01:07:48] sinh, thời gian, quan hệ, [âm nhạc] sức khỏe hoặc một phần của chính con người
[01:07:51] khỏe hoặc một phần của chính con người bạn. Cái giá đó có thể đáng, có thể
[01:07:54] bạn. Cái giá đó có thể đáng, có thể không nhưng nó luôn tồn tại dù có được
[01:07:57] không nhưng nó luôn tồn tại dù có được nói ra hay không. Phần chín, sự giảng
[01:08:00] nói ra hay không. Phần chín, sự giảng đơn tàn nhẫn. Mọi thứ đã nói trong tám
[01:08:03] đơn tàn nhẫn. Mọi thứ đã nói trong tám phần trước có thể tóm gọn trong vài
[01:08:05] phần trước có thể tóm gọn trong vài dòng. Hiểu về bất đối xứng là bạn không
[01:08:08] dòng. Hiểu về bất đối xứng là bạn không chơi cùng luật với người có nhiều nguồn
[01:08:10] chơi cùng luật với người có nhiều nguồn lực hơn. Sử dụng đòn bẫy là để tiền
[01:08:13] lực hơn. Sử dụng đòn bẫy là để tiền người khác hoặc hệ thống làm việc thay
[01:08:15] người khác hoặc hệ thống làm việc thay bạn. Phân biệt tạo giá trị và trích xuất
[01:08:18] bạn. Phân biệt tạo giá trị và trích xuất giá trị là biết mình đang ở đâu trong
[01:08:20] giá trị là biết mình đang ở đâu trong chuỗi thức ăn. Nhận diện thời điểm là
[01:08:23] chuỗi thức ăn. Nhận diện thời điểm là cửa sổ cơ hội không chờ ai. Xây dựng vốn
[01:08:25] cửa sổ cơ hội không chờ ai. Xây dựng vốn xã hội là thông tin tốt chảy qua mạng
[01:08:28] xã hội là thông tin tốt chảy qua mạng lưới trước khi ra công chúng. Chấp nhận
[01:08:30] lưới trước khi ra công chúng. Chấp nhận đánh đổi tâm lý là một số đặc điểm cần
[01:08:32] đánh đổi tâm lý là một số đặc điểm cần thiết cho làm giàu không được xã hội ca
[01:08:34] thiết cho làm giàu không được xã hội ca ngợi. Và [âm nhạc] cuối cùng hiểu rằng
[01:08:36] ngợi. Và [âm nhạc] cuối cùng hiểu rằng mọi lựa chọn đều có giá là thời gian,
[01:08:40] mọi lựa chọn đều có giá là thời gian, quan hệ. sức khỏe hoặc một phần của
[01:08:42] quan hệ. sức khỏe hoặc một phần của chính mình. Bảy điệu không có gì phức
[01:08:45] chính mình. Bảy điệu không có gì phức tạp, không có bí mật nào được giấu kín.
[01:08:48] tạp, không có bí mật nào được giấu kín. Tất cả đều có thể tìm thấy trong sách
[01:08:50] Tất cả đều có thể tìm thấy trong sách vỡ, trong quan sát thực tế, trong những
[01:08:53] vỡ, trong quan sát thực tế, trong những cuộc trò chuyện thẳng thắng với người đã
[01:08:55] cuộc trò chuyện thẳng thắng với người đã đi qua con đường đó. Vậy tại sao phần
[01:08:57] đi qua con đường đó. Vậy tại sao phần lớn mọi người không giàu? Có một sự
[01:09:00] lớn mọi người không giàu? Có một sự tương đồng kỳ lạ giữa làm giàu và giảm
[01:09:02] tương đồng kỳ lạ giữa làm giàu và giảm cân. Công thức giảm cân về cơ bản cực kỳ
[01:09:06] cân. Công thức giảm cân về cơ bản cực kỳ đơn giản. Tiêu thủ ít calo hơn lượng
[01:09:08] đơn giản. Tiêu thủ ít calo hơn lượng calo đốt cháy, ăn ít hơn, vận động nhiều
[01:09:12] calo đốt cháy, ăn ít hơn, vận động nhiều hơn, không có phép màu, không có thực
[01:09:14] hơn, không có phép màu, không có thực phẩm thần kỳ, không có bài tập bí
[01:09:16] phẩm thần kỳ, không có bài tập bí truyện, vật lý cơ bản, năng lượng vào ít
[01:09:20] truyện, vật lý cơ bản, năng lượng vào ít hơn năng lượng ra, [âm nhạc] cơ thể sẽ
[01:09:22] hơn năng lượng ra, [âm nhạc] cơ thể sẽ đốt mở dự trữ. Ai cũng biết điều này.
[01:09:25] đốt mở dự trữ. Ai cũng biết điều này. Nhưng ngành công nghiệp giảm cân vẫn là
[01:09:26] Nhưng ngành công nghiệp giảm cân vẫn là ngành tỷ đô. Mỗi năm có hàng trăm chế độ
[01:09:29] ngành tỷ đô. Mỗi năm có hàng trăm chế độ ăn mới, hàng nghìn sản phẩm mới, hàng
[01:09:31] ăn mới, hàng nghìn sản phẩm mới, hàng triệu người mới bắt đầu rồi bỏ cuộc.
[01:09:33] triệu người mới bắt đầu rồi bỏ cuộc. [âm nhạc] Tỷ lệ người giảm cân thành
[01:09:35] [âm nhạc] Tỷ lệ người giảm cân thành công và giữ được cân nặng sau 5 năm
[01:09:37] công và giữ được cân nặng sau 5 năm khoảng 5%. Công thức đơn giản, kết quả
[01:09:41] khoảng 5%. Công thức đơn giản, kết quả thì không. Làm giàu cũng vậy. Công thức
[01:09:44] thì không. Làm giàu cũng vậy. Công thức không phức tạp, chi tiêu ít hơn thu
[01:09:46] không phức tạp, chi tiêu ít hơn thu nhập, đầu tư phần chên lệch. Để thời
[01:09:48] nhập, đầu tư phần chên lệch. Để thời gian và lãi kép làm việc, tìm cách tăng
[01:09:50] gian và lãi kép làm việc, tìm cách tăng thu nhập hoặc tạo đòn bảy. Ai cũng có
[01:09:53] thu nhập hoặc tạo đòn bảy. Ai cũng có thể hiểu được trong 5 phút. Nhưng hiểu
[01:09:55] thể hiểu được trong 5 phút. Nhưng hiểu không có nghĩa là làm được. và làm được
[01:09:58] không có nghĩa là làm được. và làm được một lần không có nghĩa là làm được suốt
[01:10:00] một lần không có nghĩa là làm được suốt đời. Khoan cách giữa biết và làm có một
[01:10:03] đời. Khoan cách giữa biết và làm có một cái tên trong tâm lý học Now doing gap.
