# Mga Anyo ng Pakikibaka at Pag-usbong ng Kamalayang Pilipino | SHS PKLP Quarter 2 Lesson 1

https://www.youtube.com/watch?v=WvF5GLEEIb0
Translation: en

[00:05] What's up, mga kaguro at mga mag-aaral?
  What's up, fellow teachers and students?

[00:07] Narito na muli tayo sa panibagong video lesson para sa pag-aaral ng kasaysayan at lipunan ng Pilipinas.
  We are here again for a new video lesson for the study of Philippine history and society.

[00:15] Narito na tayo ngayon sa quarter two.
  We are now here in quarter two.

[00:18] Sa araling ito, tatalakayin natin ang iba't ibang anyo ng pakikibaka na nagbigay hugis sa kamalayang Pilipino mula noong panahon ng kolonyalismo hanggang sa kasalukuyan.
  In this lesson, we will discuss the various forms of struggle that shaped the Filipino consciousness from the colonial period to the present.

[00:32] Sa araling ito, inaasahan na inyong mauunawaan ang kahulugan ng pakikibaka, matutukoy ang anim na anyo nito at mauunawaan kung bakit ito mahalaga.
  In this lesson, it is expected that you will understand the meaning of struggle, identify its six forms, and understand why it is important.

[00:45] Ang tanong, ano ang naaalala mo kapag naririnig ang salitang pakikibaka?
  The question is, what do you remember when you hear the word struggle?

[00:51] Ano ba ang iyong alam tungkol sa pakikibaka ng mga Pilipino at paano nakatulong ang ganitong uri ng pakikibaka sa pagpukaw ng damdaming makabayan ng mga Pilipino?
  What do you know about the struggle of the Filipinos and how did this type of struggle help in awakening the patriotic feelings of the Filipinos?

[01:05] Magsagawa tayo ng isang preactivity at ito ay pinamagatang bakit ako lumalaban?
  Let us conduct a pre-activity and it is titled 'Why do I fight?'

[01:11] Isipin ang karanasan sa inyong lugar o sa sarili tungkol sa mga sumusunod.
  Think about the experiences in your area or yourself regarding the following.

[01:17] Ilagay sa iyong notebook kung bakit ka lalaban para sa edukasyon, kalikasan, kahirapan, karapatan, at syempre hindi mawawala bakit ka lalaban sa iyong pagmamahal.
  Write in your notebook why you would fight for education, nature, poverty, rights, and of course, it wouldn't be complete without why you would fight for your love.

[01:33] Ano nga ba ang pakikibaka?
  What really is the struggle?

[01:33] Ang kasaysayan ng Pilipinas ay kwento ng laban at pag-asa.
  The history of the Philippines is a story of struggle and hope.

[01:38] Sa bawat panahon ng pananakop, may mga Pilipinong tumitindig para sa bayan.
  In every period of colonization, there are Filipinos who stand up for the nation.

[01:43] Ngayon, ating kilalanin at unawain ang iba't ibang anyo ng pakikibaka na humubog sa ating kamalayan bilang isang malayang lahi.
  Now, let us recognize and understand the different forms of struggle that shaped our consciousness as a free race.

[01:55] Ang pakikibaka ay sama-samang pagkilos na naglalayong baguhin ang maling sistema.
  The struggle is a collective action that aims to change a wrong system.

[02:02] Ito ang pagtatangkang makamit ang isang layunin sa kabila ng mga hadlang.
  This is the attempt to achieve a goal despite the obstacles.

[02:06] Pagsubok.
  Test.

[02:08] Ang pakikibaka ay sama-samang pagkilos laban sa pang-api.
  Struggle is collective action against oppression.

[02:13] Ito ay nagbubunsod ng kalayaan at dignidad.
  It leads to freedom and dignity.

[02:17] Ito ay pagtindig o paglaban para sa karapatan, katarungan o pagbabago sa lipunan.
  It is standing up or fighting for rights, justice, or change in society.

[02:26] Mahabang panahon ng kolonyalismo sa Pilipinas, hindi kailan man nawalan ng tinig at lakas ang mga Pilipino sa paglaban para sa kalayaan.
  During the long period of colonialism in the Philippines, Filipinos never lost their voice and strength in fighting for freedom.

[02:33] Sa kabila ng matinding pagsupil ng mga dayuhang mananakop, nanatili ang diwa na pakikibaka sa iba't ibang anyo mula sa armadong rebolusyon, mapayapang paglaban hanggang sa paggamit ng panitikan at sining.
  Despite the intense suppression by foreign conquerors, the spirit of struggle remained in various forms, from armed revolution and peaceful resistance to the use of literature and art.

