# Parçacık Fiziğine Giriş: Standart Model https://www.youtube.com/watch?v=P_tF5up0pG0 Translation: zh-CN [00:00] Herkese merhabalar yeni bir bilgi videosu ile karşınızdayım bugün. 大家好，我今天又来给大家带来一期新的科普视频了。 [00:04] Gerçekten çok önemli bir konuğumuz var. 今天我们有一位非常重要的嘉宾。 [00:05] Bugün parçacık fiziğine geri dönüyoruz. 今天我们回到粒子物理学。 [00:08] Bugün atomaltı evrene gir dönüyoruz. 今天我们进入亚原子世界。 [00:10] Bugünkü videomuzun konusu standart model. 我们今天视频的主题是标准模型。 [00:13] Standart model gerçekten de sonucu önemli bir kural. 标准模型确实是一个重要的规则。 [00:15] Çünkü bu kuram tamamlandığında ki hala tamamlanmadı çok büyük ihtimalle evlenme varoluş hakkındaki bütün sorularınızı cevaplayacak. 因为这个理论一旦完成（虽然它还没有完成），很可能就会回答我们关于婚姻和存在的所有的疑问。 [00:23] Ben aslında standart model ile ilgili videoları doğrudan olmasa da dolaylı bir şekilde yapmıştım. 我其实已经以一种间接的方式制作过关于标准模型的视频了。 [00:27] Csgozone videosunda graffito videosunda zaten biraz bundan bahsetmişti ve kuantum fiziği temalı videolarda standart model düşün ufak ufak dokunuşlar yapmıştım. 在CSGOzone视频和graffito视频中，我已经稍微提到了这一点，并且在量子物理主题的视频中，我也对标准模型做了一些小的触及。 [00:37] Ama şöyle oturup da standart model nedir diye bir sorunun cevabını vermiştim. 但我并没有坐下来直接回答‘什么是标准模型’这个问题。 [00:40] O gün işte bugüne nasip oldu. 那个日子终于到来了，就是今天。 [00:42] Bugünkü videomuzda siz sağlar modeli anlatacağım. 在今天的视频中，我将向你们解释标准模型。 [00:44] Standart model nedir? 什么是标准模型？ [00:46] Standart modele göre bizim evimiz nelerden ve nasıl oluşur? 根据标准模型，我们的宇宙是由什么以及如何组成的？ [00:51] Bunların hepsi detaylı bir şekilde gireceğiz. 我们将详细地探讨所有这些问题。 [00:53] Ayrıca son zamanlarda sıklıkla duyduğunu hiç bozuldu bulunduysa graffiti on keşfedildi işte milyon deneyini b. 此外，最近我们经常听到它被破坏了，被发现了，发现了希格斯玻色子，例如在LHC的实验中。 [01:00] da bulunur vesaire gibi haberlerde bu videonun sonunda sizin için çok çok daha anlamlı hale geçip özetle konumuz ağır ama ben bunu olabildiğince basit ve eğlenceli bir şekilde anlatmak için elinden geleni yapacağım umarım başarılı olurum. En las noticias como 'se encuentra allí' y demás, al final de este video, se volverá mucho, mucho más significativo para usted y, en resumen, nuestro tema es pesado, pero haré todo lo posible para explicarlo de la manera más simple y entretenida posible. Espero tener éxito. [01:14] Neyse lafı uzatmayalım başlayalım konumuz standart model. Bueno, no alargemos más la charla, empecemos. Nuestro tema es el modelo estándar. [01:16] Standart model atom altı evrendeki parçacıkların duasını anlamaya çalışan bir kuramdır. El modelo estándar es una teoría que intenta comprender la naturaleza de las partículas en el universo subatómico. [01:29] Bu kurama göre evrendeki her şey madde enerji vesaire gördüğümüz ve göremediğimiz her şey parçacıklardan oluşur. Según esta teoría, todo en el universo, materia, energía, etc., todo