[01:10:06] cái tên trong tâm lý học Now doing gap. Hiện tượng này được nghiên cứu rộng rãi
[01:10:08] Hiện tượng này được nghiên cứu rộng rãi trong nhiều lĩnh vực y tế, giáo dục,
[01:10:10] trong nhiều lĩnh vực y tế, giáo dục, quản trị và kết luận đều giống nhau.
[01:10:13] quản trị và kết luận đều giống nhau. Chính là con người thường xuyên không
[01:10:15] Chính là con người thường xuyên không làm những gì họ biết là đúng. Bác sĩ
[01:10:17] làm những gì họ biết là đúng. Bác sĩ khuyên bệnh nhân bỏ thuốc lá, bệnh nhân
[01:10:19] khuyên bệnh nhân bỏ thuốc lá, bệnh nhân biết thuốc lá có hại, bệnh nhân vẫn hút.
[01:10:21] biết thuốc lá có hại, bệnh nhân vẫn hút. Huấn luyện viên dạy vận động viên kỹ
[01:10:23] Huấn luyện viên dạy vận động viên kỹ thuật đúng, vận động viên biết phải làm
[01:10:25] thuật đúng, vận động viên biết phải làm gì. Trong thi đấu, áp lực lên cao, họ
[01:10:28] gì. Trong thi đấu, áp lực lên cao, họ quay về thói quen cũ. Chuyên gia tài
[01:10:30] quay về thói quen cũ. Chuyên gia tài chính khuyên tiết kiệm 20% thu nhập.
[01:10:33] chính khuyên tiết kiệm 20% thu nhập. Người nghe biết đó là lời khuyên tốt.
[01:10:35] Người nghe biết đó là lời khuyên tốt. Cuối tháng tiền vẫn hết. [âm nhạc] Tại
[01:10:37] Cuối tháng tiền vẫn hết. [âm nhạc] Tại sao? Bởi vì biết là hoạt động của não lý
[01:10:40] sao? Bởi vì biết là hoạt động của não lý trí, còn làm là hoạt động của cả con
[01:10:43] trí, còn làm là hoạt động của cả con người, bao gồm cảm xúc, thói quen, bản
[01:10:46] người, bao gồm cảm xúc, thói quen, bản năng và vô số yếu tố vô thức mà não lý
[01:10:49] năng và vô số yếu tố vô thức mà não lý trí không kiểm soát được. Một ví dụ cụ
[01:10:51] trí không kiểm soát được. Một ví dụ cụ thể, [âm nhạc] bạn biết rằng tiết kiệm
[01:10:53] thể, [âm nhạc] bạn biết rằng tiết kiệm sớm sẽ có lợi nhờ lãy kép. Bạn đọc những
[01:10:56] sớm sẽ có lợi nhờ lãy kép. Bạn đọc những phép tính, thấy những con số, hiểu rằng
[01:10:59] phép tính, thấy những con số, hiểu rằng 100 triệu đầu tư năm 25 tuổi sẽ đáng giá
[01:11:02] 100 triệu đầu tư năm 25 tuổi sẽ đáng giá hơn nhiều so với cùng số tiền đó đầu tư
[01:11:05] hơn nhiều so với cùng số tiền đó đầu tư năm 35 tuổi. Bạn biết điều này nhưng bạn
[01:11:08] năm 35 tuổi. Bạn biết điều này nhưng bạn 25 tuổi, lương vừa đủ sống, bạn bè đi du
[01:11:12] 25 tuổi, lương vừa đủ sống, bạn bè đi du lịch, bạn muốn đi cùng. Có chiếc điện
[01:11:14] lịch, bạn muốn đi cùng. Có chiếc điện thoại mới trông đẹp hơn chiếc hiện tại.
[01:11:16] thoại mới trông đẹp hơn chiếc hiện tại. [âm nhạc] Cuối tuần có buổi tiệc từ chối
[01:11:18] [âm nhạc] Cuối tuần có buổi tiệc từ chối thì mất vui. Tương lai 30 năm sau xa xôi
[01:11:21] thì mất vui. Tương lai 30 năm sau xa xôi và trừu tượng. Hiện tại thì [âm nhạc]
[01:11:23] và trừu tượng. Hiện tại thì [âm nhạc] ngay trước mắt sống động đầy cám dỗ. Não
[01:11:27] ngay trước mắt sống động đầy cám dỗ. Não lý trí nói nên [âm nhạc] tiết kiệm. Não
[01:11:30] lý trí nói nên [âm nhạc] tiết kiệm. Não cảm xúc nói nên sống cho sướng cái đã.
[01:11:33] cảm xúc nói nên sống cho sướng cái đã. Não cảm xúc thường thắng không phải vì
[01:11:36] Não cảm xúc thường thắng không phải vì bạn yếu đuối mà vì nó được tiến hóa để
[01:11:38] bạn yếu đuối mà vì nó được tiến hóa để thắng. Tổ tiên chúng ta sống trong môi
[01:11:40] thắng. Tổ tiên chúng ta sống trong môi trường khan hiếm, không có ngân hàng,
[01:11:42] trường khan hiếm, không có ngân hàng, không có lãi kép, lấy được gì hưởng ngay
[01:11:45] không có lãi kép, lấy được gì hưởng ngay là chiến lược sinh tồn hợp lý. Não chúng
[01:11:48] là chiến lược sinh tồn hợp lý. Não chúng ta được thiết kế cho thế giới đó, không
[01:11:50] ta được thiết kế cho thế giới đó, không phải cho thế giới tài chính hiện đại.