[02:49] Ang mga anyong ito ng pakikibaka ang naging mitsa pag-usbong ng pambansang kamalayan at pagmamahal sa bayan.
  These forms of struggle became the spark for the emergence of national consciousness and patriotism.

[02:57] Ating isa-isahin ang mga anyo ng pakikibaka.
  Let us list the forms of struggle one by one.

[02:58] Una na rin ang armadong pakikibaka.
  First is the armed struggle.

[03:03] Ito ay ang paggamit ng armas upang ipaglaban ang kalayaan.
  This is the use of weapons to fight for freedom.

[03:05] Halimbawa nito.
  An example of this.

[03:08] Ay ang Katipunan ni Andres Bonifacio upang wakasan ang pananakop ng Espanya.
  It is the Katipunan of Andres Bonifacio to end the colonization of Spain.

[03:15] Upang, ah, sa pamamagitan nito matapos ang pananakop ng bansang Espanya.
  So that, ah, through this, the colonization of the country of Spain would end.

[03:23] Halimbawa din ito ang pinakamahabang pag-aalsa sa kasaysayan na naganap sa Bohol.
  Another example is the longest uprising in history that took place in Bohol.

[03:29] Halimbawa pa nito ay ang digmaang Pilipino-Amerikano noong 1899 hanggang 1902 at ang rebolusyong Dagohoy noong 1744 hanggang 1829.
  Other examples of this are the Philippine-American War from 1899 to 1902 and the Dagohoy revolution from 1744 to 1829.

[03:40] [Musika]
  [Music]

[03:42] Pangalawa ay ang pakikibakang kultural at intelektwal.
  Second is the cultural and intellectual struggle.

[03:46] Ito ay ginagamitan ng pagsusulat at sining upang ipakita ang panawagan sa pagbabago.
  This uses writing and art to show the call for change.

[03:51] Ginamit ito ng mga ilustrado at iba pang scholar ang panulat at sining upang gisingin ang damdaming makabayan.
  The ilustrados and other scholars used the pen and art to awaken patriotic feelings.

[04:02] Halimbawa nito ay ang mga akda ni Rizal katulad ng Noli Me Tangere at El Filibusterismo.
  Examples of this are the works of Rizal such as Noli Me Tangere and El Filibusterismo.

[04:09] Meron ding mga kababaihan sa panatika na nagpahayag ng damdaming makabayan at panlipunan.
  There were also women in the movement who expressed patriotic and social sentiments.

[04:17] Mayroon din tayong mapayapang pakikibaka katulad ng patisyon at dialogo.
  We also have peaceful struggles such as petitions and dialogue.

[04:24] Pinipiling gamitin ang diplomasya sa halip na dahas halimbawa sina Apolinario Mabini at Manuel L. Quezon.
  They chose to use diplomacy instead of violence, for example, Apolinario Mabini and Manuel L. Quezon.

[04:33] Gumamit sila ng dialogo at petisyon upang isulong ang kalayaan.
  They used dialogue and petitions to promote independence.

[04:41] Meron din tayong tinatawag na panlipunang pakikibaka.
  We also have what is called social struggle.

[04:43] Ito ay makikita sa sama-samang pagkilos ng mamamayan gaya ng people power.
  This can be seen in the collective action of the citizens, such as people power.

[04:48] Ito ay pagkilos laban sa panlipunang diskriminasyon, pang-aabuso at kawalan ng karapatan.
  This is an action against social discrimination, abuse, and lack of rights.

[04:57] Isa pang halimbawa nito ang kilusang Sakdalista noong 1930s.
  Another example of this is the Sakdalista movement during the 1930s.

[05:02] Ito ay ang nagprotesta laban sa kolonyal na pamamahala ng Amerika.
  This was the one that protested against the colonial rule of America.

[05:10] Mayroon din tayong tinatawag na garilyang pakibaka kung saan may mga maliliit na grupo ng manderigma na lumalaban sa mas malaking pukbo.
  We also have what we call guerrilla warfare where there are small groups of warriors fighting against a larger force.

[05:20] Isinasagawa ito sa pamamagitan ng taktika ng heat and run at birilyang digmaan.
  This is carried out through hit and run tactics and guerrilla warfare.

[05:27] Halimbawa nito ay ang pakikibakan ng mga Moro laban sa pananakop ng Espanya upang mapanatili ang kalayaan at relihiyon at ang mga guilya ng mga nagtago sa bundok noong World War I.
  Examples of this are the struggle of the Moros against Spanish colonization to maintain their freedom and religion, and the guerrillas who hid in the mountains during World War I.