lo que vemos y no vemos, está compuesto de partículas. [01:37] Atom altı parçacıklardan burada partilerden kastım proton nötron vesaire değil onlar da başka parçalardan oluşur. De partículas subatómicas. Aquí, por 'partes', no me refiero a protones, neutrones, etc., ya que ellos también están compuestos de otras partículas. [01:47] Elektron harfleri söylüyorum zaten ve bu kuran bu parçacıkların duasını analiz etmeye çalışır. Ya estoy diciendo las letras de electrón. Y esta teoría intenta analizar la naturaleza de estas partículas. [01:51] Dört temel kuvvet çerçevesinde sanat modele göre bizim bütün kainatı mızı yöneten hükmeden dört En el marco de las cuatro fuerzas fundamentales, según el modelo estándar, las cuatro que gobiernan y rigen todo nuestro universo. [02:00] bir kuvvet vardır 有一种力存在 [02:02] Bunlar elektromanyetik kuvvet kütle çekim kuvveti zayıf nükleer kuvvet ve güçlü nükleer kuvvet 它们是电磁力、引力、弱核力以及强核力 [02:08] bunlardan ilk ikisi bizim günlük yaşamını etkileyen kuvvetler 其中前两者是我们日常生活中影响的力 [02:12] Diğer ikisi ise daha çok atomaltı fiziğin daha çok kuantum fiziğinin alınabilir ama önemli 另外两者则更多地属于亚原子物理学，更多地属于量子物理学，但很重要 [02:16] elektromanyetik kuvvetlerini sevdiğiniz gibi Elif 就像你喜欢的电磁力一样，Elif [02:20] Bunun hareketleri enerjinin polisten negatif yazı Çünkü hareketidir 它的运动是能量的，从警察那里是负的，因为它是运动 [02:22] Günümüzde elektrik enerjisini kullanabiliyorsak bunu elektromanyetik kuvvete borçluyuz dur 今天，如果我们能使用电能，我们应该归功于电磁力 [02:27] santrallerin çalışması elektronik cihazların çalışması Hatta pusulaları sütü Kuzey göstermesi tamamıyla elektromanyetik kuvvetten kaynaklanan bir durumdur 发电厂的运行、电子设备的工作，甚至指南针指向北方，完全是电磁力造成的状况 [02:35] kütleçekimsel kuvvet biraz daha karışık bir mevzu 引力是一个稍微复杂一点的问题 [02:39] Çünkü standart model burada ciddi anlamda sıkıntılar yaşıyor 因为标准模型在这里遇到了严重的困难 [02:43] Fakat son zamanlarda kütle çekim kuvvetinin de standart modeli uyabilecek gösteren bazı kanıtlar var 但最近有一些证据表明引力也可以与标准模型兼容 [02:48] onu birazdan sizinle paylaşacağım 我稍后会和你分享 [02:49] üçüncü sırada güçlü nükleer kuvvet var 第三位是强核力 [02:52] 3'ü çekirdek kuvvet var 有3种核力 [02:54] bu atomaltı parçacıkların tutam videosu gibi parçacıkların kulaklar tarafından oluşturulması 这是由亚原子粒子，如粒子的耳朵形成的 [03:00] o uyan bir kuvvettir Bunun dışında bir 它是一种唤醒的力量。除此之外，还有一种 [03:02] de atomaltı parçacıkların bozulmasını 它描述了亚原子粒子的衰变， [03:04] parçalanmasını bölünmesini açıklayan 衰变和分裂。 [03:06] zayıf nükleer kuvvet vardır Bu Son ikisi 弱核力。最后这两个 [03:08] daha çok kuantum fiziğini daha çok 更属于量子物理学，更属于 [03:10] parçacık fiziğinin alanına girer ama 粒子物理学的领域，但是 [03:12] yine de gündelik yaşam için daha doğrusu 对于日常生活，或者更确切地说， [03:14] evrenin vardı için önemlidir budur temel 对于宇宙的存在仍然很重要。