[01:11:52] phải cho thế giới tài chính hiện đại. Vượt qua thiết kế đó không phải chuyện
[01:11:54] Vượt qua thiết kế đó không phải chuyện đọc một cuốn sách là xong. Nó đòi hỏi
[01:11:56] đọc một cuốn sách là xong. Nó đòi hỏi thay đổi thói quen, thay đổi môi trường,
[01:11:59] thay đổi thói quen, thay đổi môi trường, thay đổi cách ra quyết định và duy trì
[01:12:01] thay đổi cách ra quyết định và duy trì những thay đổi đó trong nhiều năm, nhiều
[01:12:02] những thay đổi đó trong nhiều năm, nhiều thập kỷ. Có một lý do khác khiến biết
[01:12:05] thập kỷ. Có một lý do khác khiến biết không chuyển thành làm. Chi phí của việc
[01:12:08] không chuyển thành làm. Chi phí của việc làm thường cao hơn người ta tưởng. Tiết
[01:12:10] làm thường cao hơn người ta tưởng. Tiết kiệm 20% thu nhập nghe dễ. Nhưng với
[01:12:13] kiệm 20% thu nhập nghe dễ. Nhưng với nhiều người, 20% đó là sự khác biệt giữa
[01:12:17] nhiều người, 20% đó là sự khác biệt giữa sống thoải mái và sống chật vật, là từ
[01:12:20] sống thoải mái và sống chật vật, là từ chối những bữa ăn ngoài với bạn bè, là
[01:12:22] chối những bữa ăn ngoài với bạn bè, là mặc quần áo cũ khi đồng nghiệp mặc đồ
[01:12:24] mặc quần áo cũ khi đồng nghiệp mặc đồ mới, là giải thích với con cái tại sao
[01:12:26] mới, là giải thích với con cái tại sao không đi du lịch như nhà hàng xóm. Chi
[01:12:29] không đi du lịch như nhà hàng xóm. Chi phí tài chính thì rõ ràng nhưng chi phí
[01:12:31] phí tài chính thì rõ ràng nhưng chi phí xã hội, chi phí tâm lý, những thứ đó khó
[01:12:34] xã hội, chi phí tâm lý, những thứ đó khó nhìn thấy và dễ bị đánh giá thấp.
[01:12:36] nhìn thấy và dễ bị đánh giá thấp. [âm nhạc] Xây dựng đoàn bẫy nghe hay
[01:12:38] [âm nhạc] Xây dựng đoàn bẫy nghe hay nhưng nó có nghĩa là làm việc nhiều hơn
[01:12:40] nhưng nó có nghĩa là làm việc nhiều hơn trong giai đoạn đầu, chịu rủi ro cao
[01:12:42] trong giai đoạn đầu, chịu rủi ro cao hơn, chấp nhận thất bại nhiều hơn.
[01:12:44] hơn, chấp nhận thất bại nhiều hơn. [âm nhạc] Nó có nghĩa là từ chối sự ổn
[01:12:47] [âm nhạc] Nó có nghĩa là từ chối sự ổn định của một công việc làm công để theo
[01:12:49] định của một công việc làm công để theo đuổi thứ gì đó chưa chắc chắn. Với người
[01:12:51] đuổi thứ gì đó chưa chắc chắn. Với người có gia đình phụ thuộc, quyết định đó
[01:12:53] có gia đình phụ thuộc, quyết định đó không hề đơn giản. Mở rộng mạng lưới
[01:12:55] không hề đơn giản. Mở rộng mạng lưới nghe hợp lý nhưng nó đòi hỏi thời gian,
[01:12:58] nghe hợp lý nhưng nó đòi hỏi thời gian, năng lượng và một loại kỹ năng xã hội mà
[01:13:01] năng lượng và một loại kỹ năng xã hội mà không phải ai cũng có. Nó có nghĩa là
[01:13:04] không phải ai cũng có. Nó có nghĩa là đến những sự kiện mà bạn không muốn đến,
[01:13:06] đến những sự kiện mà bạn không muốn đến, nói chuyện với những người mà bạn không
[01:13:08] nói chuyện với những người mà bạn không có gì chung, duy trì quan hệ với những
[01:13:10] có gì chung, duy trì quan hệ với những người mà bạn không thực sự thích. Với
[01:13:12] người mà bạn không thực sự thích. Với người hướng nội, đó là cực hình, công
[01:13:14] người hướng nội, đó là cực hình, công thức [âm nhạc] đơn giản, chi phí thực
[01:13:16] thức [âm nhạc] đơn giản, chi phí thực hiện thì không. Còn một yếu tố nữa chính
[01:13:19] hiện thì không. Còn một yếu tố nữa chính là [âm nhạc] sự không chắc chắn. Công
[01:13:22] là [âm nhạc] sự không chắc chắn. Công thức giảm cân có một lợi thế mà công
[01:13:24] thức giảm cân có một lợi thế mà công thức làm giàu không có là phản hồi
[01:13:27] thức làm giàu không có là phản hồi nhanh. Nếu bạn ăn ít và tập nhiều, cân
[01:13:30] nhanh. Nếu bạn ăn ít và tập nhiều, cân nặng sẽ giảm trong vài tuần. Bạn thấy
[01:13:32] nặng sẽ giảm trong vài tuần. Bạn thấy kết quả được động viên tiếp tục làm giàu
[01:13:35] kết quả được động viên tiếp tục làm giàu không như vậy. Bạn có thể làm đúng mọi
[01:13:37] không như vậy. Bạn có thể làm đúng mọi thứ trong 5 năm và vẫn không thấy kết
[01:13:39] thứ trong 5 năm và vẫn không thấy kết quả đáng kể vì thời điểm chưa đến, vì
[01:13:42] quả đáng kể vì thời điểm chưa đến, vì thị trường đi xuống, vì 100 lý do nằm
[01:13:45] thị trường đi xuống, vì 100 lý do nằm ngoài tầm kiểm soát. Bạn không biết mình
[01:13:47] ngoài tầm kiểm soát. Bạn không biết mình đang đi đúng đường hay sai đường. Bạn
[01:13:49] đang đi đúng đường hay sai đường. Bạn chỉ biết mình đang hy sinh hiện tại cho
[01:13:51] chỉ biết mình đang hy sinh hiện tại cho một tương lai [âm nhạc] không chắc chắn.