[05:44] Pakikibaka sa batas Miritar.
  Struggle against Martial Law.

[05:47] Musbong ang iba't ibang uri ng pakikibaka laban sa diktatura.
  Various forms of struggle against the dictatorship emerged.

[05:51] Armadong Kilusan sa Kanayunan.
  Armed Movement in the Countryside.

[05:54] lumaban sa diktaturya ni Marcos upang igi-it ang demokrasya.
  fought against the Marcos dictatorship to assert democracy.

[05:59] Ito ay naganap noong 1972 hanggang 1986.
  This took place from 1972 to 1986.

[06:03] Kasama rin dito ang mga protesta ng mga estudyante.
  This also includes student protests.

[06:09] Matapos natinglasin ang iba't ibang uri.
  After we have examined the various types.

[06:11] Ng pakikibaka, ano nga ba ang kahalagahan ng kolektibong pakikibaka?
  Regarding the struggle, what really is the importance of collective struggle?

[06:17] Ito ay nagpapalakas ng pagkakaisa.
  It strengthens unity.

[06:20] Kapangyarihan laban sa mga abuso at pagsusulong ng demokrasya.
  Power against abuses and the promotion of democracy.

[06:26] Mahalaga ang kolektibong pakikibaka dahil dito nagmumula ang lakas ng bayan.
  Collective struggle is important because the strength of the nation comes from it.

[06:32] Ating tuklasin kung ano nga ba ang kaugnayan ng pakikibaka sa kamalayang Pilipino.
  Let us explore what the connection of struggle is to Filipino consciousness.

[06:36] Umili ng isang halimbawa ng pakikibaka sa kasaysayan ng Pilipinas mula sa mga ipinaliwanag kanina.
  Choose an example of struggle in Philippine history from those explained earlier.

[06:45] Ano ang mga naging layunin ng mga kilisang ito at paano ipinaglaban ang mga Pilipino?
  What were the goals of these movements and how did the Filipinos fight?

[06:51] Paano nakatutulong ang mga karanasan sa pakikibaka sa paghubog ng pambansang identidad at pagkakaisa ng mga Pilipino?
  How do experiences in struggle help in shaping the national identity and unity of Filipinos?

[07:00] Matapos sagutan ang mga tanong, malinaw na ba ang kahulugan at katuturan ng pakikibaka bilang salik sa pag-usbong ng kamalayang Pilipino?
  After answering the questions, is the meaning and significance of struggle as a factor in the emergence of Filipino consciousness now clear?

[07:10] Sa anong paraan mo maipagpapatuloy ang kanilang pakikibaka?
  In what way can you continue their struggle?

[07:13] Sa makabago at mapayapang paraan.
  In a modern and peaceful way.

[07:17] Ang pakikibaka ay nakatutulong upang mapaunlad ang kamalayang Pilipino o ang malalim na pagkaunawa, pagkilala at pagpapahalaga sa pagiging isang tunay na Pilipino.
  The struggle helps to develop Filipino consciousness or the deep understanding, recognition, and appreciation of being a true Filipino.

[07:30] Nako naman tayo sa isang post activity.
  Now we are on to a post-activity.

[07:34] Bibigyan ang bawat grupo ng dalawa hanggang tatlong minuto para mag-usap at bumuo ng paliwanag kung ano ang pipiliing posisyon tungkol sa mga isyung babanggitin at ang bawat grupo ay dapat may tagapagsalita.
  Each group will be given two to three minutes to discuss and form an explanation of what position they will choose regarding the issues to be mentioned, and each group must have a spokesperson.

[07:50] Ang mga pagpipilian ay sang-ayon, hindi sang-ayon, hindi sigurado o maaaring sang-ayon.
  The choices are agree, disagree, not sure, or maybe agree.

[07:59] Hayaang magsalita ang bawat grupo upang ipaliwanag ang kanilang panig.
  Let each group speak to explain their side.

[08:05] Ang mga paksa ay ang mga sumusunod.
  The topics are as follows.

[08:08] Ang kabataan ay may malaking papel sa lipunan.
  The youth have a big role in society.

[08:11] Hindi na kailangan ng protesta sa panahong ito.
  Protests are no longer needed in this day and age.

[08:13] Ang paggamit ng wikang Pilipino ay...
  The use of the Filipino language is...

[08:15] Isang anyo ng pakikibaka.
  A form of struggle.