这就是基本 [03:17] kuvvet parçacıkların birbirleriyle olan 力，它取决于粒子之间的 [03:19] ilişkisine bağlıdır standart modele göre 相互作用。根据标准模型， [03:22] bizim evrenimiz iki temel parçacık 我们的宇宙由两种基本粒子 [03:24] grubundan oluşur evrenimizdeki madde ve 组成。我们宇宙中的物质和 [03:27] enerji farklı parçacık grupları 能量由不同的粒子群 [03:29] tarafından oluşturulur Maddeyi oluşturan 构成。构成物质的 [03:31] parçacıkları biz fermiyon deriz enerji 粒子我们称之为费米子，而构成能量的 [03:34] oluşturan parçacıklar Oysa bozon deriz 粒子我们称之为玻色子。 [03:37] bozonlar çoğumuzun bildiği 玻色子是我们大多数人所知的 [03:38] parçacıklardır Mesela en bilinen Boz 粒子。例如，最著名的玻 [03:40] onlardan biri fotonu Fotonu Biz daha çok 色子之一是光子。光子我们更多地 [03:43] ışık olarak bir fotonun iş taglon 作为光来理解。光子，光子，我们更多地 [03:46] vesaire gibi başka parçacıklar daha 等等，还有其他粒子。 [03:47] vardır bozonlar enerji dediğiniz şeyi 玻色子构成你所说的能量。 [03:50] oluştururlar Bunlar parçacıklardır ama 它们是粒子，但它们 [03:52] dalga şeklinde hareketler parça tutarken 以波的形式运动。当它们是粒子时， [03:54] genelde Dalgıcın hareket ederler Maddeyi 它们通常以波的形式运动。构成物质的 [03:56] oluşturan parçalara sevmiyordu bir 粒子，我们称之为费米子。 [03:58] fermiyonlar da kendi işlerini 费米子也有自己的 [04:00] bu saydılar kulaklar ve leptonlar şimdi 上面提到的夸克和轻子。 [04:03] Leptonların da kendi içerisinde birçok farklı türü vardır kulaklarında kendisini birçok farklı türleri vardır. 轻子本身也有许多不同的类型，在耳朵里，它们有许多不同的类型。 [04:09] Ama dediğim gibi o kadar detaya inmek istemiyor. 但正如我所说，我不想深入研究细节。 [04:10] Çünkü bu konuyu ciddi anlamda karşılaştırır bu anlayacağınız. 因为这会认真地比较这个问题，你会明白的。 [04:14] Fermiyonlar ve bozonlar bizim madde enerji daha doğrusu görüp bildiğiniz her şey oluşturan temel parçacıklardır. 费米子和玻色子是我们物质，更确切地说，是我们所看到和知道的一切的基本粒子。 [04:20] İşte standart model bu parçacıkları tanıma keşfeder ve onların duasını anlamaya çalışır. 标准模型识别和发现这些粒子，并试图理解它们的祈祷。 [04:24] Elektromanyetik kuvveti elektronik gibi parçaları açıklaya biliyorsunuz. 你可以解释电磁力，比如电子这样的粒子。 [04:27] Zayıf ve güçlü şekilde kuvvetini ise daha çok fotonlar bozonlar kuarklar leptonlar gibi parçacıklar açıklaya biliyorsan. 弱力和强力则更多地由光子、玻色子、夸克、轻子等粒子来解释。 [04:38] 4 model Bu açıdan bakıldığında doğadaki 4 temel kuvvetler üçünü çok rahat bir şekilde açıklayabilir kütle çekim hariç. 从这个角度来看，4模型可以非常轻松地解释自然界中的4种基本力中的3种，除了引力。 [04:44] Sağnak model uzun zamandan beri kütle çekim ile ilgili çok ciddi sıkıntılar yaşıyor. 标准模型长期以来在引力方面一直存在严重问题。 [04:49] Çünkü bu modele göre ütü çekiminde bir parçacık tarafından oluşturduğu olması lazım. 因为根据这个模型，引力必须由一个粒子产生。 [04:55] Ama bugüne kadar kimse kütle çekimleri sorunu parçacı bulamadı. 但到目前为止，没有人找到引力问题的粒子。 [05:00] En son yıllarda bilim dünyasında ciddi ciddi artık grevi ton adı verilen bir. 近年来，科学界严肃地提出了一个叫做引力子的东西。 [05:04] parçadan bahsetmeye başladı burada. 开始在这里谈论这个粒子。 [05:06] benimle bir onunla ilgili videolar linkini koyarım oradan izleyebilirsiniz. 我会放上与它相关的视频链接，你们可以从那里观看。 [05:09] Bu graffito neden parçacığın küçük çekimlenen kuvvetten sorumlu olduğu iddia ediyor ama gri ton hala çok kuramsal bir parça henüz onun varlığına da elimde çok güçlü kanıtlar yok. 这个涂鸦声称粒子是微小引力负责的，但引力仍然是一个非常理论性的粒子，我还没有它存在的有力证据。 [05:22] fakat bluzun son yıllarda kütle çekim dalgalarıyla geçip önemli çalışmalar çok önemli çeşitler yapıyor ve önümüzdeki birkaç yıl içerisinde kötü çekme alakalı bir parçacık varsa eğer bulunacak. 然而，近年来，引力波取得了重要的研究成果，在未来几年内，如果存在与引力相关的粒子，将会被发现。 [05:33] Samet model Aslında ilk defa 19'uncu yüzyılın sonlarında elektron keşfi ile ortaya çıkmıştı ama ortada böyle bir modelin olması gerektiği Fikri 1960'larda ortaya çıkmıştı ve bilim insanları 1960'ların başından itibaren bu standart modeli oluşturmaya başladılar. 萨梅特模型实际上最早出现在19世纪末电子的发现中，但存在这样一个模型的想法出现在20世纪60年代，科学家们从20世纪60年代初开始构建这个标准模型。 [05:49] sanat model mevcut haliyle atomaltı evrendeki birçok hareketi rahat bir şekilde açıklayabilir. 标准模型在其现有形式下可以轻松地解释亚原子宇宙中的许多运动。 [05:54] Ama dediğim gibi bazı konularda sıkıntılarımız var etme kütle çekim Bunun dışında standart modeli başlı problemleri. 但正如我所说，我们在某些方面存在问题，除了引力之外，标准模型还有主要问题。 [06:00] Evet Şu soru çok soruluyor değişken nasıl oluyordu hiçbir kütlesi olmayan. 是的，这个问题经常被问到，无质量的变量是如何发生的。 [06:04] Partita bir anda maddeyi oluşturan biliyorlar. 他们知道构成物质的粒子在一瞬间。 [06:06] İşte bu soruya cevap bulabilmek için bilim insanları uzun yıllardan beri hiç bozon adı verilen kavramsal parçacığın etrafında dönüyorlardı. 为了回答这个问题，科学家们长期以来一直在围绕着一个叫做希格斯玻色子的概念粒子进行研究。 [06:13] Ve yakın zamanda bu parçanın var olduğu da ortaya çıktı kanıtlandı. 最近，这个粒子的存在也得到了证实和证明。 [06:17] Yani standart modeldeki eksikler daha doğrusu eksik parçalar yavaş yavaş yerlerine koymaya başladı üstü yeni parçalarla. 也就是说，标准模型中的缺失，或者更确切地说，缺失的粒子，开始被新的粒子慢慢地填补。 [06:25] Bu modelde eklemeye devam ediyor. 它继续在这个模型中添加。 [06:27] Ben geçtiğimiz hafta bu doğanın V kuvvetli bir video yapmıştı. 上周我制作了一个关于自然界五种基本力的视频。 [06:32] Bir deneyin sonucunda Moon adı verilen bir parçacığın ciddi anlamda etkilendiği ortaya çıkmıştı. 在一项实验结果中，一个叫做缪子的粒子受到了严重影响。 [06:36] Ve bilim insanları acaba bu parçayı etkileyen bambaşka bir parçacık var mı diye sormuşlardı. 科学家们曾问，是否有另一个粒子在影响这个粒子？ [06:40] İşte bilim insanları şimdi bu gizemli parçacığın peşinde. 现在，科学家们正在追寻这个神秘的粒子。 [06:43] Çünkü standart mobil hala bazı küçük boşlukları var. 因为标准模型仍然存在一些小漏洞。 [06:46] Fakat yapılan çalışmalar gösteriyor ki keşifler ilerledikçe teknikler ilerledikçe bu boşluklara korunması gereken parçacıklarda teker teker ortaya çıkıyor. 但研究表明，随着发现和技术的进步，需要填补这些漏洞的粒子也一个接一个地出现。 [06:58] Ve mevcut giriş ne olacak olursak galiba standart model yakın bir zamanda bütün boşlukları kapatacak ve kusursuz bir model haline. 而就目前的进展来看，我想标准模型很快就会填补所有漏洞，成为一个完美的模型。 [07:06] Gelecek Yani eğer standart modeli tamamlamayı başarırsak evrenin sırlarını çözmeye birkaç adım daha yaklaşacağız. 未来，如果我们成功完成了标准模型，我们将离解开宇宙的奥秘更近几步。 [07:13] Ama bilim insanı elbetteki bütün parayı standart modeli yatırmıyor. 但是科学家当然不会把所有的钱都投入到标准模型中。 [07:16] Bilim insanları başka alternatif kurallar videoda üzerinde çalışılan süpersimetri olsun siciller ve sayılar şunlar bunlar bir bambaşka teoriler üzerinde çalışıyor. 科学家们正在研究其他替代规则，例如超对称性、弦理论和数字等各种不同的理论。 [07:27] Ama şu anda standart model mevcut haliyle diğerlerinden ciddi anlamda önde. 但目前，标准模型以其现有形式，在很大程度上领先于其他模型。 [07:32] Çünkü bu modelin boşlukları fiziksel deneylerin sonucunda kapatılıyor. 因为这个模型的空白可以通过物理实验的结果来填补。 [07:37] Ama tabii ki birinde hiçbir şey kesin değil. 但当然，没有任何事情是绝对确定的。 [07:39] Günün birinde çok değişik bir çeşit bir anda model altüst edebilir. 总有一天，一种非常不同的模型可能会颠覆一切。 [07:43] Ama şu anda standart modeli geçirecek elimizde hiçbir şey yok. 但目前，我们没有任何东西可以超越标准模型。 [07:45] Bilim dünyası ve devletlerde bu modeli çok ciddi anlamda yazıyorlar. 科学界和各国政府都非常认真地支持这个模型。 [07:49] Biliyorsunuz büyük parçacık hızlandırıcıları yapıyor. 你知道，他们正在建造大型粒子加速器。 [07:52] Hatta şu anda Çin dünyanın en büyük parçacık hızlandırıcısı yapıyor. 事实上，中国目前正在建造世界上最大的粒子加速器。 [07:54] Yazınız istedim parçacık hızlandırıcıları temel amacı bu standart modeldeki ulu tanrı keşfetmek. 我写下这个是为了粒子加速器的主要目的是发现标准模型中的上帝粒子。 [08:00] Bakalım sonuçlar ne olacak yakın zamanda göreceğiz. 让我们看看结果会怎样，我们很快就会知道。 [08:02] Şu gizemli V kuvvet ortaya çıkacak mı acaba. 这个神秘的V力是否会出现呢？ [08:07] O güzellik ve bizim karanlık enerjide karanlık madde dediğimiz şey mi yoksa bambaşka bir şey. 哦，这种美，以及我们称之为暗能量的暗物质，还是完全不同的东西？ [08:11] Bunların hepsini yakın zamanda gövde. 所有这些都将在不久的将来显现。 [08:13] Sadece biraz sabretmek lazım. 只需要一点耐心。 [08:16] Neyse, bugünlük benden bu kadar. 总之，我今天就到这里了。 [08:18] Sakın yanlış anlamayın, standart model dediğimiz şey benim anlattığımda özel bir de kat ve kat ve kat daha fazlası. 请不要误会，我们所说的标准模型，在我所讲的之外，还有更多更多更多。 [08:24] Ama ben bunu dediğim gibi olabildiğince basit bir şekilde size anlatmak için elimden geleni yaptım. 但正如我所说，我尽力以尽可能简单的方式向您解释。 [08:28] Kaynaklı kısmı ekledim, linklerden başka kaynaklara geçebilirsiniz ya çok daha fazla ilgilisiniz. 我添加了来源部分，您可以从链接跳转到其他来源，如果您非常感兴趣的话。 [08:35] Oradan alıp yürüyebilirsiniz, o tamamen sizin tercihiniz. 您可以从那里继续，这完全取决于您的选择。 [08:37] Ama bugünlük benden bu kadar. 但今天我到此为止。 [08:39] Bu videoyu hazırlarken kullandığımız ithal kaynakları her zaman olduğu gibi açıklamalar kısmında ekliyorum. 我像往常一样，在说明部分添加了我们在准备此视频时使用的外部资源。 [08:44] Bana ulaşabileceğiniz adresler de oraya gidiyorum. 您可以通过那里找到联系我的地址。 [08:46] Daha da fazla uzatmıyorum. 我不再多说了。 [08:48] Herkese mavi kaslı günler diliyorum. 祝大家有蓝色的肌肉日。 [08:50] İyi günler. 祝您有美好的一天。 [08:53] Yok artık bakalım aa. 不会吧，我们来看看。