[01:13:53] một tương lai [âm nhạc] không chắc chắn. Sự không chắc chắn đó giết chết động
[01:13:54] Sự không chắc chắn đó giết chết động lực. Con người cần phản hồi để duy trì
[01:13:57] lực. Con người cần phản hồi để duy trì hành vi. Không có phản hồi hoặc phản hồi
[01:13:59] hành vi. Không có phản hồi hoặc phản hồi quá chậm, não sẽ đặt câu hỏi có đáng
[01:14:02] quá chậm, não sẽ đặt câu hỏi có đáng không? Và khi câu hỏi đó xuất hiện, câu
[01:14:05] không? Và khi câu hỏi đó xuất hiện, câu trả lời dễ dàng nhất là dừng lại. Một
[01:14:08] trả lời dễ dàng nhất là dừng lại. Một quan sát từ những người thực sự giàu
[01:14:10] quan sát từ những người thực sự giàu [âm nhạc] là họ không cần nhiều kỷ luật
[01:14:11] [âm nhạc] là họ không cần nhiều kỷ luật như người ta tưởng. Điều này nghe mâu
[01:14:13] như người ta tưởng. Điều này nghe mâu thuẫn nhưng có logic của nó. [âm nhạc]
[01:14:16] thuẫn nhưng có logic của nó. [âm nhạc] Người giàu thường đến từ môi trường mà
[01:14:18] Người giàu thường đến từ môi trường mà hành vi đúng được củng cố tự nhiên. Họ
[01:14:21] hành vi đúng được củng cố tự nhiên. Họ lớn lên trong gia đình nói về đầu tư
[01:14:23] lớn lên trong gia đình nói về đầu tư trên bàn ăn. Họ có bạn bè cùng tiết kiệm
[01:14:25] trên bàn ăn. Họ có bạn bè cùng tiết kiệm và khởi nghiệp. Họ có mentor đã đi trước
[01:14:28] và khởi nghiệp. Họ có mentor đã đi trước chỉ đường. Môi trường xung quanh họ đẩy
[01:14:30] chỉ đường. Môi trường xung quanh họ đẩy họ về phía làm giàu. Họ không cần chống
[01:14:33] họ về phía làm giàu. Họ không cần chống lại dòng chảy, họ chỉ cần trôi [âm nhạc]
[01:14:35] lại dòng chảy, họ chỉ cần trôi [âm nhạc] theo. Người xuất thân từ môi trường khác
[01:14:37] theo. Người xuất thân từ môi trường khác phải bơi ngược vòng. Gia đình không hiểu
[01:14:40] phải bơi ngược vòng. Gia đình không hiểu tại sao phải tiết kiệm khi tiền để làm
[01:14:42] tại sao phải tiết kiệm khi tiền để làm gì nếu không tiêu. Bạn bè rủ đi chơi từ
[01:14:45] gì nếu không tiêu. Bạn bè rủ đi chơi từ chối thì bị cô lập, không có ai chỉ
[01:14:47] chối thì bị cô lập, không có ai chỉ đường. [âm nhạc] Mỗi bước đều phải tự mò
[01:14:49] đường. [âm nhạc] Mỗi bước đều phải tự mò mẫm. Họ cần kỷ luật phi thường chỉ để
[01:14:52] mẫm. Họ cần kỷ luật phi thường chỉ để làm những gì người khác làm một cách tự
[01:14:55] làm những gì người khác làm một cách tự nhiên. Đây là một dạng bất đối xứng
[01:14:57] nhiên. Đây là một dạng bất đối xứng khác. Bất đối xứng về chi phí tâm lý
[01:14:59] khác. Bất đối xứng về chi phí tâm lý cùng một hành vi. Với người này dễ như
[01:15:02] cùng một hành vi. Với người này dễ như thở, [âm nhạc] với người kia khó như leo
[01:15:04] thở, [âm nhạc] với người kia khó như leo núi. Có lẽ sự tàn nhẫn thực sự không nằm
[01:15:07] núi. Có lẽ sự tàn nhẫn thực sự không nằm ở công thức, nó nằm ở khoảng cách giữa
[01:15:09] ở công thức, nó nằm ở khoảng cách giữa công thức và khả năng thực hiện. Một
[01:15:12] công thức và khả năng thực hiện. Một người nghèo đọc sách dạy làm giàu, thấy
[01:15:14] người nghèo đọc sách dạy làm giàu, thấy những nguyên tắc đơn giản, thấy có vẻ
[01:15:16] những nguyên tắc đơn giản, thấy có vẻ khả thi, nhưng khi bắt tay vào làm, họ
[01:15:18] khả thi, nhưng khi bắt tay vào làm, họ phát hiện ra rằng mọi thứ khó hơn nhiều
[01:15:21] phát hiện ra rằng mọi thứ khó hơn nhiều so với những gì sách nói. Không phải vì
[01:15:23] so với những gì sách nói. Không phải vì sách nói sai mà vì sách không nói về chi
[01:15:26] sách nói sai mà vì sách không nói về chi phí thực sự, chi phí tâm lý, chi phí xã
[01:15:28] phí thực sự, chi phí tâm lý, chi phí xã hội, chi phí cơ hội của việc bơi ngược
[01:15:31] hội, chi phí cơ hội của việc bơi ngược dòng. Họ thất bại, tự trách mình thiếu
[01:15:34] dòng. Họ thất bại, tự trách mình thiếu kỷ luật rồi thử lại với một cuốn sách
[01:15:36] kỷ luật rồi thử lại với một cuốn sách khác, một khóa học khác, vòng lập tiếp
[01:15:38] khác, một khóa học khác, vòng lập tiếp tục. Trong khi đó, người giàu sẵn áp
[01:15:41] tục. Trong khi đó, người giàu sẵn áp dụng cùng những nguyên tắc đó một cách
[01:15:43] dụng cùng những nguyên tắc đó một cách nhẹ nhàng. Họ không giỏi hơn, không có
[01:15:45] nhẹ nhàng. Họ không giỏi hơn, không có kỷ luật hơn, không thông minh hơn. Họ
[01:15:48] kỷ luật hơn, không thông minh hơn. Họ chỉ bắt đầu từ một vị trí khác. Vị trí
[01:15:50] chỉ bắt đầu từ một vị trí khác. Vị trí mà dòng chảy đẩy họ về phía trước thay
[01:15:52] mà dòng chảy đẩy họ về phía trước thay vì kéo họ lại. [âm nhạc] Vậy nếu công
[01:15:54] vì kéo họ lại. [âm nhạc] Vậy nếu công thức đơn giản mà thực hiện khó thì phải
[01:15:56] thức đơn giản mà thực hiện khó thì phải làm gì? Không có câu trả lời dễ chịu.
[01:15:59] làm gì? Không có câu trả lời dễ chịu. Nếu có, nó đã được [âm nhạc] viết trong
[01:16:01] Nếu có, nó đã được [âm nhạc] viết trong một cuốn sách bestseller nào đó và mọi
[01:16:03] một cuốn sách bestseller nào đó và mọi người đã giàu cả rồi. Nhưng có một hướng
[01:16:06] người đã giàu cả rồi. Nhưng có một hướng tiếp cận thực tế hơn là cố gắng có thêm
[01:16:08] tiếp cận thực tế hơn là cố gắng có thêm kỷ luật là thay đổi môi trường. Thay vì
[01:16:11] kỷ luật là thay đổi môi trường. Thay vì dựa vào ý chí, thứ có hạn và hay cạn
[01:16:14] dựa vào ý chí, thứ có hạn và hay cạn kiệt, [âm nhạc] hãy thiết kế môi trường
[01:16:15] kiệt, [âm nhạc] hãy thiết kế môi trường sao cho hành vi đúng trở nên dễ dàng
[01:16:17] sao cho hành vi đúng trở nên dễ dàng hơn, hành vi sai trở nên khó khăn hơn.