[08:18] Ang social media ay mas nakasisira kaysa nakakatulong sa mga kabataan.
  Social media is more damaging than helpful to the youth.

[08:24] Pagkatapos ilahad ang mga panig, sagutin ang mga pamprosesong katanungan.
  After presenting the sides, answer the processing questions.

[08:30] Anong uri ng pakikibaka ang ipinakita sa mga sitwasyon?
  What kind of struggle was shown in the situations?

[08:32] Paano ito ipinapakita ang kamalayang Pilipino?
  How does this show Filipino consciousness?

[08:40] Ngayon naman ay sagutan natin ang mga tanong na tama o mali na ang pakikibaka ay may palaging nangangahulugang paggamit ng dahas upang makamit ang layunin.
  Now let us answer the true or false questions on whether struggle always means using violence to achieve a goal.

[08:55] Ito ay mali.
  This is false.

[08:57] [Musika]
  [Music]

[08:59] Pangalawa, ang kamalayang Pilipino ay nahuhubog sa pamamagitan ng mga karanasan ng mga Pilipino sa kolonyalismo at pananakop.
  Second, Filipino consciousness is shaped through the experiences of Filipinos with colonialism and occupation.

[09:11] Ito ay tama.
  This is true.

[09:11] Ang pakikibaka ay hindi mahalaga sa paghubog ng pambansang.
  Struggle is not important in shaping the national.

[09:17] Pagkakakilanlan.
  Identity.

[09:19] Ito ay mali.
  This is wrong.

[09:19] Si Andres Bonifacio ay isang halimbawa ng lider na gumamit ng pakikibaka upang ipaglaban ang kalayaan ng bansa.
  Andres Bonifacio is an example of a leader who used struggle to fight for the country's freedom.

[09:29] Ito ay tama.
  This is correct.

[09:29] Ang pakikibaka ay maaari ding ipakita sa pamamagitan ng edukasyon at pagsusulat.
  Struggle can also be shown through education and writing.

[09:39] Ang kamalayang Pilipino ay hindi naapektuhan ng mga kilusang makabayan noong panahon ng Espanyol.
  Filipino consciousness was not affected by patriotic movements during the Spanish era.

[09:46] Ito ay mali.
  This is wrong.

[09:48] Ang pakikibaka ay isang paraan upang ipaglaban ang karapatan at dignidad ng isang tao o grupo.
  Struggle is a way to fight for the rights and dignity of a person or group.

[09:55] Tama.
  Correct.

[09:55] Ang mga kabataan ay walang papel sa kasaysayan ng pakikibaka sa Pilipinas.
  The youth have no role in the history of struggle in the Philippines.

[10:03] Ang pakikibaka ay bahagi ng kasaysayan.
  Struggle is part of history.

[10:06] Patuloy na umiiral hanggang sa kasalukuyan.
  It continues to exist until the present.

[10:10] Tama.
  Correct.

[10:12] Ang pag-unawa sa pakikibaka ay mahalaga upang mapalalim ang pagmamahal sa bayan.
  Understanding the struggle is important to deepen love for the country.

[10:18] Ito ay tama.
  This is correct.

[10:21] Para sa extension activity, gumawa ng poster o sanaysay tungkol sa pakikibakas sa kasalukuyan.
  For the extension activity, create a poster or essay about the struggle in the present.

[10:27] Pakita ang isang anyo ng pakikibaka rito.
  Show one form of struggle here.

[10:34] Ang pakikibaka ay may iba't ibang anyo ngunit iisang layunin, kalayaan, katarungan at pagkakaisa.
  Struggle has different forms but one goal: freedom, justice, and unity.

[10:42] Sa kabuuan ng pag-aaral na ito, makikita natin na ang pakibaka ay maiba't ibang anyo, ngunit iisa lamang ang layunin nito.
  Throughout this study, we can see that struggle has different forms, but it has only one goal.

[10:50] Diyan nagtatapos ang ating video lesson tungkol sa mga anyo ng pakikibaka at kaugnayan nito sa kamalayang Pilipino.
  That concludes our video lesson about the forms of struggle and its connection to Filipino consciousness.

[10:58] Maraming salamat sa bumuon sa pagsulat ng bangy aralin kung saan ibinase ang video lesson na ito.
  Thank you very much to those who composed the lesson plan upon which this video lesson was based.

[11:02] Muli ang ako inyong teacher, Rolly Franco.
  Once again, I am your teacher, Rolly Franco.

[11:06] Maraming salamat sa inyong panonood.
  Thank you very much for watching.

[11:10] [Musika]
  [Music]

[11:19] الله.
  God.