[01:16:20] hơn, hành vi sai trở nên khó khăn hơn. Tự động chuyển tiền vào tài khoản tiết
[01:16:22] Tự động chuyển tiền vào tài khoản tiết kiệm [âm nhạc] ngay khi lương về để
[01:16:24] kiệm [âm nhạc] ngay khi lương về để không có cơ hội tiêu. Tham gia cộng đồng
[01:16:27] không có cơ hội tiêu. Tham gia cộng đồng những người có cùng mục tiêu để có áp
[01:16:29] những người có cùng mục tiêu để có áp lực xã hội tích cực. Tránh xa những
[01:16:31] lực xã hội tích cực. Tránh xa những người và những nơi khuyến khích tiêu xài
[01:16:34] người và những nơi khuyến khích tiêu xài để giảm cám dỗ. Nhỏ từng bước chậm
[01:16:38] để giảm cám dỗ. Nhỏ từng bước chậm [âm nhạc] mà chắc. Sự thật tàn nhẫn thứ
[01:16:40] [âm nhạc] mà chắc. Sự thật tàn nhẫn thứ chín. Công thức làm vào đơn giản đến mức
[01:16:43] chín. Công thức làm vào đơn giản đến mức ai cũng hiểu được trong 5 phút. Nhưng
[01:16:45] ai cũng hiểu được trong 5 phút. Nhưng đơn giản không có nghĩa là dễ. Khoảng
[01:16:47] đơn giản không có nghĩa là dễ. Khoảng cách giữa biết và [âm nhạc] làm. Giữa
[01:16:49] cách giữa biết và [âm nhạc] làm. Giữa làm một lần và làm suốt đời, giữa làm
[01:16:52] làm một lần và làm suốt đời, giữa làm khi thuận lợi và làm khi khó khăn,
[01:16:55] khi thuận lợi và làm khi khó khăn, [âm nhạc] đó mới là nơi phần lớn mọi
[01:16:57] [âm nhạc] đó mới là nơi phần lớn mọi người gục ngã. Và khoảng cách đó không
[01:16:59] người gục ngã. Và khoảng cách đó không được đo bằng kỷ luật hay ý chí. Nó được
[01:17:02] được đo bằng kỷ luật hay ý chí. Nó được đo bằng điểm xuất phát, bằng môi trường,
[01:17:04] đo bằng điểm xuất phát, bằng môi trường, bằng những thứ thường nằm ngoài tầm kiểm
[01:17:06] bằng những thứ thường nằm ngoài tầm kiểm soát. Phần 10. Machiavelli. Và câu hỏi
[01:17:10] soát. Phần 10. Machiavelli. Và câu hỏi còn lại, Nicol Machiavelli viết cuốn
[01:17:14] còn lại, Nicol Machiavelli viết cuốn Quân vương vào năm 1513
[01:17:17] Quân vương vào năm 1513 trong một căn phòng nhỏ ở vùng nông thôn
[01:17:19] trong một căn phòng nhỏ ở vùng nông thôn ngoại ô Florence, ông vừa bị lưu đầy
[01:17:22] ngoại ô Florence, ông vừa bị lưu đầy khỏi chính trường sau khi gia tộc Medic
[01:17:24] khỏi chính trường sau khi gia tộc Medic [âm nhạc] trở lại nắm quyền, mất chức,
[01:17:26] [âm nhạc] trở lại nắm quyền, mất chức, mất ảnh hưởng, mất gần như tất cả những
[01:17:29] mất ảnh hưởng, mất gần như tất cả những gì ông đã xây dựng trong 14 năm phục
[01:17:31] gì ông đã xây dựng trong 14 năm phục [âm nhạc] vụ nền Cộng hòa. Cuốn sách
[01:17:33] [âm nhạc] vụ nền Cộng hòa. Cuốn sách không được viết cho đám đông, nó được
[01:17:34] không được viết cho đám đông, nó được viết như một bức thư gửi Lorenzo de
[01:17:37] viết như một bức thư gửi Lorenzo de Medicy, một nỗ lực cuối cùng để lấy lại
[01:17:39] Medicy, một nỗ lực cuối cùng để lấy lại vị trí, để chứng minh rằng ông vẫn còn
[01:17:42] vị trí, để chứng minh rằng ông vẫn còn giá trị. Lorenzo không bao giờ trả lời.
[01:17:45] giá trị. Lorenzo không bao giờ trả lời. Makia chết 14 năm sau đó, vẫn trong cảnh
[01:17:48] Makia chết 14 năm sau đó, vẫn trong cảnh lưu đầy, không bao giờ được quay lại
[01:17:50] lưu đầy, không bao giờ được quay lại chính trường. Nhưng cuốn sách sống sót
[01:17:53] chính trường. Nhưng cuốn sách sống sót nó được sao chép, được in, được đọc,
[01:17:55] nó được sao chép, được in, được đọc, [âm nhạc] được nguyền rủa, được cấm và
[01:17:58] [âm nhạc] được nguyền rủa, được cấm và cuối cùng được đưa vào danh sách những
[01:18:00] cuối cùng được đưa vào danh sách những tác phẩm quan trọng nhất của tư tưởng
[01:18:01] tác phẩm quan trọng nhất của tư tưởng phương Tây. Điều Makiaveli làm trong
[01:18:04] phương Tây. Điều Makiaveli làm trong quân vương không phải dạy người ta trở
[01:18:06] quân vương không phải dạy người ta trở nên xấu xa. Ông chỉ mô tả cách quyền lực
[01:18:08] nên xấu xa. Ông chỉ mô tả cách quyền lực thực sự vận hành, khác với cách người ta
[01:18:10] thực sự vận hành, khác với cách người ta thích nghĩ về nó, khác với cách các nhà
[01:18:12] thích nghĩ về nó, khác với cách các nhà triết học và thần học nói nó nên vận
[01:18:15] triết học và thần học nói nó nên vận hành. Có một đoạn trong chương 15 của
[01:18:17] hành. Có một đoạn trong chương 15 của cuốn sách này thường bị trích dẫn sai
[01:18:19] cuốn sách này thường bị trích dẫn sai hoặc hiểu sai. Tôi sẽ đọc cho các bạn
[01:18:21] hoặc hiểu sai. Tôi sẽ đọc cho các bạn nghe. Vì ý định của tôi là viết điều gì
[01:18:24] nghe. Vì ý định của tôi là viết điều gì đó hữu ích cho ai muốn hiểu. Tôi cho
[01:18:26] đó hữu ích cho ai muốn hiểu. Tôi cho rằng [âm nhạc] đi thẳng vào sự thật thực
[01:18:28] rằng [âm nhạc] đi thẳng vào sự thật thực tế của sự việc sẽ đúng đắng hơn là đi
[01:18:30] tế của sự việc sẽ đúng đắng hơn là đi vào trí tưởng tượng về nó. Nhiều người
[01:18:33] vào trí tưởng tượng về nó. Nhiều người đã tưởng tượng ra những nền cộng hòa và
[01:18:35] đã tưởng tượng ra những nền cộng hòa và vương quốc chưa bao giờ được nhìn thấy
[01:18:37] vương quốc chưa bao giờ được nhìn thấy hoặc biết đến trong thực tế. Bởi khoảng
[01:18:40] hoặc biết đến trong thực tế. Bởi khoảng cách giữa cách người ta sống và cách
[01:18:42] cách giữa cách người ta sống và cách người ta nên sống lớn đến mức ai bỏ qua
[01:18:44] người ta nên sống lớn đến mức ai bỏ qua những gì đang xảy ra để theo đuổi những
[01:18:46] những gì đang xảy ra để theo đuổi những gì nên xảy ra. Người đó học cách tự hủy
[01:18:49] gì nên xảy ra. Người đó học cách tự hủy hoại mình, thay vì [âm nhạc] học cách
[01:18:51] hoại mình, thay vì [âm nhạc] học cách bảo tồn mình. Đoạn này không phải lời
[01:18:53] bảo tồn mình. Đoạn này không phải lời khuyên trở nên vô đạo đức, nó là lời
[01:18:55] khuyên trở nên vô đạo đức, nó là lời cảnh báo về cái giá của sự ngây thơ.
[01:18:58] cảnh báo về cái giá của sự ngây thơ. Mavelli không nói rằng đạo đức [âm nhạc]
[01:19:00] Mavelli không nói rằng đạo đức [âm nhạc] là xấu. Ông nói rằng đạo đức một mình
[01:19:03] là xấu. Ông nói rằng đạo đức một mình không đủ. Trong một thế giới mà không
[01:19:05] không đủ. Trong một thế giới mà không phải ai cũng chơi theo luật đạo đức,
[01:19:07] phải ai cũng chơi theo luật đạo đức, người chỉ biết đạo đức sẽ [âm nhạc] bị
[01:19:09] người chỉ biết đạo đức sẽ [âm nhạc] bị những kẻ không có đạo đức nghiền nát.
[01:19:11] những kẻ không có đạo đức nghiền nát. Không phải vì họ đáng bị như vậy mà vì
[01:19:13] Không phải vì họ đáng bị như vậy mà vì đó là cách thế giới vận hành. Sự thật
[01:19:16] đó là cách thế giới vận hành. Sự thật này đau nhưng nó vẫn [âm nhạc] là sự
[01:19:18] này đau nhưng nó vẫn [âm nhạc] là sự thật. Về chuyện tiền bạc, logic tương tự
[01:19:21] thật. Về chuyện tiền bạc, logic tương tự áp dụng, có một cách thế giới nên vận
[01:19:24] áp dụng, có một cách thế giới nên vận hành, chăm chỉ được đền đáp, trung thực
[01:19:26] hành, chăm chỉ được đền đáp, trung thực được tưởng thưởng. Người tốt có kết quả
[01:19:29] được tưởng thưởng. Người tốt có kết quả tốt. [âm nhạc] Đây là thế giới mà phần
[01:19:31] tốt. [âm nhạc] Đây là thế giới mà phần lớn chúng ta được dạy để tin vào, được
[01:19:33] lớn chúng ta được dạy để tin vào, được khuyến khích để hành động theo và có một
[01:19:36] khuyến khích để hành động theo và có một cách thế giới thực sự vận hành. Chăm chỉ
[01:19:39] cách thế giới thực sự vận hành. Chăm chỉ là điều kiện cần nhưng không đủ. Trung
[01:19:41] là điều kiện cần nhưng không đủ. Trung thực đôi khi là bất lợi. Người tốt không
[01:19:45] thực đôi khi là bất lợi. Người tốt không nhất thiết có kết quả tốt. Đây là thế
[01:19:47] nhất thiết có kết quả tốt. Đây là thế giới mà ít người nói thẳng. Vì nói thẳng
[01:19:50] giới mà ít người nói thẳng. Vì nói thẳng thì buồn thì mất hy [âm nhạc] vọng thì
[01:19:52] thì buồn thì mất hy [âm nhạc] vọng thì không bán được sách. Khoảng cách giữa
[01:19:54] không bán được sách. Khoảng cách giữa hai thế giới đó là nơi phần lớn người ta
[01:19:56] hai thế giới đó là nơi phần lớn người ta thất bại. Không phải vì họ kém [âm nhạc]
[01:19:58] thất bại. Không phải vì họ kém [âm nhạc] mà vì họ đang chơi theo luật của thế
[01:20:00] mà vì họ đang chơi theo luật của thế giới tưởng tượng trong khi người khác
[01:20:02] giới tưởng tượng trong khi người khác chơi theo luật của thế giới thực. Câu
[01:20:04] chơi theo luật của thế giới thực. Câu hỏi còn lại không phải làm sao để giàu?
[01:20:07] hỏi còn lại không phải làm sao để giàu? Câu hỏi đó đã được trả lời không phải
[01:20:10] Câu hỏi đó đã được trả lời không phải bằng một công thức đơn giản mà bằng một
[01:20:12] bằng một công thức đơn giản mà bằng một bức tranh phức tạp hơn về cách thế giới
[01:20:14] bức tranh phức tạp hơn về cách thế giới vận hành. Câu hỏi còn lại là [âm nhạc]
[01:20:17] vận hành. Câu hỏi còn lại là [âm nhạc] biết những điều này rồi, bạn chọn sống
[01:20:19] biết những điều này rồi, bạn chọn sống thế nào? Đây không phải câu hỏi tu từ,
[01:20:22] thế nào? Đây không phải câu hỏi tu từ, đây là câu hỏi thực sự và mỗi [âm nhạc]
[01:20:24] đây là câu hỏi thực sự và mỗi [âm nhạc] người sẽ có câu trả lời khác nhau. Một
[01:20:27] người sẽ có câu trả lời khác nhau. Một lựa chọn là chấp nhận luật chơi và chơi
[01:20:29] lựa chọn là chấp nhận luật chơi và chơi theo, hiểu về bất đối xứng, tìm cách
[01:20:32] theo, hiểu về bất đối xứng, tìm cách đứng về phía có lợi thế, xây dựng đòn
[01:20:34] đứng về phía có lợi thế, xây dựng đòn bảy để tiền và hệ thống làm việc thay
[01:20:37] bảy để tiền và hệ thống làm việc thay mình. Phát triển những đặc điểm tâm lý
[01:20:39] mình. Phát triển những đặc điểm tâm lý cần thiết, sự lạnh lùng, sự tính toán,
[01:20:42] cần thiết, sự lạnh lùng, sự tính toán, khả năng nói không, chấp nhận đánh đổi,
[01:20:45] khả năng nói không, chấp nhận đánh đổi, hy sinh thời gian, quan hệ có thể cả một
[01:20:48] hy sinh thời gian, quan hệ có thể cả một phần của con người mình. để đổi lấy tài
[01:20:51] phần của con người mình. để đổi lấy tài sản. [âm nhạc] Lựa chọn này không xấu.
[01:20:53] sản. [âm nhạc] Lựa chọn này không xấu. Nó thực tế, nó hiểu thế giới như nó là
[01:20:56] Nó thực tế, nó hiểu thế giới như nó là và hành động theo. Mav sẽ gật [âm nhạc]
[01:21:00] và hành động theo. Mav sẽ gật [âm nhạc] đầu tán thành nhưng nó có cái giá và cái
[01:21:03] đầu tán thành nhưng nó có cái giá và cái giá đó như đã nói không phải ai cũng sẵn
[01:21:06] giá đó như đã nói không phải ai cũng sẵn [âm nhạc] sàng trả, cũng không phải ai
[01:21:08] [âm nhạc] sàng trả, cũng không phải ai trả xong cũng thấy đáng. Một lựa chọn
[01:21:11] trả xong cũng thấy đáng. Một lựa chọn khác là từ chối luật chơi, hiểu rằng trò
[01:21:14] khác là từ chối luật chơi, hiểu rằng trò chơi làm giàu có những chi phí ẩn và
[01:21:16] chơi làm giàu có những chi phí ẩn và quyết định rằng những chi phí đó không
[01:21:18] quyết định rằng những chi phí đó không đáng. Chọn một cuộc sống khác có thể ít
[01:21:21] đáng. Chọn một cuộc sống khác có thể ít tiền hơn nhưng nhiều thời gian hơn,
[01:21:23] tiền hơn nhưng nhiều thời gian hơn, nhiều quan hệ hơn, nhiều bình yên hơn.
[01:21:25] nhiều quan hệ hơn, nhiều bình yên hơn. Định nghĩa lại thế nào là thành công
[01:21:28] Định nghĩa lại thế nào là thành công theo cách không đo bằng tài khoản ngân
[01:21:30] theo cách không đo bằng tài khoản ngân hàng? Lựa chọn này cũng không xấu. Nó có
[01:21:33] hàng? Lựa chọn này cũng không xấu. Nó có phẩm giá riêng. Nó từ chối để một thức
[01:21:35] phẩm giá riêng. Nó từ chối để một thức đo duy nhất là tiền, [âm nhạc] quyết
[01:21:37] đo duy nhất là tiền, [âm nhạc] quyết định giá trị của cuộc sống. Nhưng nó
[01:21:40] định giá trị của cuộc sống. Nhưng nó cũng có cái giá. Sống trong một thế giới
[01:21:43] cũng có cái giá. Sống trong một thế giới được thiết kế xung quanh tiền mà không
[01:21:45] được thiết kế xung quanh tiền mà không có nhiều tiền thì khó. Những lo lắng về
[01:21:47] có nhiều tiền thì khó. Những lo lắng về tương lai, về sức khỏe, về an ninh sẽ
[01:21:50] tương lai, về sức khỏe, về an ninh sẽ không biến mất chỉ vì bạn chọn không
[01:21:52] không biến mất chỉ vì bạn chọn không theo đuổi sự giàu có. Còn một lựa chọn
[01:21:54] theo đuổi sự giàu có. Còn một lựa chọn thứ ba khó hơn hai lựa chọn trên. Chơi
[01:21:57] thứ ba khó hơn hai lựa chọn trên. Chơi trò chơi nhưng theo cách của riêng mình.
[01:22:00] trò chơi nhưng theo cách của riêng mình. Hiểu luật chơi nhưng không để luật chơi
[01:22:03] Hiểu luật chơi nhưng không để luật chơi biến mình thành người mình không muốn
[01:22:05] biến mình thành người mình không muốn trở [âm nhạc] thành, tìm kiếm sự giàu
[01:22:06] trở [âm nhạc] thành, tìm kiếm sự giàu có. nhưng đặt ra giới hạn về những gì
[01:22:09] có. nhưng đặt ra giới hạn về những gì sẵn sàng hy sinh, chấp nhận rằng có thể
[01:22:12] sẵn sàng hy sinh, chấp nhận rằng có thể sẽ không giàu bằng những người đi đến
[01:22:14] sẽ không giàu bằng những người đi đến cùng, nhưng cũng không mất những thứ
[01:22:16] cùng, nhưng cũng không mất những thứ quan trọng hơn tiền. Lựa chọn này đòi
[01:22:18] quan trọng hơn tiền. Lựa chọn này đòi hỏi sự tỉnh táo liên tục. Nó đòi hỏi
[01:22:20] hỏi sự tỉnh táo liên tục. Nó đòi hỏi biết mình muốn gì và quan trọng hơn,
[01:22:23] biết mình muốn gì và quan trọng hơn, biết mình không muốn gì. Nó đòi hỏi khả
[01:22:25] biết mình không muốn gì. Nó đòi hỏi khả năng dừng lại khi đã đủ, [âm nhạc] một
[01:22:27] năng dừng lại khi đã đủ, [âm nhạc] một khả năng mà không nhiều người có. Nhưng
[01:22:29] khả năng mà không nhiều người có. Nhưng có lẽ đó là lựa chọn trưởng thành nhất.
[01:22:32] có lẽ đó là lựa chọn trưởng thành nhất. Không ngây thơ đến mức nghĩ rằng thế
[01:22:34] Không ngây thơ đến mức nghĩ rằng thế giới công bằng, không synical đến mức
[01:22:36] giới công bằng, không synical đến mức nghĩ rằng chỉ [âm nhạc] có tiền mới quan
[01:22:38] nghĩ rằng chỉ [âm nhạc] có tiền mới quan trọng. Đứng ở đâu đó giữa với cả hai mắt
[01:22:41] trọng. Đứng ở đâu đó giữa với cả hai mắt mở đưa ra những quyết định có ý thức
[01:22:44] mở đưa ra những quyết định có ý thức thay vì bị cuốn đi bởi dòng chảy. Makia
[01:22:47] thay vì bị cuốn đi bởi dòng chảy. Makia Vel trong những năm cuối đời viết một lá
[01:22:50] Vel trong những năm cuối đời viết một lá thư cho người bạn Francesco Vetory.
[01:22:52] thư cho người bạn Francesco Vetory. Trong thư ông mô tả cuộc sống hàng ngày
[01:22:54] Trong thư ông mô tả cuộc sống hàng ngày của mình ở vùng quê. Buổi sáng đi bẫy
[01:22:57] của mình ở vùng quê. Buổi sáng đi bẫy chim, buổi chiều chơi bài với dân làng,
[01:22:59] chim, buổi chiều chơi bài với dân làng, buổi tối mặc áo bào, ngồi vào bàn. và
[01:23:02] buổi tối mặc áo bào, ngồi vào bàn. và đọc sách của những người xưa. Tôi nói
[01:23:04] đọc sách của những người xưa. Tôi nói chuyện với họ và hỏi họ về lý do hành
[01:23:06] chuyện với họ và hỏi họ về lý do hành động của họ." Ông viết và họ với lòng
[01:23:10] động của họ." Ông viết và họ với lòng nhân tự của mình trả lời tôi. "Trong bốn
[01:23:13] nhân tự của mình trả lời tôi. "Trong bốn giờ đó, tôi không cảm thấy buồn chán.
[01:23:15] giờ đó, tôi không cảm thấy buồn chán. Tôi quên đi mọi lo lắng. Tôi không sợ
[01:23:17] Tôi quên đi mọi lo lắng. Tôi không sợ nghèo đói. Tôi không run rẩy trước cái
[01:23:19] nghèo đói. Tôi không run rẩy trước cái chết. Tôi hoàn toàn đắm mình vào họ. Đây
[01:23:22] chết. Tôi hoàn toàn đắm mình vào họ. Đây là người đàn ông viết cuốn sách nổi
[01:23:24] là người đàn ông viết cuốn sách nổi tiếng nhất về quyền lực và tham vọng.
[01:23:26] tiếng nhất về quyền lực và tham vọng. Nhưng trong những năm cuối, ông tìm thấy
[01:23:28] Nhưng trong những năm cuối, ông tìm thấy bình yên không phải trong quyền lực,
[01:23:30] bình yên không phải trong quyền lực, không phải trong tài sản mà trong sách
[01:23:32] không phải trong tài sản mà trong sách vỡ và suy tư. Ông mất chức, mất tiền,
[01:23:36] vỡ và suy tư. Ông mất chức, mất tiền, mất ảnh hưởng nhưng không mất đi khả
[01:23:38] mất ảnh hưởng nhưng không mất đi khả năng suy nghĩ, không mất đi những gì ông
[01:23:40] năng suy nghĩ, không mất đi những gì ông đã học, không mất đi chính mình. Có lẽ
[01:23:42] đã học, không mất đi chính mình. Có lẽ đó là bài học cuối cùng [âm nhạc] từ
[01:23:44] đó là bài học cuối cùng [âm nhạc] từ Maia Valley, không phải tự sách của ông
[01:23:47] Maia Valley, không phải tự sách của ông mà từ cuộc đời của ông, rằng hiểu cách
[01:23:49] mà từ cuộc đời của ông, rằng hiểu cách thế giới vận hành là quan trọng, nhưng
[01:23:51] thế giới vận hành là quan trọng, nhưng không để cách thế giới vận hành nuốt
[01:23:53] không để cách thế giới vận hành nuốt chững mình cũng quan trọng không kém.
[01:23:55] chững mình cũng quan trọng không kém. Video này bắt đầu với con số 40 tỷ đô
[01:23:58] Video này bắt đầu với con số 40 tỷ đô la. Doanh thu của ngành công nghiệp phát
[01:24:01] la. Doanh thu của ngành công nghiệp phát triển bản thân. Nó kết thúc [âm nhạc]
[01:24:03] triển bản thân. Nó kết thúc [âm nhạc] với một câu hỏi không có câu trả lời
[01:24:05] với một câu hỏi không có câu trả lời đúng sai. Bạn sẵn sàng trở thành ai để
[01:24:07] đúng sai. Bạn sẵn sàng trở thành ai để giàu? [âm nhạc] Và liệu câu trả lời đó
[01:24:09] giàu? [âm nhạc] Và liệu câu trả lời đó có đáng không? Không ai có thể trả lời
[01:24:11] có đáng không? Không ai có thể trả lời thay bạn. Không có công thức nào cho câu
[01:24:14] thay bạn. Không có công thức nào cho câu hỏi này. Chỉ có sự trung thực với chính
[01:24:16] hỏi này. Chỉ có sự trung thực với chính mình. Thứ không mua được bằng tiền,
[01:24:18] mình. Thứ không mua được bằng tiền, không học được từ khóa học và không ai
[01:24:21] không học được từ khóa học và không ai có thể trao cho bạn ngoài chính bạn. Mặc
[01:24:23] có thể trao cho bạn ngoài chính bạn. Mặc kìa về lì đã đúng. Khoảng cách giữa cách
[01:24:26] kìa về lì đã đúng. Khoảng cách giữa cách người ta sống và cách người ta nên sống
[01:24:29] người ta sống và cách người ta nên sống là nơi phần lớn người ta thất bại. Nhưng
[01:24:31] là nơi phần lớn người ta thất bại. Nhưng ông cũng bỏ sót một điều, đôi khi thất
[01:24:34] ông cũng bỏ sót một điều, đôi khi thất bại theo tiêu chuẩn của thế giới lại là
[01:24:36] bại theo tiêu chuẩn của thế giới lại là thành công theo tiêu chuẩn của chính
[01:24:38] thành công theo tiêu chuẩn của chính mình. Và có lẽ đó là sự thật tàn nhẫn
[01:24:41] mình. Và có lẽ đó là sự thật tàn nhẫn cuối cùng rằng không có sự thật tàn nhẫn
[01:24:43] cuối cùng rằng không có sự thật tàn nhẫn nào có thể thay thế cho việc bạn tự
[01:24:45] nào có thể thay thế cho việc bạn tự quyết định điều gì quan trọng với mình.